Хъсан гъуьлуьн 10 ери
Гьихьтин ерийри хъсан гъуьл тафаватлу ийизва? Са ни ятIани якъин фикирна: «И кар патал гуьрчегди, тIвар-ван авайди ва куьтягь тежедай кьадар пул хьун лазим я». Амма инсанрин рафтарвилерин тарихди ва агъзур йисарин тежрибади субутзава хьи, пул ва гуьрчегвал – кьилинбур туш.
И макъалада чна гъуьлуьн 10 хъсан ери кIватIна.
1. КIанивал
Адаз вичиз кIанзава ва адаз кIанивал багъишзава, ам папахъ галаз играми ва ашукьал-машукь я, гьикьван йисар фейитIани.
2. Аслу туширвал
Ада хизан ва аялар таъмин авунин карда вичин диде-бубадик ва я папан диде-бубадик умуд кутазвач. РикIин сидкьидай умуд кутуна ам вичин паб ва аялар тIуьналди, кIвалелди ва маса хизандин игьтияжралди таъмин ийиз алахъзава. Ада гьакъисагъвилелди кIвалахзава, папазни аялриз къулай жедай ва абур ана хатасузвиле жедай чка туькIуьрун патал.
3. Башчивал
Адак умуд кутаз жеда, ада крарик кьил сифте кутада ва адаз чизва хизан гьи патахъ ракъурдатIа ва дуьз рекьел гьикI акъуддатIа. Паб адан патав гвайла, адаз чизва хьи, уьмуьрда са чIавузни ам вич-вичивай квахь тийидайди. Ада ам кьилди тадач ва гьамиша гъил кьуна тухуда. Гьавиляй ам гьазур я адаз паб хьиз муьтIуьгъ жез. ГьакIни ам хъсан буба ва аялриз чешне я.
4. Дуьзвал
Ада тапарардач. Ада маса дишегьлийрихъ галаз ашкъибазвал ийизвач. Адаз вичин багърийриз тIарвал гуз ва абурукай магьрум жез кичIезва.
5. ВикIегьвал ва зиреквал
Ам викIегь, умудлу ва зирек я. Папак адан патахъай къалабулух акатун герек туш, вучиз лагьайтIа адаз чизва хьи, эгер герек атайтIа, адавай хизандин къайгъу чIугваз ва ам хуьз жеда. Ада вич хъсан гьалда хуьзва ва хъсан крар авун патал хизан гьевеслу ийиз алахъзава. Адаз вичин мукьвабур, дустар, къуншияр ва санал кIвалахзавайбур кIанзава ва абуруз куьмек ийизва. Гьамиша папан ва аялрин патав хьун патал ам бахтлу ва сагълам жез алахъзава.
6. Ихтибарвал
Ада папаз, аялриз ва мукьвабуруз ихтибарзава ва абурухъ инанмиш я. Адаз абур кIанзава, абурухъ агалкьунар жедайдахъ инанмиш я. Ам вичин папахъ галаз ачух ва намуслу я, вучиз лагьайтIа ам адаз масабурулай хъсандиз чизва. Адаз паб гьамиша итижлу я. Артухан ва делилсуз гъейрат къалурзавач, жасусвал ийизвач ва вичин муьгьуьббатдал шак гъизвач. Ада алтадмишзавач ва вичиз авур ихтибарвал гьамиша гьахълу ийизва ва вичел ихтибарнавай шей хуьзва. Ам вичин папан ва аялрин вилик пулунин патахъай ачух я.
7. Чирвал
Ада вичел кIвалахзава, чирвилер ва цIийи вердишвилер къачузва. КIелзава ва цIийи шейэр, маса чIалар чирзава. Вири патарихъай чирвилер ава. Сифте куьмек гуз чизва, масадан рикIикай хабар кьазва. Мад адаз чизва папаз вуч бегенмиш ятIа, адан эрзиман вуч ятIа ва адан мурад кьилиз акъудиз алахъзава.
8. Адалатлувал
Ам дугъри, намуслу, ачух ва адалатлу я. Ада инсанриз ихтибарзава ва инсанривайни адал виридалайни багьа затI ихтибар ийиз жезва. Адаз паб алдатмишунин чарасузвал авач, ада намуслу ва ачух уьмуьр тухузва.
9. Къимет
Ада вичин папаз лайихлу къимет гузва ва адаз чухсагъул лугьуз рикIелай алудзавач. Ам гьамиша адахъ галаз эдеблу я, адаз хуш къведай гафар лугьузва.
Папа адаз ва хизандиз ийизвай гьатта куьлуь-шуьлуьярни кваз адаз аквазва ва къимет гузва. И кар себеб яз папак генани ругь акатзава, гъуьлуьз куьмек гузва ва ам кIанзава, вучиз лагьайтIа адаз чизва вичин зегьметар гьавая тефизвайди. Ада тIямлу хуьрек авунай папалай тариф ийизва, кьилин чIарар эвяна туькIуьрунин цIийи тегьер ва цIийи ягълух къейдзава, ам хайи югъ ва хизан патал маса метлеблу йикъар рикIелай алудзавач.
10. Сабур
Ам гзаф сабурлу я ва адаз хъел гъун четин я. Ам вичин ажугъ хуьз алахъзава. Ада папаз ва аялриз гьарайзавач. Эгер чарасузвал аваз хьайитIа, ада кIевелай тагьким ийида ва намусдик хкIурдай гаф талагьна ва алчахар тавуна адалатлу туьгьмет ийида. Четин месэлаяр ва нагьакьанвилер арадал атайла адан кефи чIур жедач. Адавай тIал ва азиятар эхиз жеда, вучиз лагьайтIа ада аннамишзава хьи, абур вири – ам генани дурумлу авуна кIанзавай имтигьанар я.
Инсан гьихьтинди ятIа сифте нубатда адан крари лугьузва ва агалкьунар гзафни-гзаф крарилай аслу я. Динди лагьайтIа, вири рикIяй къвезвайди чаз къалурзава. Крар – им рикIин сидкьивилин ва михьивилин дережадин нетижаяр я.
