Хъсан паб – ам гьихьтинди я?

Вири Россияда, гьакIни вири дуьньяда, мискIинрин имамрин, психологрин патав хизан хуьн патал куьмек тIалабиз дишегьлияр къвезва. Абуру арза ийизвай сад лагьай затI – им абурувай кьабулиз тежезвай итимди вич тухунин къайда я. Ихтилат авун патал гъуьлуьз эверайла, лап маса шикил арадал къвезва.

Гьамиша итимар тахсирлу яни?

Гьелбетда, хизандин рафтарвилер хъсанарун патал гзаф ктабар кхьенва. Амма заз квехъ галаз хизанда чна чун, дишегьлияр, тухунин къайдадикай рахаз кIанзава.

Эхиримжи цIуд йисуз гъуьлни паб чара хьунин кьадар лап гзаф хьанва. Хизан чкIайла сифте нубатда зарар жезвайбур дишегьлиярни аялар я хьи ва ида абурун психикадин ва чандин сагъламвилиз таъсирзава. Итимри, санлай кьурла, чара хьун акьван мусибатдин кар хьиз кьабулзавач ва абурукай чIехи паюни са тIимил вахтунилай чпиз маса уьмуьрдин юлдаш жагъурзава.

Гъуьлерихъ галаз авай рафтарвилера чна вуч дуьз ийизвач кьван? Хизанда сагъ-саламатвал гьикI хуьда? Ина хъсан папан ерийрин вуч талукьвал ава, хабар кьада жеди куьне?

Са ни ятIани са куьникайни фикир тийиз хизандин уьмуьр тухузва. Амма са вуж ятIани, хизанда муьгьуьббат ва дуьзгуьнвал хьун патал вуч ийида лугьудай суалди секиндиз тазвач. Амма и суалдиз са жуьреда жаваб гуз четин я. Гьар са инсан – кьилдин кас я, гьар садаз, анжах вичиз хас тир къилихдин кьетIен лишанар ава. Гьавиляй дишегьлиди гъуьлуьв эгечIунин кьилдин къайда жагъурун лазим я.

Хабар кьун мумкин я, вучиз чна – дишегьлийри?

Аллагьди акьул пайдайла, цIуд паюникай кIуьд итимдиз гана ва анжах са пай дишегьлидиз. ЦIуд ашкъидикай лагьайтIа, кIуьд дишегьлидиз хьана ва анжах сад – итимдиз. Гьахьняй итимар чалай гзаф акьуллу я, чун лагьайтIа – ашкъилу. Хизандин кьиле вуж эцигнава кьван? Шукур хьуй Аллагьдиз - итим. Гьавиляй чун рехъ гана, адан гуьгъуьна аваз фин лазим я

Гьелбетда, куьн гьар жуьре хизанра чIехи хьанва ва гьардаз вичин яшайишдин къайда ава. Гила куьне куь хизан арадал гъанва ва гьамиша хизандин къул чими авун ва хуьн лазим я.

Вуч ва гьикI ийида лугьуз фикирралди рикIиз азаб тагудайвал, Аллагь Таалади чаз хъсан ксарин уьмуьрдай лап иер чешнеяр тунва.

Хъсан ксарин уьмуьрдай чешне

За инал Шурайх тIвар алай адалатлу касдикай ва адан папакай гьикая гъида. Гьелбетда, чи девирда ахьтин дишегьлияр амач, амма чна и кьиса адалай чешне къачуз алахъ кьванни ийидайвал гъизва. Адан тIвар Зайнаб бинт Жарира аль-Ханзали тир.

Са сеферда къази Шурайх ва Шаби сад-садал гьалтна. Къази Шурайха лагьана:

- Я Шаби! Вун Тамим тайифадай са дишегьлидал эвленмиш хьана кIанда. Абур гзаф акьуллубур я.

- Абур акьуллу тирди квелди чир жезва кьван? – хабар кьуна Шабиди.

- Шурайха вичи гуьзел Зайнаб, Жариран руш гьикI це лагьанатIа, ахъайна. Анжах ахпа адан рикIел хтана Тамим тайифадин дишегьлияр регьимсуз рикI авайбур тирди ва авур кардал пашман хьана. Амма…

- Нагагь ваз акунайтIа, Шаби, зи патав рекье твадайла дишегьлийри адаз гьихьтин насигьатар гузвайтIа. Суннадалди, дишегьли вичин гъуьл авай чкадиз атайла, ам къарагъна кьве ракатдин капI авун лазим я, ахпа ада Аллагьдивай вичин папа авай хъсанвал тIалабун ва ада авай писвиликай вич хуьн тIалабун лазим я.

За капI авуна ва салам гана ам куьтягьна. И вядеда заз акуна ада зи кьулухъ капI ийизвайди. Ахпа зун адан патав фена ва адан юкьвахъ гъил яргъи авуна. Ада лагьана: «Тади ийимир, Абу Умая! Вун алай чкадал акъваз». Ахпа ада лагьана:

«За шукур гъизвай Аллагьдиз шукур хьуй ва за Адавай куьмек тIалабзава! Мугьаммадаз ва адаз хизандиз хийирдин дуьаяр хьурай! Зун вахъ галаз таниш туш ва ви къилих чизвач. Ваз вуч бегенмиш ятIа лагь, за гьа кар ийидайвал ва ваз вуч бегенмиш туштIани лагь, за гьа кар тийидайвал». Ада мад лагьана: «Вун ви халкьдикай тир дишегьлидал эвленмиш хьанвай, зунни зи халкьдикай тир итимдик гъуьлуьк хьана. Амма Аллагьди кьадар-кьисмет кхьенвайвал хьана. Гила зун види я, гьахьняй ваз Аллагьди эмирзавайвал ая: хъсанвилелди жуван патав тур, я тахьайтIа ислягьвилелди ахъая. Ингье заз вуч лугьуз кIанзавайтIа. За алемрин Раббидивай залайни валай гъил къачун тIалабзава!»

Шурайха давамарна:

- Я Шаби! Ада зун вичиз ихьтин гафар лугьудай чкадал гъана: «За шукур гъизвай Аллагьдиз шукур хьуй ва за Адавай куьмек тIалабзава! Пайгъамбардиз ва адан хизандиз салам ва салат хьурай! Вуна лап иер гафар лагьана. Эгер вуна абурал амал авуртIа, ваз хъсан къимет жеда. Амма нагагь вун абурухъай элкъвейтIа, и кар ваз акси яз элкъведа. Заз флан шейэр кIани я ва флан затIар кIани туш. Гила чун санал ала, гьавиляй чун чара хьун герек туш. Эгер ваз зай хъсан кар акуртIа, адакай ахъаяйтIа жеда, амма нагагь пис кар акуртIа, зи нукьсанар чуьнуьх».

Зун зи папахъ галаз къад йисуз яшамиш жезва ва завай адаз са туьгьметни ийиз жедач». Чавай и гьикаядай чун хъсандиз тухунилай гъейри мад вуч къачуз жеда кьван?

Нетижа

За теклифзава гьа исятда, къе жуван гъуьлуьвай хабар кьун: адаз вуч бегенмиш я ва куь адаз хъел гъизва. Куьне гьич фикирдизни гъизвач хьи, куь сивяй и гафар ван хьайила адаз гьикьван хуш жедатIа. Йисаралди гъуьлуьз кIандай затIариз фикир тагуз, хъел кваз: «За вуч дуьз ийизвач кьван?!», «За вири вун паталди ийиз алахънава, вун лагьайтIа, гьич рази жедайди туш!» - лугьудалди, фадамаз адаз кIани-такIан чирун хъсан я.

ФАИНА ГАРЕЕВА