Диндин имаратар гьикI хуьзва?
Сифтедай квекай рахазватIа тайин ийин. Диндин имарат – им диндин жуьреба-жуьре игьтияжар ва адетар тамамарун патал тайин авунвай имарат ва я имаратрин сагъ са кIватIал я.
Дуьньядин динрин ахьтин имаратар – мискIинар, килисаяр, синагогаяр, ступар ва икI мад я. Ахьтин имаратар неинки инанмиш касдиз багьа я, абур гьакIни архитектурадин лишанар ва гуьмбетар я. Гьайиф хьи, гьахьтин имаратра кутуг тавур къайдада тухузвай дуьшуьшар тIимил туш. И кардиз гьикьван рехъ гуз жеда ва им рехъ гуз жедай кар яни?
Эдебдин патахъай жаваб ашкара я. Гила чун и месэладиз къанундин патахъай килигин. Эвелдай лугьун хьи, 1997-йисан 26-сентябрдиз кьабулай «Намусдин азадвиликай ва динрин тешкилатрикай» Федеральный къанунда 26-статья ава. «Намусдин азадвал, диндин азадвал ва диндин тешкилатрикай къанун чIурунай жавабдарвал» тIвар алай и статьяда Россиядин Федерациядин къанундихъ галаз кьурвал, уголовный, административный ва маса жавабдарвилер къалурнава.
ГьакI, «жемятдиз гьуьрмет тийизвайди ачухдиз къалурзавай ва инанмишбурун гьиссер алчахарунин мураддалди халкь алай чкадал авунвай крар 300 агъзур манатдал кьван ва я кар атIанвайдан кьве йисал къведалди авай вахтунин мажибдин ва я маса дуллухдин кьадарда аваз жерме ийида, я тахьайтIа 240 сятиналди чарасуз кIвалахралди, я тахьайтIа са йисал кьван мажбурвилелди ийиз тадай кIвалахралди, я тахьайтIа гьакьван вахтуна дустагъ авуналди жаза гузва». («Вандализм»). РФ-дин УК-дин 214-статья.
1. АкьалтIай вагьшивал (вандализм), яни имаратар ва я маса дараматар мурдарун, жемятдин улакьрин ва я жемятдин маса чкайра эменни чIурун яхцIур агъзур манатдал кьван жерме авуналди, я тахьайтIа дустагънавайдан пуд вацрал кьван вацран мажибдин ва я маса дуллухдин кьадарда аваз, ва я пуд вишни пудкъад сятинал кьван мажбурнавай кIвалахралди, ва я са йисал кьван дуьз хъхьун патал ийизвай кIвалахралди, ва я пуд вацрал кьван дустагъ авуналди жазаламишзава.
2. Гьа крар, са десте инсанри авунвай, ва я адаз барабар яз политикадин, идеологиядин, расадин, миллетдин ва я диндин такIанвилин ва я душманвилин себебралди ва я са гьихьтин ятIани социальный дестедин гьакъиндай такIанвилин ва я душманвилин себебралди пуд йисал кьван азадвилел сергьят эцигунин, ва я пуд йисал кьван гужалди ийиз тунин кIвалахралди, ва я гьакьван вахтунда дустагъ авуналди жаза гузва. («Инанмишбурун гьиссер алчахарун»). РФ-дин УК-дин 148-статья.
И статья чIуруни уголовный жаза гунал гъизва. Жаза гунин къайдаяр жуьреба-жуьре я. Абурукай са паюни кичI кутазва. Гьа са вахтунда муькуь пай гьакIан кьуру тIвар патал я ва ада инсанар кхьенвай къанун тамамарун патал гьевеслу ийизвач. Инсандин дин алчахарун диндин имаратра (мискIинда, килисада ва мсб.) хьайи дуьшуьшда къайда чIурай кас жазадин чIехи серенжемри гуьзетзава, гьикI хьи ахьтин крар заланвал гудай гьаларихъ галаз барабар ийизва.
ГьакI, судди жаза яз, пул гунин къарар акъудун мумкин я. Гьахьтин дуьшуьшда, диндин махсус чкайра диндин азадвилик ва ихтияррик хкIурайла, къайда чIурай касди 500 агъзур манат пул (вини кьил мумкин тир кьадар) гун мажбур жеда. ТахьайтIа ахьтин кас вичин пуд йисан дуллухдикай магьрум хьун мумкин я. Им акьалтIай кьадар я.
САМИЯ ОМАРОВА
