Айюб Идбаг
Айюб Идбаг
Айюб ибси - чарухъунси (Аллагьличи ﷻ чарухъунси), тавбадируси ибси мягIнализи халбируси саби. Айюбличила Дурхъаси Кьуръайзиб 4 сурализиб 4 гьанбушили саби. Аллагьли ﷻ ил Идбаг варили, дебали давлачевварибсири.
Ил ХIярран бикIуси шагьарла бекI сайри. Айюб Идбагла адамтани халаси хIурмат бируси. Илала мас-давла, лебдеш ва бахъал биштIати лебри. ГIялимтани бурни хIясибли, илала 14 урши-рурси лебтири. Илини адамтачила халаси къайгъи дакIубирусири, илди балхусири, палтар-кьяшли бегIбирусири, мискинти, гамъаби ва ятимти хIерудилиуб бихIусири. Айюбли сунела уршбачи хъарбирусири шагьаркадли къунзбухъахъи адамтас се хIяжатлил баянбирахъес багьандан, ва уршбани илдас кумекбирусири.
Айюб Идбаг машгьурсири сунела сабурличивли, адабдешличивли, пасихIдешличивли. Илала Аллагьли ﷻ бедибси ари ва давла лебри. Кьудратла ВегIли нушаб гIибратлис бегIлара гIяхIти ва чеббикIибти идбагуни ва расулти бурхьутири. Айюб илдигъунтазивад ца сайри. Ил Муса Идбагла ва Давуд Идбагла ургарти дусмазив хIерирули калунси сай.
ЦацабехIти гIялимтани бурни хIясибли, илала хьунул Лая - Муса Идбагла наслула сарри.
ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьасбариб илала хIялумцIес. Илала сабухъ хIебашанбиуб, мас-давла камдиуб. Илини сабурбирулри. ГIур гьатIира халаси ва къиянси имтихIян гьалабихьиб - илала лебилра дурхIни бебкIиб (бурни хIясибли, мерсдакьунхIели). ИлхIели ил 50 дусцун сайри виубси, бегIлара гIямру вавалидяхъибси манзил... Ил тамай мискиниуб ва зягIипикиб. ИлхIели иличибад адамтира гьарахъбиркулри. ЦацабехIти гIялимтала пикри хIясибли, ил зягIипикибхIели, адамти урухкIули ил шагьарла дурав калахъес тиладибарибсири. Амма цархIил пикрира леб - Аллагьли ﷻ сунес дигуси идбаглис чейхъуси журала изала ахIенри бедибси.
Илала дебали цIакьси изала сабри, лебил кьаркьайчибси кам дяхъурбарбиублири. Ил изай уцили вяшикIес хIейрулри, чIянкIли уркIи ва лезмицун сарри арали калунти. Амма илини сабурличил зягIипдеш ва мискиндеш чекайсулри, сенкIун илини балулри гьар секIал ЧевяхIси Аллагьличирад ﷻ диъни.
Ил адамтани вархьватурли виалра, сунела хьунуй вархьхIетур, илини муруйс къуллукъбирулри. Илини адамтала хъулирти хIянчи дирули рузулри ва дедибти арцлис асибси хурегли кIелра букулри.
Пикрибарая хIушани, жагьхIели дурхIни, арц, ари, мас-давла лебси ва селра агарли калунси хьунул адам. Илини сунела мурул лайхIекIили, сабурличил лерти къияндешуни чекайсулри, иличи хIеруди бирули дахъал дусмазиб адабдеш дакIудирулри. Бурни хIясибли 18 дус калунсири ил зягIипли. Илдицад дусмазиб илди дурхIни, мас-давла, гъамти-тухумти, юлдашуни агарли сабицун калун. Илдачибад лебилра гьарахъбикилри.
Давла, мискиндеш, изала – лерилра Аллагьлизирад ﷻ сари. ЧевяхIсини сунес дигутачи имцIали къияндешуни дурхьути сари. Изай биалли бунагьуни урисути сари ва Аллагьличи ﷻ гъамвируси сай.
Гьачамра рамсурли хьунуй Айюблизи хьарбаиб: «ХIукIун Аллагьла Расул сайри, сен тиладихIебирида хIед кункдеш акIахъес?» Айюбли жаваб бедиб: «Ну урузкIулра Аллагьлизи ﷻ тиладиикIес. Нуша сецадхIи калунра Аллагьла ﷻ лигIматуначил пайдаладикIули?». «50 дус» - жаваб бедиб хьунуй. «ИлцадхIи зягIипли хIервиайчи ну урузкIулра Аллагьличи ﷻ дугьаизес», - викIар Айюб Идбаг. Илкьяйда илди хIербирулри.
Гьачамра илала хьунул гIяхIси хурег хили ракIиб. Муруй иличила хьарбаибхIели, илини хIянчи барнилис гибси саби иб. Ил вирхаур ва беркун. Ил биалли, хьунуй сунела гIеркъати гъез чердяхъили, дицили асибси хурег сабри. СенахIенну адамтани илис хIянчи бедлугули ахIенри, 70 дусличи арикибси гьести гIямрула адам риъни багьандан.
Айюбла кIел сабаб лертири сай верцахъес Аллагьличи ﷻ тиладиличил дугьаизес багьандан. Илдазибад цаибил сабри илини кIел адам-ургаб бетаурси ихтилат аргъни. Илди бикIулри: « Айюблис ЧевяхIсини хIязлис хIебургар илгъуна цIакьси изала бедибси, илини сегъуна-биалра халаси бунагь барили бургар ва Аллагьли ﷻ ил танбихIлаварили ургар, илцадхIи аравиэс хIейрули гIергъи». «Се идбаг вируси ил, Аллагьли ﷻ лайвакIибси, идбаг виалри илис ЧевяхIсини кумекбирусири», - бикIулри илди. Айюблис дебали децIагиб илди дугьби. ИлкIун илдала гьалав хIерирусири ва селра бунагь хIебарни чебаэс гIягIнисири. ИлданикIун балусири ил Аллагьла Расул виъни…! Адамти васвасбикIесбииб илала идбагдешличи.
Илисгъуна къиянси имтихIян Аллагьли ﷻ илис гьалаб чисалра хIебедиб. Мискиндешли ва зIягIипдешли адам увяхIируси ахIен, я давлали чевяхIируси ахIен. Сулайбан Идбагра сунела манзил дебали давлачевсири. Мискиндешра, давлара, изалара, цархIилти къияндешунира идбагуначи ва адамтачи Аллагьличирад ﷻ сари диути. Ил багьандан умут бетахъахъес, гьеч асухIебирар. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дугIя кьабулбируси саби, изайчивли сунечи гъамвирусира сай. ЧевяхIсиличил бархбас биэс гIягIниси саби, илис хIу дигахъулри, хIела тIамала бакьес дигули сай. Ил багьандан сабурбарес чебиркур.
КIиибил сабаб сабри, гIуррара хьунул бизиси хурегличил хъули чаррухъни. Айюбли балулри, илини барибси кам-гьамси хIянчилис илгъуна хурег асес хIерирни. Муруй хьарбаибхIели, хьунуйс бархьдеш бурес чебуркъуб, илини калунти гъез дицили къантIдиубти гъез чедаахъиб. ИлхIели Айюблис гьатIира децIагили викIар: «Аллагьличил ﷻ хъябирулра, эгер ну сагъвиасли, хIед нуни 100 тIерхьа дирхъис».
ГIур Айюб Аллагьличи ﷻ дугьаизур: «Я Аллагь ﷻ, марлира, набчи вайдеш бакIиб, ХIу биалли уркIецIила ВегI сайри, кумекбара наб… ХIуни дила хIялумцIурри, нуни биалли сабурбарира».
ЧевяхIси Аллагьли ﷻ илала тилади кьабулбариб. Иличи ЖабрагIил малаик вархьиб, илини сунела дукайчил ванзализи бяхъибхIели (цархIил пикри хIясибли Айюбли кьяшли ванзализи бяхъибхIели) ванзализирад шараб-шин дурадухъун. Малаикли Айюблизи илди шин держахъес ва вазахъес буриб. Илини шин держибхIели, духIнарти излуми сагъдиуб, вазибхIели, кьаркьа кам сагъбиуб. Илкьяйдали сунела кьаркьайзир лерти ара-сагъти кIел бикIан пайдаладарили Аллагьличи ﷻ дугьайзурхIели илала балга кьабулбариб. Ил жагьвиубли 30 дусла гIямрула ветаур. Хьунул чаррухъунхIели хьарбаиб: «Ишав дила мурул левсири, чехIеирив хIуни?» Айюбли жаваб бедиб: «Ну сайра хIела мурул». Тамашариубси хьунуйзира илини буриб шин держахъес ва разахъес. Ил барибхIели, илра жагьриуб. Аллагьли ﷻ илдас мас-давла ва дурхIни чарбариб, ва гIуррара 70 дусла гIямру дедиб. СагъвиубхIели, Айюбли барибси хъя бетерхахъес багьандан, 100 диштIати тIерхьа цахIнар дигьи хьунуйс дяхъибтири.
ЦацабехIти гIялимтани бурни хIясибли, илдала дурхIни мицIирбариб ва ЧевяхIсини илдицад гIуррара бедиб. Илкьяйдали Аллагьли ﷻ заклизи хъарбариб Айюбли «Диур» или бурайчи илдачи мургьила заб дарахъес. ЧевяхIси Кьудратла ВегIли илкьяйдали Айюблис имцIа-имцIалира лерилра секIал чардарибсири.
Ил ахIену гьатIи бегIлара хIекьси гIибрат дагьричевси адамлис? «Эгер хIуни сабурбарили Аллагьла ﷻ гьунчиб се-биалра батадли, ил хIед гьатIира гIяхIсиличи барсбиру» - бурибсири нушала Идбагли ﷺ. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ хIела агардиубти гьар секIал чардирути сари. Айюб Идбаглисра илини чардариб ва гIямру гIеркъадариб. Илкьяйдали илди давлачебли бахъхIи хIербиуб.
Аллагьлизи ﷻ тиладибирулра Айюблагъуна сабур ва пасихIдеш ва илдачил Алжанализир цахIнади-кахъаба. Аллагьу муамин!
