КапI тийизвай кас имансузди яни?
КапI тийизвай кас имансузди яни?
КапI – им Аллагь Тааладин Вичин гьар са лукIран, адан кьил-кьилел аламай кьван, хиве тунвай буржи я. Гзаф гьадисар ава зина, такабурлувал, чуьнуьхунар авурла инсан куфрдиз (имансузвилиз) аватзава лугьузвай. Гьа са вахтунда ихьтин чIехи гунагьар авурла инсан куфрдиз аватзавач лугьуз тестикьарзавай гьадисарни ава.
Гьа идал бинеламиш хьана Исламдин халис алимри къарар акъуднава: «Эгер инсанди чIехи гунагьар ийиз ва абур авун гьарам (къадагъа) туш лугьуз тестикьарзаватIа, ам куфрдиз аватзава. Эгер инсанди ихьтин гунагьар авун къадагъа тирди тестикьарзаватlа ва абур вичин зайифвиляй ийизватIа, ам куфрдиз аватзавач». Гьаниз килигна алимри капI тийизвай, зина ийизвай, ички хъвазвай ва гьа ихьтин маса гунагьар ийизвай кас, эгер ада абур авун къадагъа тирди инкарзавачтIа, кафирдай гьисабзавач (ам фасикьдай, яни гунагькардай гьисабзава). И кардин тереф пуд мазгьабдин имамар тир Шафииди, Малика ва Абу Гьанифади хуьзва. Имам Агьмада ихьтин гунагьар ийизвайди са ктабда куфрдиз аватзава, маса ктабда аватзавач лугьуз кхьизва. Ибн Къуддамата имам Агьмадан «куфрдиз аватзавач» лугьудай гафарин къуват «куфрдиз аватзава» лугьудай гафарилай артухди я лагьана.
Суал вуганвай месэладай вири кьуд мазгьабдин имамрин санал къачур фикир ихьтинди я: эгер са касди капI тийиз гьа са вахтунда ам авунин чарасузвал инкарзавачтIа, ам куфрдиз аватзавач. Адакай кафир жезва лугьуз анжах динда къадагъа тир цIийивилер твазвай дуьз рекьелай алатнавайбуру тестикьарзава.
Гила чун чIехи алимри ва кьуд мазгьабдин имамри чпин гафар квел бинеламиш жезватIа килигин. Къуръанда лагьанва:
إِنَّ اللهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ (سورة النساء، 47)
(мана) «Дугъриданни, Аллагьди ширкдилай (гзаф худаяр ава лугьун) гъейри амай вири гунагьрилай гъил къачузва, эгер Вичиз кIан хьайитIа» (Ан-Нисаъ» сура, 48-аят). И аятди инсан капI тавурла куфрдиз ават тийизвайдан гьакъиндай шагьидвалзава.
Имам Агьмада, Абу Давуда, Насаиди, Ибн Мажагьа, Гьакима чпин гьакъикъи гьадисрикай садан эхирдай лугьузва: «Аллагьди капI тийизвай кас Женнетдиз тухуда лагьана гаф гузвач. Эгер Аллагьдиз кIан хьайитIа ахьтин касдиз азаб гуда, кIан хьайитIа, Женнетдиз тухуда». «Адаз кIан хьайитIа, Женнетдиз тухуда» лугьудай гафарай аквазвайвал, капI тийизвайдаз кафир лугьуз жедач, вучиз лагьайтIа кафир Женнетдиз гьич акъатдач.
Анжах им капI тавуртIани жеда лагьай чIал туш, вучиз лагьайтIа ам тавун лап чIехи гунагьрикай сад я.
Алимри «капI тавун куфр я» лугьудай гьадисдизни баянар ганва. Абуру лугьузвайвал, и гафар мусурманар капI тавуникай хуьн патал, яни капI инкарзавай кафирриз тешпигь тахьун патал лагьанвайбур тирди тестикьарзава.
