бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Ну кьабулли ахIенра…

Ну кьабулли ахIенра…

ГIергъити дусмазир нушала гIямру дебали хъярхъли дарсдикIули сари. Пикридухъенаягу хIуша, ца гъал дус гьалаб ишбархIи дакIудиубти ваяхI диэсра асухIебирар или гьанбиркусири. Халатани бала, гьалаб чина-биалра зянкъдяхъес багьандан, яра багьахъни баргьес шимазибад районна центрлизи башутири.

 

Ил шайчибси аги шагьуртазиб декIарли бииши, сенкIун телефонти гьарил кьакьализир дирутири, цацабехIтала хъулирра. Шимазир рахлира хIедири. Наб гьанбиркур, шилизир чIянкIли совхозла машинаби дирухIели, вегIдешла хIедири, ца-кIел адамла лертири бикIар, амма илдира нуни чехIедаира. Сегъуна-биалра хIянчи барес: дех бухес, чина-биалра хъярхъли укъес хIяжатли биаллири, совхозла директорличи, яра бекI инженерличи дугьаизес хIяжатсири гIярзаличил, яра шоферлис арц бедили, дигIянали вегIла къуллукъ бирусири. Хъулир техникала ваяхIлизирад телевизорти, радио, холодильник ва цархIил журала чумал секIал дирутири. Илди асесра гьамадси ахIенри. Гьанбиркур нушала унраличиб хIербирутани цаибси рангличил чебиахъуси телевизор асили. Шилизибти адамти иличи телевизорличи хIербикIес или башутири. ИшбархIи аги дебали барсбиубли саби. Чинаралра сагаси журала техника сари, ва илди гьар бархIи сагадикIули сари. Нуни иш макьалара ноутбукличиб лукIулра. Гьанбиркур, дила цаибси хIянчиличиб (радиолизиб) машинисткала отдел бирусири. ВегIли ручкали белкIунси текст илдани кабирхъусири. ТIякь-тIякьла тIама бири жаняхIлизиб иргъусири.

ИшбархIи гьар гIямзилабад «Цифровизация общества» или бикIули саби, яра «цифровизация всех отраслей жизни». Селизиб саби илала мягIна? Ил кIел журализиб бузахъули саби: ца мягIнализиб — кагъуртачиб, яра цархIил журала секIултачиб лерти далилти, баянти (лугIурбала багьахънилизи) лукIни. ЦархIил мягIна — нушала жамигIятла лерилра гIямрула шалуби лугIурбала техникаличил дархдасахъи, илди гьамаддарес сабабти акIахъни. Ил (цифровизация) улкализиб жявлил дакIубухъунси саби. Гьалабла даршдуслихълизиб. ГIядатла адамтала гIямрулизиб ил циила кьанни дакIубиуб. БегIлара чебиуси илала шали Интернет саби. ИшбархIи мажахIят, левли виэс адам, ил пайдалахIебируси. Гьанна ил агарли нушала гIямру хIисабдарес хIедирехIе. Телефон някълизиб агарли вегIла се-биалра агарсиван билзули саби. Цифровизацияла шалуби пайдаладарили ишбархIи адамти «духути» хъулразиб хIербирули саби, сарил дашути, урцути, кIайдирхIути техникаличиб башули саби. Сарил дузути хясасупIуни (пылесосуни), вегIлис дигути каналти чедиахъути, вегIлис дигути музыка дургути техника сари бахъла хъулир. ИшбархIи телефоннизирад дахъал рекламиби чедиулра. Илди гьарилла чIянкIли чучи хасти сари. КIел адамла илди мешули хIедирар, сенкIун ИИ-ли (искуственный интеллектли) илди, чIянкIли хIушани Интернетлизирад хIердирути секIал хIисаблизи касили, хIушаб гьаладирхьути сари.

Цифровизация хIукуматлира пайдалабирули саби. ИшбархIи хIяжатдеш агара вегIлис гIягIниси гIярза, далил, яра цархIил секIал касес багьандан кабинетунази дуцIикIес, гIеркъати яргабачи тIашилзес. Бузули саби «Госуслуги» бикIуси приложение. Ил пайдалабарили вегIлис хIяжатси кагъар, документ касес вирули сай. Юх, кагъарра хIяжатли ахIен. Цифрализибси (электронный кагъар) баян биалли, биуси саби, ва ил хIед гIягIниси мерличи итмаданал бархьес вирули сай. Тухтурличи ярга баайчи тIашкайзесра вирули сай, банклизира… Ца шайчибад ил секIай адамлис дебали халаси кункдеш алкIахъули саби. Амма бахъли ил жура пайдалабарес балули ахIен ва гьалаб кьяйдали, чула масъулти ирзес хIяжатти мераначи башули саби. Леб чули балули биалра, амма ИИ-лизи чула масъулти бекIдирахъес хIейгутира.. Ца-чумал дус гьалаб сегъуна-биалра суал акIубли операторличи зянкъ дархьалри, адамли сабри жаваб лугуси. ИшбархIи I— ИИ-ли. Чули хIебуралли, хIу роботличил гъайикIули виъни багьесра вирули ахIен.

Цифровизация жамигIятлизиб минабиубси ишбархIи якьинси анцIбукь саби. Суал цархIил саби — секьяйда хIерируси ил секIал хIисаблизи касили? Жагьилти, биштIати сегъуна-дигара техника бузахъес хъярхъли бурсибирули саби, Интернетлизиб бузес, ИИ-личил бархбас кабилзахъес. Цифровизацияли жамигIятлис, гьарил адамлис гIямрулизир дахъал кункдешуни алкIахъулира сари. Чедиб буриливан, вегIлис хIяжатти далилти сархес багьандан кабинетунази дуцIикIес ва заяли замана буркIес гIягIнидеш агара. Вирули сай вегIлис дигуси багьахъни сархес, вегIлис дигуси багьуди касес. ИшбархIи гьарахъдешличибад багьуди касес, узес вирули сай. Къиянти хIянчурбачиб технический гIягIниахълумани адамти барсбирули саби. ХIера, ил саби адамтас цифровизацияли лебхуси цаибси нукьсандеш. ХIянчурбала мерани камдирули сари. Ишди дусмазир нушани иргъулра багьахъниби, шофер агарли дашути машинаби, хаслира дех бихути, дакIудирули сари или. Гьачамлис илди хIердирули сари ва гIядатла детарули ахIен. ЖагIял?! Се биру нушала лебилра Ахъушала ва ГIяяла адамтани, илдала бахъалгъунти мурул адамти шоферти саби… Соцзащитализиб бузути азирти адамти чина аркьути? Лерилра илдала хIянчи компьютерли дирули диалли…

ИшбархIиличила гъайикIалли, гIядатла адамлис цифровизацияли халати кункдешунира алкIахъули сари ва илдачил цугли, халаси урехира. Урехи селизиба — ил шали хIебалнилизиб саби. Бахъал адамтани ишбархIи Интернет пайдалабирули саби чIянкIли социальный сетанази хIербикIес багьандан. ЦархIилти масъултазиб илдани секIал балули ахIен. Нуни поликлиникализиб, банклизиб ва цархIилти мераначиб компьютерлизиб чус хIяжатси тухтурличи ярга белкIес хIебирули, тIашти адамти чебиули вирус. ИшбархIи хутIлис, газлис багьа бедес вирули сай онлайн тяхIярли, амма арц сайсути мераначир яргаби сари. Гьарил манзил адамлис багьуди кайсес бегIлара мягIничебси саби. ХIяжатбиркур цифровизацияла шайчибра ил сархес. Школализир информатикала дурсри чеимцIадаралри гIяхIсири. ИшбархIи адамтази балахъес хIяжатли саби секьяйда вяшбикIес хIяжатлил «цифрализиб» чус ва чула лебдешлис урехи хIебиахъес багьандан. ГIямалчиби (мошенник) цифровизацияла шайчибра дакIубиубли саби. Халаси замана кали ахIен лерилра арц цифровойличи шурдулхънилис. Илкьяйдали бирар, дигаллира нушаб хIейгаллира.

Чумал гъай делкIес дигулра маслигIятла бегIтас. Чедибра буриливан, дурхIни нушачиб хъярхъли бурсибирули саби сагаси секIайчи, хаслира гаджетуначи. ИшбархIи виштIасила някъбази телефон бедалли, ил илизив вархили, лехIкайхъули сай. Ил багьандан бегIтани илгъуна баркьуди бузахъули саби. Бара халабаибти дурхIни телефон агарли буэсра бирули ахIен, бархIи ахъайчи илизиб бархили саби. Иличибли илдала арадеш дебали нукьсанбиркули саби. Телефоннизиб илдани се бирулилра ахтардибиреная, кIинайс бекI хIебуцес багьандан. БучIахъеная дурхIни, хаслира информатикала шайчиб — ил шайчибси санигIятла бегIти челябкьлализиб чеимцIали хIяжатбиркур. ИшбархIи, гьачамлис, матъал яра камси багьалис багьуди касес вирули сай гIядатла адамли. ЖагIял, гьарли-марси багьуди, давлачебтала дурхIнас бирар. Цифровизацияла цагьатIи шали бирар — лебилра адамти хIисаблизи бурцу. ИшбархIи гъай лер адамтала чархлизи чипани кадихьес дигули саби ибси. Илдигъунти тяхIяр-кьяйдаличи ну разили ахIенра. Илдала бекIлибиубси мурад - адам хIисаблизи касес ва хIерудилиув вихIес саби. Гьачамлис илгъуна бетхIерар. Багьуди лебси адам цIакьси вирар. Илала хIекьлизир хIушалара пикруми аргъес дигахъира, хIурматла газета бучIанти.

 

Руслан Ражабов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...