Туьгьметар ийидай гъуьл
Хизандин уьмуьр квекай ибарат я? Ара-бир чаз акI жезва хьи, папахъ галаз авай рафтарвилер – куьтягь тежедай туьгьметрин, сада-садак тахсир кутунин, истемишунрин цIиргъ я. Амма дуьз лугьун – гьар са хизанда ихьтин девирар жезва. Бес вуч ийида? Гьамиша къал аваз яшамиш жедани? Я тахьайтIа сада-садан гуьгьуьлда эця тавуна жуван гьиссер дуьз къайдада лугьуз чирдани?
Туьгьмет = наразивал
Вири туьгьметрин диде – наразивал я. Гзаф вахтара куьн тахсирлу ийизвай мукьва кас куьне куьн тухузвай къайдадал, крарал, хесетрал нарази туш, ам вичин уьмуьрдилай нарази я. Гьиссер ва рикIиз ийизвай таъсир, кьилиз акъат тавур мурадар ва умудар ада туьгьметриз элкъуьрна вичиз виридалайни мукьва касдиз лугьузва – вичин папаз. Гьар са итимдилай вичин зайиф чкайрикай авайвал лугьуз алакьзавач ва вичин папаз адак хкIадай туьгьметар авуналди ва адай къал акъудуналди, ада вичин рикIе авай дердер дуьздал акъудзава. Амма им кьве маса уьлквейрай тир инсанрин ихтилатдиз ухжар жеда. Гъуьлни паб сад-садан гъавурда акьазвач. Бейкефвили ва хъиле абурун алакъаяр къвердавай четинарзава. Садаз-садан игьтияжар аквазвач. «Вун лап пис кайвани я, гьатта кIвале бегьемдаказ михьивал тваз алакьзавач!» - «Вун рикI къван хьтин, чухсагъул талгьурди я, гьатта ви сивяй са хъсан гафунин ван къведач!» Сада-садаз ийизвай туьгьметри чеб-чпиз кIанзавай кьве инсан къвердавай сад-садавай яргъа ийизва. Гьелбетда, ихьтин жуьреда кар арадал гъидай ихтилат ийиз жедач.
Туьгьмет = кIанивал
Гьамиша папан патай жезвай себебсуз айибрик ва туьгьметрик хъсан лишан хьунни мумкин я. Абуру гъуьлуьз куь алакъаяр къайгъусуз туширдан шагьидвал ийизва. Адаз куь патахъай са гьихьтин ятIани чIехи муьгьтежвал ава. ЧIехи паюни чпиз фикир гун, чпихъ гелкъуьн, чан-рикI авун гуьзетзава. Туьгьметар са патай тIимил вахтара жезва. Гзаф вахтара, сада-садак жезмай кьван гзаф хкIурун патал, неинки са гафар ишлемишзава. Ишараяр, килигунар, мукьва инсан гьич саймиш тавун – ибур вири худда гьатзава. Мукьва инсандин нукьсанрал фикир желбна, чаз адан лахийвилер ахквазмач ва икI хизанда михьиз ихтибарвал ва мукьвавал чукIурзава. Гзаф вахтара сада тахсирлу ийизвай «бубадин» чка кьазва, муькуьди «аялдин» чкадал жезва. И вири крари душманвал, жув хуьз кIан хьун ва я са чкадиз катиз кIан хьун – кIвалахдал, дустарин патав, я тахьайтIа цIийи паб жагъуриз – арадал гъизва.
ХкIадай гафариз гьикI жаваб гуда?
Эгер алакъаяр дугъриданни важиблу ятIа, арадал атай гьалдай экъечIдай рехъ гъуьлуьхъ галаз санал жагъурун лазим я.
Къал алай месэлаяр гьялдай маса рекьер жагъурун теклифа. Бязи вахтара чаз секинвал хуьн четин жезва, амма сада-садаз туьгьметар ийидай гьалкъадай акъатун патал, ам сад лагьай кам я. Гъуьлуьн туьгьметриз жаваб гудайла, арадал атанвай гьалдиз жуван къимет жезмай кьван сабурлувилелди це. Эгер квез дугъриданни ихьтин жуьредин къалмакъалар хьана кIанзавачтIа, а гьуьжетрик квай жуван паюнизни фикир це. Ихьтин суалдиз дуьз жаваб гуз алахъ: куь гафари квез мукьва касдик хкIурзавани? РикIел хуьх, жуваз кIани касдихъ галаз алакъаяр дуьзмишун садрани геж туш.
Нагагь гъуьлуьзни папаз мукьвавал хуьн важиблу ятIа ва куь неинки сада-сад кIан хьуни, гьакI Аллагь ﷻ кIан хьунини сад ийизватIа, нетижа арадал гъидай ихтилат ийидай вахт ва къуватар гьикI хьайитIани жагъида.
