Таниш касди пул истемишзава
Таниш касди пул истемишзава
Зи таниш касди пишкешдихъ заз са хъсан кIвалах жагъурда лагьана, гаф ганва. Зун рази хьана ва фикирна хьи, эгер кIвалах туькIвейтIа, за адаз са савкьват гуда. Ада гаф кьилиз акъудна ва дугъриданни зун хъсан кIвалахдал хьана. Амма гила ада тайин, заз бегьем еке тир пулунин кьадар гъваш лугьузва. За вуч ийида? Инсандин кефи хаз кIанзавач, амма акьван пулунин гьакъиндайни чун икьрар хьайиди тушир.
Руслан, Москва шегьер
Психологдин меслят:
Аквадай гьалда, ихьтин гьалдиз куьн аватунин себеб ам я хьи, гележегда маса инсанар арада авай еке метлеб авай къарар кьабулдайла, ахпа «са жуьреда кьил акъудда» талагьна, тайин къайдада вири виликамаз рахана икьрар авуна кIанда. ГьикI ятIани, и гьалда вуж ятIани сад гьахъ хьун мумкин туш. Ада вичиз кьетI авуна хьи, лайихлу пишкеш яз флан кьадар пул жеда, амма гьа са вахтунда куьне масакIа фикирна. Аквадай гьалда, гзаф крар ада квез жагъурай кIвалахдилай аслу я.
Ада а кьадар пул гьихьтин гьисабунар авуна лагьанватIа ва куьн кIвалахдал эцигдайла вичяй гьихьтин харжияр акъатнатIа гъавурда тун тIалаб. ГьикI хьайитIани садан итиждик хкIун ва сергьят эцигун мумкин я. Гьа и себебдалди кьадай, юкьван жуьредин къарар жагъурун важиблу я, кьве патани вичикай атIайди ва гьахъсуз сергьят эцигайди гьисс тийидайвал.
Алимдин жаваб:
Мусурмандин виридалайни кьилин ерийрикай сад аманат (вафалувал, дуьзвал, ихтибарлувал) я. Адалай артух яз, аманат – мусурман тафатлу ийизвай ери яз гьисабзава. Идан гьакъиндай ахьтин делилдини шагьидвал ийизва хьи, пайгъамбарвал къведалди фад Аллагьдин Расулдиз Амин лугьузвай, яни «вафалу, умудлу, дуьз, ихтибарлу». И еридин важиблувиликай гьакIни а карди шагьидвал ийизва хьи, Пайгъамбарди мукьвалмукьвал и еридал амал авунихъ эвер гузвай ва ам чIурунихъай игьтиятлу ийизвай.
Анас ибн Малика агакьарайвал, Пайгъамбарди гьар сеферда чаз вяз ийидайла лугьудай: «Умуд кутаз тежедай касдиз иман авач ва икьрар кьиле тухун тийизвай (гайи гаф кьилиз акъуд тийизвай) касдиз дин авач» (Агьмад).
Суалдиз талукь яз лагьайтIа, аквазвайвал, куь арада гьакъидихъ кIвалах авунин (ижарадин) тамам икьрар авачир, вучиз лагьайтIа куьне кIвалах ва вахт къалурун лазим тир, куь дустуни лагьайтIа – къимет. Куь икьрар лагьайтIа, куь патай гуьгьуьллувилин савкьватдалди ва куь дустунин патай тайин тушир къиметдалди куьтягь хьана.
Гьатта и дуьшуьшдани гьа чкада гьахьтин къуллугъдин къимет гьикьван ятIа килигна, куьне куь дустунив ада къазанмишайди агакьарна кIанда. Куьне эдеблувилелди ам гъавурда туна кIанда хьи, куь арада тайин кьадар пул гунин икьрар тахьайди ва ада къалурнавай къимет квез лап екеди тирди, ва куьн ният авунвай кьадар рикIин сидкьидай адаз гуз гьазур тирди.
Хъсан алакъаяр хуьн лап важиблу я, вучиз лагьайтIа пулуналди гьисабиз жедай са затIни стхавилин, дуствилин алакъайрилай артух жедач. Идалай кьулухъни рикIел хуьх, ихьтин дуьшуьшра, гележегда куь арада фикиррин чаравал тежедайвал, вири куьлуьшуьлуьяр гьисаба кьуна кIанда.
Эхирдай жуван ва куь рикIел Али ибн Абу ТIалиб асгьабдин гафар рикIел хкиз кIанзава: «Гьакъикъи дуст ам я хьи, вуж четин декьикьада куьмекдиз къвезватIа ва ни ваз куьмек гун патал вичиз зарар гузватIа, ва кьисметдин чIуру дегишвилер хьайила ви месэлаяр гьялун патал ни вичин кьил кукIварзаватIа, ва вичин битав тирвал (руьгьдин ва акьулдин) паяриз чара ийизватIа ви битав тирвал хуьн патал». Ша чна чи дустарин патахъай чаз ихьтин ерияр авани лагьана и гафарикай фикир ийин.
АЛИАСГЬАБ МУРЗАЕВ, ПСИХОЛОГ АДИЛЬ ИБРАГЬИМОВ, АЛИМ
