Главная

Рикl шадардай велед…

Рикl шадардай велед…

Рикl шадардай велед…

Гьар са бубадин кьилин мурад жуван аял лайихлу инсан яз тербияламишна чIехи авун я. Им акI лагьай чIал я хьи, буба вични вири патарихъай чешнелуди хьана кIанда. Хцихъ галаз умуми чIал жагъуриз алахъунни важиблу я. ГьикI лагьайтIа, чи вилик маса бубайрин мисалар ква. Агъадихъ чна бубайриз талукь яз тежрибада ахтармишнавай са шумуд меслят гузва.

 

Вахт — им вири я. Аял бахтлуди яз чIехи хьун патал адан патав гьар юкъуз кьиляй-кьилиз буба хьана кIанда. Аялдихъ галаз гьар нянин вахт кечирмишайтIа, хъсан я. И вахтунда ада, адет яз, ктаб кIелзава ва я ам компьютердал къугъвазва. Им гьар киш юкъуз, аялдиз къугъвадай затI маса къачуна, ам машгъул авунилай менфятлу я.

Аялдихъ галаз жуван агалкьунрикай ва дердийрикай суьгьбет ая. Куьн жуван аялдин союзник (терефдар) я. Вичин бубадиз са мус ятIани рапар ягъуникай, мичIи чкадихъай кичIе жез хьайиди ва исятдани икI давам жезвайди чизвай аялди а кар кьатIузва хьи, зайифвилер вири инсанриз хас я ва и кардикай регъуь хьун герек туш

Жуван аялдин хъсан крар жагъура ва абурай адан тарифар ая. Тарифар авун инсан вилик тухунин кьилин къуват я. За жуван аялдиз ам математикадай алакьунар авайди я лугьуз тестикьарзавай, вучиз лагьайтIа заз а кар чизвай хьи, адалай вичин жибинда авай пулунихъ шумуд игрушка къачуз жедатIа гьисабиз алакь-завай. Гьавиляй адаз, школада кIелзавайлани, математика чириз лап регьят тир. Витаминралди ацIурунилай аялдин лайихлувилер датIана гьисаба кьун хийирлу я.

Аялриз векъидаказ рахадай ихтияр гумир. Абуруз масабурун гьиссер кьатIуз, инсанриз салам гуз, са гьихьтин ятIани агалкьунар къазанмишайбуруз и кар мубарак ийиз чир хьана кIанда. Аялдиз хушдаказ рафтарвализ, чарадан гьиссер гьисаба кьун герек тирди чирун важиблу я. И кар кьилиз акъудиз хьайитIа, адаз инсанрин арада алакъаяр квел бинеламиш жезватIа чир жеда.

Жуван аялдивай чирвилер къачу. «Аялрихъ инструкция гилигзавач» гафар лугьун чIехибурун патай виридалайни гзаф чкIанвай ягъалмишвал я. Амма гьакъикъат масад я. Фу нез кIанзавайла, теквал гьиссзавайла, кичIе хьанвайла, абуру квез идан гьакъиндай лугьузва эхир. Эгер аялдиз са вуч ятIани кIанзаватIа, абуру квез хабар гузва, амма гьамиша гафаралди — ваъ. Галатун, себебсуздаказ хъел акатун, гъам-хажалат чIугун — вири ибур бубадиз аялди вич авай гьаларикай хабар гудай жуьреяр я. Иллаки и вахтара адаз дикъетдивди яб це.

Квез куь аял гьихьтинди ятIа, гьа гьахьтинди яз кIан хьухь. Аялдиз вич са гьихьтин ятIани агалкьунрай ваъ, ам гьакI ава лагьана кIанзавайди чир хьайила, адан руьгь секин жеда. Идан куьмекдалди ада адетдиндалай хъсандиз кIелда, ксуда, къугъвада, кIвале куьмекар гуда. Аялдикай гьихьтин пешедин иеси хьайитIани (муаллим, духтур, фяле ва икI мад), адаз а кар чир хьун лазим я хьи, вич буба патал гьамиша виридалайни багьа кас яз амукьда.

Бубавал — им куьн патал кьилинди я. Куьне уьмуьрда кьилинди аялар тирди кьатIайла, чилел яшамиш хьанвай гьар са сят куьн патал манадив ацIуда. Мадни важиблуди а кар я хьи, им куьне уьмуьрда кьабулнавай виридалайни дуьз къарар я.

 

Нариман Мамедов, журналист-педагог

2026-08-01 (Сафар 1448 г.) №8.


Чам дустагъдай гуьзетдани?

Чам дустагъда ацукьарна. Чна мехъериз гьазурвал аквазвай ва вири хъсанзавай, амма садлагьана ам дустагъ авуна. Адаз са шумуд йис къвезва. Дустагъдай ахъайнамазди зал эвленмиш жеда лагьана гаф гузва. Заз вуч ийидатIа чизвач, ам дустагъдай гуьзетун герек яни?    Алимдин жаваб: Эгер куьн...


Руш низ гъуьлуьз гуда?

Салафрин (Исламдин сифтегьан асирра яшамиш хьайи михьи несилар) девирда Нугь ибн Марьям лугьудай са кас яшамиш хьанай. Адахъ гзаф мал-девлет ва иер са руш авай. Ам це лугьуз тIвар-ван ва девлет авай ксар гзаф къвезвай. Амма адаз вичин руш низ гудатIа чизвачир.   А касдихъ емишдин тарарин еке...


Исламда мазгьабар гьикl арадал атана?

Са гьихьтин хьайитIани месэладин гьакъиндай къарар кьабулдайла, имамар сифтени-сифте Къуръанда адакай вуч лагьанватIа, гьаниз килигзава.   Эгер анай абуруз жаваб жагъун тавуртIа, абур гьадисриз килигзава. Эгер гьанайни жагъун тавуртIа, а месэладин гьакъиндай асгьабри сад авунвай гафуниз...


Ван ша, инсан, ахпа геж я

  Ван ша, инсан!   Аллагьди ﷻ ваз акьул ганва Пис-хъсанди кьатIун патал, Шуьше хьтин кьве вил ганва Экуь дуьнья акун патал.   Ваз руьгь ганва гьисс ийидай, РикIни уьмуьрдал шад жедай, Пай ганва ваз каинатдай Гьар жуьредин ванер къведай.   Вучиз и экуь дуьньяда Йиф...


КапI тавун къиямат я!

Вилер ахъайиз кIанзавачир…генани къарагъна чин­гъил чуьхуьдай ашкъи авачир. «Бррр…яд къайиди я эхир!» ­ ФатIимадин и карни рикIел хтана ва ам генани яргъандик алчуд хъхьана.   «Къе гьяд югъ я. Мектебдизни физвайди туш, гьавиляй яргъалди ксайтIа...