ЛукIраз, гьайвандиз, дишегьлидиз ва аялдиз азабар гун къадагъа тирдакай
ЛукIраз, гьайвандиз, дишегьлидиз ва аялдиз азабар гун къадагъа тирдакай
Аллагь Таалади лагьана: «…ва диде-бубайриз, мукьва-кьилийриз, етимриз, муьгьтежбуруз, къуншийриз хъсанвал ая, квехъ галаз мукьвавиле авайбурузни, авачирбурузни, ва юлдашдизни, ва рекье авайдазни (месела, сиягьатда авайла адан рекьин юлдашдиз, санал кIвалахзавайдаз ва я кIелзавайдаз ва икI мад) ва куь ихтиярда авайбуруз (яни, куь лукIариз). Гьакъикъатда, Аллагьдиз такабурлуди ва масабур бегенмиш авачирди кIандайди туш» («Ан-Ниса», 36).
1. Ибн Умара агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са дишегьлидиз кац себеб яз азабар гана. Ада ам кIвале туна агална, та ам гиликьдалди ва идай ам ЦIуз вегьена. Ам агалай кIвале туна, ада кациз я недай, я хъвадай затI гузвачир, ва гьакIни чилелай физвай чан алай затIарни недай ихтияр гузвачир (яни, гьашаратар ва хур галчIуриз фидай гьайванар)» (Аль-Бухари, Муслим).
2. Лугьузва хьи, садра Ибн Умар къурайшитрин жегьил гадайрин патавай физвай. Абуру нуькIрекай лишан авунвай ва ам чIемерукрай ягъиз гьазур хьанвай. Адан иесидиз абуру лишандихъ галукь тавур гьар са хьел гузвай. Ибн Умар акурла, абур катна гьарнихъ чкIана ва Ибн Умара лагьана: «Им ни ийизвайди тир? Къуй Аллагьди ﷻ и кар ийизвайбур лянетламишрай! Гьакъикъатда, Аллагьдин Расулди ﷺ руьгь авай затIарикай вичиз лишан ийизвайбур лянетламишзавай!» (Аль-Бухари, Муслим).
3. Абу Масуд аль-Бадриди лагьана: «Садра жуван лукI къамчидалди гатадайла, заз зи кьулухъай сесинин ван атана: «Чир хьухь, эй Абу Масуд…», амма ам нин сес ятIа зун гъавурда акьунач, вучиз лагьайтIа зак хъел квай. АкI лагьай кас заз мукьва хьайила, ам Аллагьдин Расул ﷺ яз хьана, ада лугьузвай: «Чир хьухь, эй Абу Масуд, вуна и лукIраз гузвай азабдилай Аллагьдивай ﷻ ваз генани чIехи азаб гуз жеда!» А чIавуз за лагьана: «Идалай кьулухъ за садрани лукI ягъ хъийидач!»
И гьадисдин маса жуьреда лугьузвайвал, Абу Масуда лагьана: «…ва кичIевиляй зи гъиляй къамчи аватна…».
И гьадисдин пуд лагьай жуьреда лугьузвайвал, Абу Масуда лагьана: «А чIавуз за лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, Аллагь Тааладин разивал патал ам азад я!» Аллагьдин Расулди ﷺ лагьайтIа, кIевиз лагьана: «Гьакъикъатда, вуна акI авуначиртIа, вун ЦIу алугардай! /ва я: «…ЦIай хкIадай!/» (Муслим).
4. Агакьарнава хьи, са сеферда аш-Шамда авайла ва ракъиник акъвазарнавай ва кьилерал гъери цанвай набатейрикай тир (аш-Шамдин чилел яшамиш жезвай ва лежбервал ийизвай арабрин несилриз гьакI лугьузвай) инсанрин патавай фидайла, Хишам бин Гьаким бин Хизама жузуна: «Им вуч я?» Адаз лагьана: «Абуруз хараж (чилин налог) патал азабар гузва. И гьадисдин маса жуьреда лугьузва хьи, адаз лагьана: «Абур жизья патал ракъиник акъвазарнава»). А чIавуз Хишама лагьана: «За шагьидвал ийизва хьи, заз ван хьана Аллагьдин Расулди ﷺ лугьуз: «Гьакъикъатда, Аллагьди ﷻ а ксариз азабар гуда хьи, ни и дуьньяда инсанриз азабар гузватIа!» (яни гьахълу тушиз бедендин жазаяр ишлемишун). Ахпа Хишам сердердин патав фена ва идакай адаз лагьана ва абур адан эмирдалди ахъайна» (Муслим).
