Такабурлувилин мусибат

Такабурлувал Ислам динда цlувад лагьай чlехи гунагь я. Ам инсанди вич вине кьун, масадан гаф кьабул тавун, вич ва вичихъ галаз алакъалу вири шейэр виридалайни хъсанбур яз гьисабун я. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанва: «Такабурлувал – им гьакъикъат инкар авун (кьабул тавун) ва инсанар вичелай агъада кьун я» (Муслим).

Къуръандин аятар

Такабурлу инсанрикай пак Къуръанда гзаф аятар ава. Абурукай сада Аллагь Таалади икl лагьанва (мана): «Гьакъикъатда, Адаз (Аллагьдиз ﷻ) такабурлу инсанар такlан я (яни абур Ада жазаламишда) («Ан-Нагьл» сурадин 23-аят).

Такабурлу рикlел муьгьуьр эцигзава, нетижада ам дуьз рекьикай магьрум жезва. Аллагьди ﷻ лагьана (мана): «Гьа и къайда Аллагьди ﷻ гьар са такабурлу залумдин рикlел муьгьуьр эцигзава (яни абуру гьакъикъат кьатlузвач) («Гъафир» сурадин 35-аят).

Маса аятда такабурлубур ягъалмиш жезвай къайдадикай генани ачухдиз хабар гузва. Халикьди ﷻ лагьана (мана): «Чпиз гьич ихтияр авачиз чилел такабурлу жезвай инсанар За Зи (дуьз рекьин) аламатрихъай (лишанрихъай) элкъуьрда (абуруз дуьз рехъ аквадач, адан гъавурда акьадач). Гьихьтин аламатар (лишанар) акуртlани, абур инанмиш жедач. Эгер абуруз дуьз рехъ акуртlа, абур а рекьяй фидач, эгер чlуру рехъ акуртlа, абур гьа рекьяй фида. Вучиз лагьайтlа абуру За къалурзавай аламатар тапарар яз гьисабна ва абурукай гъафил (къайгъусуз) хьана» («Аль-Араф» сурадин 146-аят).

Такабурлувиляй Вичиз ибадат тийизвайбур Аллагьди ﷻ Жегьеннемдиз вегьеда. Къуръанда лагьанва (мана): «Заз ибадат авуникай такабурлу жезвайбур Жегьеннемдиз фида» («Гъафир» сурадин 60-аят).

Такабурлу тушир муъминриз Женнет гуда. Аллагьди ﷻ лагьана (мана): «А Эхиратдин кlвал (Женнет) чилел (зулумар авуналди) винизвал (такабурлувал) ва чlурувилер ийиз кlан тийизвай инсанриз гуда. Хъсан эхир Аллагьдихъай ﷻ кичlебуруз жеда» («Аль-Къасас» сурадин 83-аят).

Пайгъамбардин ﷺ гьадисар

Такабурлу инсандиз Женнетдиз фин къадагъа ийида. Им, гьелбетда, виридалайни еке бедбахтвал ва мусибат я. Мугьаммад Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Вичин рикlе такабурлувиликай са мискьал зерре (крупица) кьванни авай кас Женнетдиз гьахьдач» (Муслим).

Маса гьадисда лагьанва: «Къияматдин юкъуз такабурлубур зерредин кьадарда аваз къарагъарда (яни чан хкида), абуруз маса инсанри кlур гуда» (Тирмизи).

Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Жегьеннемдин агьалияр вужар ятlа за квез лугьудани? Гьар са такабурлу, вич вине кьазвай инсан» (Бухари).

Гьадис аль-къудсийда Аллагь Таалади лагьана: «Такабурлувал ва зурбавал зи парталар я (яни абур анжах Халикьдиз ﷻ Вичиз кутугнава), абурун патахъай Захъ галаз гьуьжет авурбур (гьуьжет ийиз алахъайбур) за Жегьеннемдиз гадарда» (Агьмад).

Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Женнетни Жегьеннем гьуьжетриз акъатна (абурукай гьим хъсан ятlа лугьуз). Жегьеннемди лагьана: «Зи къене залумар ва такабурлубур ава (азаб гузва)». Женнетди жаваб гана: «Зи къене зайиф ва кесиб инсанар ава (няметар гузва)». Аллагь Тааладини абуруз лагьана: «Вун, Женнет, Зи регьим я, ви куьмекдалди За Жуваз кlандайбуруз регьим ийизва. Вун лагьайтlа, Жегьеннем, Зи азаб я, Ви куьмекдалди За Жуваз кlандайбуруз азаб гузва. Куь патахъай Зи хиве авайди анжах са шей я: куьн кьведни ацlурун (ичlидаказ тун тавун)» (Муслим).

Мад гьадисда лагьанва: «Вичин шалвар (изар - юкьвалай агъадихъ алукlзавай партал) такабурлувиляй чиляй галчlурзавай касдиз Къияматдин юкъуз Аллагь Таала гьич килигдач (яни Вичин регьимдалди, ам регьимдикай магьрум жеда)» (Муслим).

Пайгъамбарди ﷺ лагьана: «Са касди вич безекралди гуьрчегарна физвай (куьчедай), адаз вичиз-вич гзаф бегенмиш тир, ада вичел дамах ийизвай ва такабурлудаказ къекъвезвай, гьа арада Аллагьдин ﷻ эмирдалди чили ам туькьуьнна ва Къияматдин йикъалди ам чили туькьуьниз жеда» (Муслим).

Мад лагьанва: «Такабурлудаказ къекъвезвай ва вич вине кьазвай инсанрикай Къияматдин юкъуз Аллагьдиз ﷻ гзаф хъел жеда» (Гьаким).

Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Эвелни-эвел Жегьеннемдиз пуд жуьре инсанар гьахьда: залум пачагь, девлетдилай закат гун тавур девлетлуди, такабурлу кесиб» (Агьмад). Кесиб касдиз такабурлу хьун гьич кутугнавач, гьавиляй адаз генани пис жаза гузва.

Маса гьадисда лагьанва: «Вичи-вич вине кьазвай кас залумрин жергеда гьатда, абуруз гузвай азабрик амни акатда» (Тирмизи).

Салмат бин Аквади ахъайна: «Са сеферда са касди Пайгъамбардин ﷺ вилик чапла гъилелди тlуьн незвай. Аллагьдин Расулди ﷺ адаз лагьана: «Эрчlи гъилелди неъ!» Ада жаваб гана: «Завай жезвач». Ада ихьтин жаваб анжах вичин такабурлувиляй ганвай. Пайгъамбардини ﷺ лагьана: «Акl ятlа вавай женни ийидач» (яни эрчlи гъилелди нез, вучиз лагьайтlа ви такабурлувилиз килигна вуна Аллагьдин ﷻ жаза къазанмишна). Гуьгъуьнлай Салмат бин Аквади лугьузва: «Адавай (такабурлу касдивай) вичин эрчlи гъил гьич хкажиз хъхьанач (яни ам фалужди яна, гьа къайда Аллагьди ﷻ ам жазаламишна. Бес ада вичин такабурвал Пайгъамбардиз ﷺ къалурна хьи, гьавиляй Халикьди ﷻ адалай гъил къачунач, гьасятда адал пис жаза ракъурна)» (Муслим).

Иблисдин начагъвал

Гьуьрметлу стхаярни вахар, гила чна гьамишалугъ Жегьеннемдиз ва пис азабриз лайихлу хьайи Иблис рикlел хкин. Къуръанда лагьанва (мана): «Ви Раббиди малаикриз лагьана: «Гьакъикъатда, За чепедин палчухдикай инсан халкь ийида. За ам халкь авур ва руьгь тур чlавуз куьне адаз сажда ая (гьуьрметдивди куь пелер чилиз ягъ)». Ам (Адам ) халкь авур чlавуз вири малаикри адаз сажда авуна, амма Иблисди авунач. Ам такабурлу ва имансуз (кафир) хьана. Аллагьди ﷻ лагьана: «Эй, Иблис, За халкь авурдаз (Адамаз ) сажда авуниз ваз куь манийвал авуна? Вун такабурлу хьанани ва я вун вичи-вич вине кьазвайбурукай яни?» Иблисди жаваб гана: «Зун адалай хъсан я, зун Вуна цlукай халкь авуна, ам лагьайтlа, чепедин палчухдикай». Аллагьди ﷻ лагьана: «Акl ятlа вун экъечl (Женнетдай, цаварилай эвичl чилел), гьакъикъатда вун чукурнавайди (къван гуниз лайихлуди) я. Зи лянет вал жеда Къияматдин йикъалди (ахпа ам генани пис азабрик кутада)» («Сад» сурадин 71-78-аятар).

Такабурлу инсанар Иблисдин азардалди начагъ я. Абур а азарди гьа Иблис хьиз пис азабриз ва Аллагьдин ﷻ лянетдиз лайихлу ийида. Гьаниз килигна, абуру гиламаз, мумкинвал амаз туба-астагъфир авуна Аллагьдивай ﷻ гъил къачун тlалабун лазим я.

Къуй Аллагьди ﷻ чун ва чи кlанибур такабурлувиликай ва рикlин амай пис азаррикай хуьрай!

Такабурлувилин мусибат