Главная

Рикl шадардай велед…

Рикl шадардай велед…

Рикl шадардай велед…

Гьар са бубадин кьилин мурад жуван аял лайихлу инсан яз тербияламишна чIехи авун я. Им акI лагьай чIал я хьи, буба вични вири патарихъай чешнелуди хьана кIанда. Хцихъ галаз умуми чIал жагъуриз алахъунни важиблу я. ГьикI лагьайтIа, чи вилик маса бубайрин мисалар ква. Агъадихъ чна бубайриз талукь яз тежрибада ахтармишнавай са шумуд меслят гузва.

 

Вахт — им вири я. Аял бахтлуди яз чIехи хьун патал адан патав гьар юкъуз кьиляй-кьилиз буба хьана кIанда. Аялдихъ галаз гьар нянин вахт кечирмишайтIа, хъсан я. И вахтунда ада, адет яз, ктаб кIелзава ва я ам компьютердал къугъвазва. Им гьар киш юкъуз, аялдиз къугъвадай затI маса къачуна, ам машгъул авунилай менфятлу я.

Аялдихъ галаз жуван агалкьунрикай ва дердийрикай суьгьбет ая. Куьн жуван аялдин союзник (терефдар) я. Вичин бубадиз са мус ятIани рапар ягъуникай, мичIи чкадихъай кичIе жез хьайиди ва исятдани икI давам жезвайди чизвай аялди а кар кьатIузва хьи, зайифвилер вири инсанриз хас я ва и кардикай регъуь хьун герек туш

Жуван аялдин хъсан крар жагъура ва абурай адан тарифар ая. Тарифар авун инсан вилик тухунин кьилин къуват я. За жуван аялдиз ам математикадай алакьунар авайди я лугьуз тестикьарзавай, вучиз лагьайтIа заз а кар чизвай хьи, адалай вичин жибинда авай пулунихъ шумуд игрушка къачуз жедатIа гьисабиз алакь-завай. Гьавиляй адаз, школада кIелзавайлани, математика чириз лап регьят тир. Витаминралди ацIурунилай аялдин лайихлувилер датIана гьисаба кьун хийирлу я.

Аялриз векъидаказ рахадай ихтияр гумир. Абуруз масабурун гьиссер кьатIуз, инсанриз салам гуз, са гьихьтин ятIани агалкьунар къазанмишайбуруз и кар мубарак ийиз чир хьана кIанда. Аялдиз хушдаказ рафтарвализ, чарадан гьиссер гьисаба кьун герек тирди чирун важиблу я. И кар кьилиз акъудиз хьайитIа, адаз инсанрин арада алакъаяр квел бинеламиш жезватIа чир жеда.

Жуван аялдивай чирвилер къачу. «Аялрихъ инструкция гилигзавач» гафар лугьун чIехибурун патай виридалайни гзаф чкIанвай ягъалмишвал я. Амма гьакъикъат масад я. Фу нез кIанзавайла, теквал гьиссзавайла, кичIе хьанвайла, абуру квез идан гьакъиндай лугьузва эхир. Эгер аялдиз са вуч ятIани кIанзаватIа, абуру квез хабар гузва, амма гьамиша гафаралди — ваъ. Галатун, себебсуздаказ хъел акатун, гъам-хажалат чIугун — вири ибур бубадиз аялди вич авай гьаларикай хабар гудай жуьреяр я. Иллаки и вахтара адаз дикъетдивди яб це.

Квез куь аял гьихьтинди ятIа, гьа гьахьтинди яз кIан хьухь. Аялдиз вич са гьихьтин ятIани агалкьунрай ваъ, ам гьакI ава лагьана кIанзавайди чир хьайила, адан руьгь секин жеда. Идан куьмекдалди ада адетдиндалай хъсандиз кIелда, ксуда, къугъвада, кIвале куьмекар гуда. Аялдикай гьихьтин пешедин иеси хьайитIани (муаллим, духтур, фяле ва икI мад), адаз а кар чир хьун лазим я хьи, вич буба патал гьамиша виридалайни багьа кас яз амукьда.

Бубавал — им куьн патал кьилинди я. Куьне уьмуьрда кьилинди аялар тирди кьатIайла, чилел яшамиш хьанвай гьар са сят куьн патал манадив ацIуда. Мадни важиблуди а кар я хьи, им куьне уьмуьрда кьабулнавай виридалайни дуьз къарар я.

 

Нариман Мамедов, журналист-педагог

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...


Эминхуьре диндин гурлу межлис

18-апрелдиз Стlал Сулейманан райондин Эминхуьруьн мискlинда диндин зурба мярекат кьиле фена. Межлисдиз «Дуьадин межлис» лугьудай тlвар гана, вучиз лагьайтlа и мярекатдал Дагъустан ва вири Россия Аллагьди ﷻ бедбахтвилерикай хуьн патал гзаф дуьаяр авуна.   Малум тирвал, алай йисан...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран иман   Са сеферда Пайгъамбарди ﷺ асгьабривай хабар кьуна: «Квекай садаз кьванни (къе) ахвар акунани?» Са асгьабди лагьана: «Заз акуна, гьикI цаварилай терезар эвичIнатIа ва абурал вунни Абу Бакр алцумна, вун адалай залан хьана. Ахпа Абу Бакр ва Умар алцумна, Абу...


Авиценнадин ахтармишун

Инсан – паярикай кIватIнавай тамам тушир органрин кIватIал туш, ам сагъ сад тир махлукьат я. Адан беден, акьул ва руьгь акьван кIевиз сад-садак акахьнава хьи, са чкада хьайи гьар гьи чIурувили хьайитIани гьикI хьайитIани масабуруз таъсир ийида. Алай девирдин психосоматикади Исламдин адетри ва...