бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МухIаммад аль-Бусири

МухIаммад аль-Бусири

МухIаммад аль-Бусири

МухIяммад Египетлизивадси СягIидла урши сайри. Илала хIяб Средиземное урхьула Александрия шагьарла мякьлаб саби. Илини гIяраб мез гIяхIил далусири ва пагьмучевси шягIир сайри. Идбаглис ﷺ дезни дурути назмурти-ургар халкьлизир илалаван машгьурдиубти назмурти цархIилтала агара.

 

МухIяммад аль-Бусирила «Музари» назмули ахъси кьимат сархиб, сенахIенну илизир нушала дурхъаси Идбагла ﷺ черяхIти даражаби гапдирухIели ва ахъли кьиматладирухIели.

Цагьачам хъули чарулхъухIели илис жагаси ухъна къаршиикиб. Илини хьарбаиб: «ХIу сайрив ит баягъи адам, суненира дуги Идбаг ﷺ муэрлизив чеваибси?» Бусири викIар: «Нуни Идбаг ﷺ муэрлизив чехIеира». Амма Идбагличила ﷺ гьанбушибхIели, илала уркIилизиб Аллагьла Расулличи ﷺ дазуагарти диги акIуб. Хъули вакIибхIели, ил дуги илини муэрлизив Идбаг ﷺ чеваили сай асхIябтала ургав, сайра зубри-ургав баз кьяйдали чейуси. ЧеваргъибхIели илини сунела уркIи МухIяммад Идбагличи ﷺ дигили бицIили баргиб. ИтхIейчибад илала уркIи Идбагличил ﷺ бехъес хIейэсли чIумали бархбасун. Ил бархIиличивад илини Идбаг ﷺ чевяхIвирули, назмурти лукIесра вехIихьиб. Илини дахъал назмурти делкIун, амма бегIлара машгьуртили детаур «Кьасидат аль-Музарийят» ва «Гьамзият».

 

«Аминтаза» ва «Музари» делкIниличила

МухIаммад Бусири кьаркьа биркIанти дуцили, вяшикIес хIейранвиубли (паралич) бурушла кайхьири. Илини кьасбариб МухIяммад Идбаг ﷺ чевяхIвируси цагьатIи назму белкIес ва иличибли Аллагьлизи ﷻ сай аравиъни тиладибарес. Илкьяйдали илини белкIунсири «Кьасидат аль-Бурдат», сабира «Аминтаза …» дугьбачибад бехIбихьибси. Ил таманбарили гIергъи илини муэрлизив Идбаг ﷺ чеваиб ва бехIбихьудличибад ахирличи бикайчи илис хасбарибси назму белчIун. ГIур Идбагли ﷺ илала кьаркьайчибад някъ чедиберкIиб. Савли чеваргъибхIели, МухIяммад Бусири сагъвиубли айзур.

Хъуливад дураулхъухIели, илис сунела юлдаш Абу Раджа къаршиикиб. Илини Идбаг ﷺ чевяхIвируси назму тиладибариб. Бусири викIар: «Дила илдигъунти дахъал назмурти лер, хIед сегъуна гиша?» Абу Раджа викIар: «Аминтазаличирад дехIдирхьути». Бусири дебали тамашавиуб: «Секьяйда багьурри хIуни илдачила, нуникIун илди чизилра чехIедаахъира». Абу Раджани баянбариб: «Дуги нуни бакьира, секьяйда хIуни илди Идбаглис ﷺ делчIунрил. Ил дебали разилири лехIирхъухIели…» ИлхIели Бусирини юлдашлизи «Кьасидат аль-Бурдат» назму бедиб, ва ил назмуличила Абу Раджазибад адамтанира багьур. Гьаннара МухIяммад Бусирила зияратличир жузи «Кьасидаталь-бурдат» («Аминтаза») бакIибтас дуртIули ва цахIнар дучIули дирар.

«Музари» белкIнила сабабличила бурасли, МухIяммад Бусири дебали пашманнири, анцIкьили уцили, декIси хIяйчив сайри. Илини айзурли дазалара дарили, дехIибала дариб, амма ил аги чебаркьули ахIенри. Кункдеш биэсгу или, ил урхьудубла вакIиб. Амма урхьулира кумекхIебариб илис. ИлхIели ЧевяхIси Аллагьли ﷻ илала уркIилизи пикри абацIахъиб, илини Идбаг ﷺ чевяхIвирнила назму (салават) белкIес гIяхIли биъниличила иргъахъуси.

Ил назмула гIяхIдешличибли сунечибси пашманси аги чераркьниличила илала умут дакIубиуб. Илини 26 назмула тахта цаладяхъили, гIуррара даимбарес вализурхIели, урхьуличивад вашуси адам чеиб, кегIебси куц-кабизличилси ва жагати палтарличилси. Иличил барх нур лебри ил гьуниввалтуси ванзара закра шаладирули. Ил гъамиублихьалли Бусирини вагьхIегьур. ИлхIели ил викIар: «Иличибли наб назмуличилси хIела салават таманбара. Ну Идбагли вархьибси Аллагьличибﷻ хъя бирулра, хIуни ил салаватлис шабагъат лукIути ванзала ва закла малаикуни бамсахъурри. Чили ил салават белчIаллира гьарил фарзла дехIибайс гIергъи, ил дила юлдашли вирар Фирдавслизив». Илкьяйдали бурили, ил вакIибси кьяйдали урхьуличивад арякьун. Бусирили аргъиб ил Идбаг ﷺ виъни ва илис салаватра бучIули, ил гIелавикайчи хIерикIули калун…

 

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIурра гаджетунала асарличила

Гьалавван наб ца тяниш къаршиикиб. «Нуни дила дурхIнази телефон батахъес вирули ахIенра. Мурталра илизив хахамвикIули сай. Кебасасли, вяв-чIярлизи ихъули сай, ва вяхIес булан валилзули сай. Балули ахIенра се барес хIяжатлил», – викIи ил.   Марлира, гIергъити дусмазиб...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...