Чуьруькдин калер

Чун гъуьлуьн диде-бубадихъ галаз хсуси кIвале яшамиш жезва. За эхиримжи курсуна кIелзава, аял тербияламишзава, кIвале михьивал ийизва. Абуру верчер ва калер къачуна. Къаридиз абур кутаз гзаф кIанзавай, ва за умуд кутазвай хьи, ам вич абуруз килигда (тIуьн гуда, ацада). Зун лагьайтIа, агакьзавач, дуьз лагьайтIа, кичIени ийизва калерихъай. Амма гила къариди арзаяр ийизва хьи, вич лап галат жезва кIвалахални ва нянихъ калерни ацаз ва за и карда куьмек гузвач лугьуз, са жуьреда заз туьгьмет ийизва. Амма адаз вичиз гьакI кIанзавай ва кIвалин гьайванра чаз муьгьтежвал авач. Вучиз гила зун пис свас я?!

Психологдин меслят:

Куьне лагьай гьал гегьенш хизан хьайила (са кIвале са шумуд несил яшамиш жедайла) гзаф вахтара жезвайди я. Квез кIан хьайитIани, тахьайтIани, амма куьне са делил гьисабдиз къачуна кIанда: ихьтин гьалда са затIунилай гъил къачуна кIанда, яни кьве падни рази жедайвал авуна кIанда. Гъавурда акьазва, куьн калер ацун патал гъуьлуьз фейиди туш, амма, гьайиф, и месэла арадал атана ва ам са жуьреда гьялна кIанда.

Исятда куьне куь гъуьл, ада нин пад кьада лагьана – куь ва я вичин диде-бубадин – хкядай чкадал эцигун акьван дуьз кар жедач. Ашкара я хьи, ам ахьтин гьалдиз аватайтIа, хизанда пис гьал арадал къведа. Лап мумкин я хьи, куьне калер ацада ва абурухъ гелкъведа лагьана, садани гуьзлемишзавач. Ихтилат гьакI верчериз килигуникай ва эхирки кIвалин кIвалахра куьмек гуникай фин мумкин я.

Квевай лугьуз жеда хьи, куьн калер ацаз физвач, вучиз лагьайтIа квез калерихъай кичIезва. Идан патахъай куьн бажагьат айибарда. Квевай жедай кIвалахар ая, амма гьуьжетар ийимир. Аксина, къаридихъ галаз дуствилин алакъаяр хуьз алахъ ва вахт-вахтунилай кIвалин кIвалахра адаз куьмек це. Эгер, ятIани, месэла кьетIивилелди кIевиз акъвазайтIа, а чIавуз, аквадай гьалда, са квелай ятIани гъил къачуна кIан жеда. ГьикI хьайитIани, жегьил хизан арадиз къвезвай вахтунда, бязи чкайра дурумлувал ва арифдарвал къалурна кIанда.

Алимдин жаваб:

Сифте нубатда жувакай хъел хкудна ва и гьалдиз маса патахъай килигна кIанда. Чи уьмуьрда кьилел къвезвай вири крар Раббиди гьакI гьавайда гузвайди туш. Имтигьанрихъ галаз санал къиметлу тежриба къвезва ва ам чаз гележегда гьар гьикI хьайитIани герек къведа. Ибур уьмуьрдин тарсар я, абур разивилелди кьабулунай ва сабур авунай Аллагьдин патай пишкеш гуник умуд кваз кьабулна кIанда. Ихьтин гьалда гъуьлел меслят гъун дуьз жеда, вучиз лагьайтIа хайи хцелай вичин диде-бубадин къилихрикай ва абуруз кIани крарикай низ хъсан чир жеда кьван? Ада якъин куьн кьвед патални виридалайни хъсан къарар кьабулда.

ГьикI хьайитIани, чна квез и гьалдикай менфят хкудун ва кIвалин гьайванрихъ гелкъвез чирун меслят къалурзава, вучиз лагьайтIа и карда гзаф хъсанвал ава. Эхь, мумкин я, исятда куьн тарсарин гъиляй агакьзавач, амма азад вахтунда куьне куь къаридиз къалура квез рикIин сидкьидай адаз куьмек гуз кIанзавайди, ада ийизвай кардихъ квез итиж авайди.

ЧIалахъ хьухь, бязи вахтара хъсан гаф лугьуна, чIехибурун патав хьуна, четинвилера абуруз куьмек гуна абур патал чIехи метлеблувал ава. Адахъ галаз санал, и четин вахтунда гьакьван герек тир тIебии недай затIар, иллаки гъвечIи аялриз, куьне къачун герек къведач. Садрани ажугъвал къалурун ва жуван гьиссер дуьздал акъудун виже къведач: зайифвал авур са декьикьа фад алатда, амма залан эсер яргъал вахтунда рикIел аламукьда.

Эхирдай чи виридан рикIел Пайгъамбардин гьадис хкиз кIанзава: «Эгер жегьил касди кьуьзуь касдиз анжах адан яшдиз килигна гьуьрмет ийиз хьайитIа, Аллагь Таалади ам вич кьуьзуь яшдив агакьайла, адаз гьуьрмет ийидай кас ракъурда» (АтТирмизи).

АЛИАСГЬАБ МУРЗАЕВ, ПСИХОЛОГ АДИЛЬ ИБРАГЬИМОВ, АЛИМ