Бандит жез кIанзава
Бандит жез кIанзава
Зи гада машгьур сериалдиз килигна, ана авай бандитар вири викIегьбур я. Сифте гьабуру хьиз кепка алукIна, дустарихъ галаз чпиз фикирна лакIабар жагъурна. За фикирна хьи, зарафатар ийиз къугъвазвайди я, а машгъулвал вич-вичелай куьтягь жеда. Амма къе чир хьана, мектебда тарсариз тефизвайди ва татуировка ийиз кIанзавайди. Гила адан кьиле акьул гьикI твада?
Психологдин меслят:
Лап мумкин я, им Россиядин тарихда хьайи гьа гьахьтин акьалтIай ажайиб вакъиайрикай туькIуьрнавай машгьур сериалдин бинеда авай, аял кьилер дестейриз кIватI хьунин, вири са терефдихъ финин вахтунин лишан я. Эгер ам акI ятIа, а терефкарвал акваз-акваз тIимил хьанва ва мукьвара михьиз секин жеда. Амма, эгер куь аял а кардал михьиз машгъул хьанватIа ва рикIивай вичиз татуировка ийиз кIанзаватIа, куь везифа – кIеви гафуналди ва гуьзчивал тухуналди вилик пад атIун ва нагагь яб тагайтIа, жаза гуда лагьана гаф гуналди мягькемарун я.
Аял кьилери гзаф вахтара татуировкайрин патахъай чеб жавабдарсузвилелди тухузва, ам гьакIан са желжелвал я, ахпа жендек чуьхвейла ам алатда лугьуз, фикирзава. Ам вуч затI ятIа, ам гъавурда тваз алахъ. Гзафбур гьакI гъавурда туни а кардивай акъвазарзава. Са чIехи, гададиз кесерлу кас, я тахьайтIа ам ашукь хьанвай кардикай адахъ галаз рахадай хъсан пешекар желб авуртIа жеда. Амма ина кьилин фикир гана кIанзавайди себебар я, вучиз а кар адаз акьван итиж хьанатIа.
Ина жуьреба-жуьре себебар хьун мумкин я: гьакI жув къалурунилай ва ухшар жез алахъунилай гатIумна жуван хсуси метлеблувал жагъуриз алахъунал кьван. Адакай тамамдиз лагьана кIанда. За фикирзавайвал, куь хва пис инсан туш ва тахсиркаррин арадиз физ ада тади ийизвач. Аквадай гьалда къенепатан шаклувили ва къалабулухдин гьиссди адав маса аял кьилерихъ галаз сад хьунихъ къекъвез тазва.
ГьакIни классда адан рафтарвилер, адан дустар вужар ятIа ва адаз вуж кIанзавачтIа веревирд авун важиблу я.
Эхирки, заз ина куь арада авай алакъа чIур хьанвайди хьиз аквазва. Вучиз ятIани адаз хизандилай куьче важиблу ва кесерлу хьанва. Им, эгер квевай месэла гьялиз жезвачтIа, куь шегьерда авай психологдивай куьмек тIалабун лазим тирдан лишан я.
Алимдин жаваб:
Аялар кIан хьун – аялар тербияламишунин карда лап важиблу пай я, амма гьа са вахтунда аялдин гележегдин патахъай жуван жавабдарвилин гъавурда хьун лазим я. Аллагьдин Расулдин ﷺ якъин гьадисда лагьанва: «…Квекай гьар сад чубан я ва гьар сада вичи хуьзвайбурун патахъай жаваб гуда» (аль-Бухари).
Аялдиз тербия гунин карда диде-бубади ийизвай гъалатIрикай сад – адан назвилериз рехъ гун я. И кар хьунин себебни ам я хьи, диде-бубадиз аял кIан хьунилай гъейри мад са затIни аквазвач ва аялди, губкади хьиз, адан гъвечIи, битмиш жезвай мефтIеди вири хабарар кужумзавайди рикIелай алудзава. Гьавиляй аялриз телевизордай ва я Интернетдай абуруз кIандай вири затIариз килигдай ихтияр гана виже къведач. Эгер аялди чIуру малуматар кьабулнаватIа, адахъ галаз рахун, вири чпин чкайрал эцигун, вучиз бандитрилай чешне къачун герек туштIа, абуру инсанриз гьихьтин тIарвал гун мумкин ятIа, сифте нубатда диде-бубайриз ва ада а саягъда вич тухуни гележегда адан сагъ-саламатвилиз гьикI эсер ийидатIа, гъавурда тун лазим я.
Кьилди куь дуьшуьшдиз талукь яз лагьайтIа, аялдихъ галаз ихтилат авун, мисалралди а «рикI алай ксари» чеб тухунин къайдадин пис нетижаяр къалурун лазим я. Хъсан жеда, нагагь адан кIвале дуьз чешне къачудай кас аватIа. Эгер авачтIа, ахьтин ихтилат адан мукьва касдивай ийиз жеда, нин гафариз ада яб гузватIа, я тахьайтIа мискIиндин имамдивай, алимдивай, тренердивай, хъсан дустунивай ва икI мад. Ам алакъада авай ксар, гьина, гьикI ва нихъ галаз ада кIвалелай къеце чIехи пай вахт акъудзаватIа, гуьзчивилик кутаз алахъ.
Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Инсан вичин мукьва дустунин динда жезва, гьавиляй квекай гьар са кас ада нихъ галаз дуствал ийизватIа, дикъетдалди килиграй» (ат-Тирмизи).
