Бяркълашалти масъулти…
ДурхIни бяркъес дебали къиянси ва дахъал шалубарси баркьуди саби, илхIелира бегIтас ва мугIяллимтас дебали халаси яхI дакIубарес хIяжатси. Ил баресра дахъал секIал далес чебиркур. ИшбархIи биалли бяркъ бедес гьатIира къиянбиубли саби, сенкIун дахъал диргаладулхъути сабабти дакIудиубхIели. Илди-ургаб цаибил мерличиб саби Интернет.
ДурхIни-алав дахъал багьахънибалашалти технологияби лер, чулира биштIали лебай илди битIикIути. Ца шайчибад илдани гIяхIти шуртIри алкIахъули сари илдази сагаси секIал багьахъес, илди гьалабяхI башахъес, багьуди кайсахъес. Амма цацадехIти анцIбукьуназиб илдала дахъдешли, дебахIедиубти дагьриличи гужбирули саби, мягIна аргъес хIебирули кавлули саби. БегIтани ва школабазиб учительтани багьахънибалашалти технологияби пайдаладирниличи, илдала гьалаб буркIуси заманаличи хIерудибирес хIяжатси саби. ИшбархIи дахъал хъалибаргуназиб аги сегъуна сабив? БегIтани дурхIни диргалахIебухъахъес или телефон бедили, кабалтули саби. Селичи хIербикIулил илаб илди, чичил бархбас бирулил, имцIаливан пикрилизи кахIесили балтули саби. КIинайс бекI бурцули саби, вайла шайчиб асарбарили, сегъуна -биалра зугIяла бетаалли.
ЦагьатIи челукьуси масъала саби - жамигIятлизиб адамти вяшбикIнила (поведение) тяхIяр-кьяйда, илдани чус гьалар кадизурли лерти, мягIничерти секIал дарсдирни. Гьалаб цIахдешлизи халбируси секIал ишбархIи гIядатласили бетарули саби. Дебали дахъал дарсдешуни дакIудиубли сари. ЦархIил мерличиб ца баркьуди гIядатлабиубси биаллири, нушачиб ил балхIебикибсилизи халбирусири. ХIердизирая, мукърачирти ишбархIила баркьудлумачи. Спортлизир дакIудирути вяшатIала. Нушала мер-мусаличиб хIербирути адамти мухIлилизибад дурабулхъуси гъайличи дебали чекабилзутири, се-биалра бурес гьалаб пикрибулхъутири. Гьанна видео-камерализи касахъес багьандан се-дигара дурули сари. Спортсментала лезмиби сари дирхIути, рингличи абаайчилра хIебуули. Илди секIал нушала дурхIнанира чедиули сари. Чус гIяхIизурси (кумир) вирхIянни дирути секIал илданира гIерисули сари. Илди аварали биштIатала дагьриличи халаси асар бирули саби.
ИшбархIи бегIтани чула дурхIначил дебали камси замана буркIули саби. Ишар гъай ца хъулиб буркIуси заманаличила ахIен. ХIуша хIушала дурхIначил сецадхIи гъайдикIулра? Мурт илдачил бамсриахъес дурадухъунрая? Набчибад бехIбихьили — дебали камли. ГIямалбарес, хъули хайри, арц касес гьуцIлизиб аркьули саби имцIасигъуна замана. Гьарил адам давлачеввиэсра вирули ахIен, дурхIнира урхIлаван халакабиули саби. ИлхIели дурхIни бегIтас нуша хIяжатли ахIенра или пикрибикIути саби. Рахли хIушала гIямрулизиб секIал бетхIерули биалли, селичи-биалра гIясили диадалли, хъулир (хIела ва хьуна-ургар) къалмакъар диалли, илди аваралира дурхIнала гьавличи вайси асар бирули саби. БиштIатала гьалар къалмакъарли мадиркьудая.
ХIушала дурхIни разибарес, илдала гьав ахъбарес, хIулбукIахъес багьандан, илдала гIямрулизир бутIакьяндеш дирес замана бургеная. ЦархIилван илдани замана ургIебси мерличиб буркIу.