Кагьулвал

«Кагьулвал, гьелбетда, чи алакьунар хкаж хьунин карда виридалайни чIехи манийвал я» (Эжен Делакруа)

Кагьулвиликай лугьуз хьайитIа, кьилиз гьасятда Иван Гончарован романдин герой Илья Ильич Обломов къвезва. Обломов – акьуллу, михьи рикI авай, агьвал авай жегьил кас тир. Гьа са вахтунда адан уьмуьр са карни тийиз, кагьулвиле, гьикI яшамиш хьун лазим ятIа анжах фикирар ийиз физвай. А роман кIелайбурун рикIел алама адан уьмуьр квелди куьтягь хьанатIа. Куьрелди лагьайтIа, сефилдиз куьтягь хьана. ГьакI жезвайди я инсанди кагьулвилиз бушвал авурла, ада лагьайтIа, инсан агъуз вегьеда ва барбатI ийида. Низ вичин уьмуьр хийирлу крарив ва хъсан гьиссерив ацIурунин ният аваз яшамиш жез кIанзаватIа, чна кагьулвилел гъалибвал къачудай вад нетижалу ахтармишнавай къайда гъида.

1.Себеб жагъура

Вири крариз себеб авайди я. ГьакI кагьулвилизни. Ахьтин гьал вучиз арадал атанатIа ва ам аваз гьикьван вахт ятIа, чириз алахъ. Мумкин я, кагьулвал куь уьмуьрда хьайи са гьихьтин ятIани пашман вакъиайрин нетижа хьана ва абуру къайгъусузвал арадал гъана. Я тахьайтIа квез куьн гьевеслу ийидай себеб авач. Белки куьне такIан кIвалах ийизватIа? Белки квез гьакIан витаминар я жеди бес тежезвайди. Себеб жагъура.

2. Себеб хьун

Кагьулвал – им кар авуниз гьевес, себеб тахьун я. Гьа икI, авуна кIанзавай ва я авуртIа хъсан тир крарин сиягь (список) туькIуьра. Са шумуд кар авурдалай кьулухъ, жува-жуваз са гьихьтин ятIани пишкеш це, яни авур кIвалахдай гьевес кутун патал. Эхирки, себебрикай лугьудайла чаз чир хьана кIанда хьи, ам гьамиша чи къене авайди я! Нагагь са гьихьтин ятIани месэлаяр гьялунин, крар авунин рекье куьн са куь ятIани энгеларзаватIа, гьа и «са куь ятIани» - анжах куьн я.

3. Гзаф гьерекатар ая

Имни цIийи хабар туш. Гьамиша къайдадалди ийизвай бедендин кIвалах, къуй лап тIимилди хьурай, чаз гьава хьиз герек я: къекъуьнар, упражненияр, спортдин гьи жуьре хьайитIани. Чаз мукьва, итижлу жуьре хкяна кIанда. Жув вилик авайдалай хъсан хьунин мурад эциг. Им куь сагъламвал ва куь уьмуьр я эхир. Квелай гъейри квехъ виридалайни хъсандиз вуж гелкъведа кьван?

4. Къвалав вуж гва?

Кагьулвилихъ галаз женг чIугунин карда элкъвена жуван къваларив гвай лап мукьва ксариз цIийи кьилелай килиг хъувун артухан кар жедач. Кагьулвал гзаф вахтара инсанди вич са куьнизни авачирди, герек туширди, са карни алакь тийидайди яз гьиссайдалай кьулухъ арадал къвезва хьи. И гьиссер лагьайтIа, вичин нубатда, гзаф вахтара чак маса инсанри кутазва. Жуван къвалав гвай касдиз фикир це. Зи фикирдалди, чун агъуз ялзавай касдихъ галаз санал хьун манасуз кар я. Чун рикI михьи, экуь ва шад инсанрин арада хьайитIа, са шумуд сеферда менфятлу жеда.

5. Хъсан крарикай фикир ая

Им чи эхиримжи меслят я. Фикирри ажайиб шейэр арадал гъизва. Абуру инсандин рикIе авай затIар дуьздал акъудзава. Гьамиша хъсанвиликай фикир ийиз ва вич исятда авай гьал разивилелди кьабулиз алахъзавай кас кагьулвилин ва къайгъусузвилин гьиссдикай хвенва. Мусурмандин гьал ажайиб я: эгер адаз са хъсан кар хьайитIа, ада Халикьдиз шукур ийизва, нагагь ам четин гьалда аваз хьайитIа, ада сабур ийизва. Нетижада ахьтин инсан гьихьтин гьалда аваз хьайитIани, адаз менфят жезва. Бахтлу, сагълам ва са вуч ятIани арадал гъидайбур хьухь ва чарасуз инанмиш хьухь!

САМИЯ ОМАРОВА