бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бусурмантани кьасбариб лерилра къуюби кIапIдарили чула мякьлабси цацун батес. Шинна къуюла мякьла гъамбиубти кьурайшитуни кабушибтири. Кьурайшитунала разведкали багьахъур бусурмантала гIяскар 300 - цад адамла биъни ва дяви бехIхIебихьахъес маслигIятбариб. Амма Абу Жагьльли дяви бирниличила багьахъур. ИлхIели кьурайшитуни къуюла мякьла башес ва бургъесбииб. БегI гьалав Асвад дуравхъунхIели иличи къаршили ХIямза дуравхъи ил кавшиб. ГIур УтIба ибну РабигIя сунела узи Шайба ва урши аль-Валидличил дуравхъи бусурманти дергълизи жибариб. Бусурмантала шайзибад ГIубайд ибну аль-Харис, ХIямза ва ГIяли дурабухъун.

 

ХIямзани цагьакIли Шайба кавшиб, ГIялини аль-Валид. ГIубайд ва ГIутIба цали ца бяхъибтири. ГIур илдани ГIутIба кавшили, ГIубайда бусурмантачи арукиб. Идбагли ﷺ буриб сунела хъарбаркь агарли чехIебулхъахъес. Кьурайшитунани алавбуцалли ургачил гьабяхъяхъес буриб ва чятирлизи ацIиб. Илав Абу Бакрцун леври. МухIяммад ﷺ гIуррара улгес вехIихьиб.

Бусурмантазивад бегI гьалав кавшибси Михджа сайри. ГIур дяв бемжур. Бусурмантала къяяназиб малаикунанира бегI гьалаб бутIакьяндеш дирули бургъутири. МухIяммадлис ﷺ Бану Гьашимла кьамлизибадти гужли дявлизи дураибти лебни багьурхIели, илди кабушахъес къадагъабарибсири. Къанчанас булгутала гьавкья ва Идбагла ﷺ бегIлара кьяркьси къаршикар Абу Жагьльли сунела урши Икримачил варх дергълизир бутIакьяндеш дирулри. Ил Бану Салима кьамлизивадси Муаз ибну ГIамрли варгиб ва байхъу кьяш чеббяхъиб. Икримали Муазла някъ чеббяхъиб. ГIур Абу Джагьль ГIябдулла ибну Масудлис чейиб. Абу Джагьльли Маккала манзил ГIябдулла дебаварили, гIязабверкIибсири ва хункIачил итусири. Илдани къантIси ихтилатбарили гIергъира Абу Джагьль мутIигIхIекIиб ва илис децIагахъести дуриб. ГIябдуллагьли илала бекI чеббяхъиб.

Дергълизиб бусурманти чедибикиб. Бадрула дергълизиб бутIакьяндеш дирути бусурмантас асхIяб аль-Бадр бикIутири. Лебил кабушибти кьурайшитунала кьаркьлуми Идбагли ﷺ къуюлизи игьахъес бурили илдачи дугьаизурсири. Илизи хьарбаибхIели илдани тIама бикьулив или, бусягIят бикьули саби ибсири.

Бусурмантала 314 адамлизибад 14 алхунтири, илдазибад 6 мугьажирти сабри, 8 – ансарти. Кьурайшитунала 1000 – лизибад 70 адам кабушибтири, илдицад ясирбуцибтири. Ясиртазибад душмандешла ва гьими-кьясла баркьудлумачил декIарбухъунти Укьба ибну Абу МугIайт ва ан-Надр ибну аль-Харис кабушибтири.

Калунти ясирти МухIяммад Идбагли ﷺ асхIябтачи хъарбариб ва илдачил гIяхIил бирахъес буриб. Ил хъарбаркь таманбарибсири. АсхIябтани саби чумиздагунани (мискинтала яшавлизи халдирути) букухIели илди кьацIли балхутири. Кьурайшитунала бургъантала кьукьяла гьавкьяли калунси Абу ГIязизли кьацI сасес урузкIули чарбирусири. Абу ГIязиз нешли 4 азир диргьам дедили ваткаахъибсири. Ясирти ургав ГIамр ибну Абу Суфьянра леври. Ил акьуватес илала дудеш Абу Суфьян багьа бедес кьабулхIейкиб.

 Ухънаси СагIд ибну аль-НугIман ислам дин кьабулбарили сунела уршиличил хIяж барес аркьухIели, Абу Суфьян чевхъи илди буцибтири. ИлхIели илала гъамти дугьабизурли МухIяммад Идбагличи ﷺ илди Абу Суфьянна уршилис барсбарибтири.

Къанчанас булгантани ясирти акьубатесли ца адамлис азир диргьамличирад авал азир диргьамличи бикайчи багьа бедили акьубатуртири. Багьа гIур бедесли баткаибтани гъай мархIебарибтири. ЦацабехIти Абу ГIазза ГIамргъунти бахъал биштIатачилти ва мискинти багьа агарли хьалли акьубатуртири.

 

(хьарахъуд бирар)

 

Наида Гъуруева

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Буралаби

Адамличи адамла диги – дишес хIейрути цIа сари. ВегIлис хIейгуси цархIиллисра хIебиру. Вайси хабар жявли тIинтIбирар, гIяхIси хабар – кьанни. Вавни дерхъалли бирар мирхъили варъа бируси. МалхIямси гъайлира адам шадвиру. Някъбани вайси баралли, бекIли жаваб луга. Пикриагардеш...


Ванза нушала хъали саби

«Умудеш - Аллагьличи вирхнила байхъала саби», - дурхъаси хIядис Акьути бурхIназир шагьар батурли шилизи рашес дигахъулра, имцIаливан жагати хIебла бурхIназир. Бамсриахъили Уркарахъирад чаррирухIели гьунила дублар мер-мерличир лайкадакIили дицIибти гавлагуни чедиулри. Илди цара кIелра...


ГIемчбушибхIели се ирес гIягIнисил

ГIемчикIни – адамла саби-сабил бетаруси саби, илхIели гьигьикIути диркIанти умудирути сари. Ил багьандан Аллагьлис ﷻ деза багьахъес гIягIниси саби: «АльхIамдулиЛляхI» или.   ГIемчибхIели мухIли някъли яра явлухъли кIапIбарес чебиркур, хабарагарли алавчартачи кIантIури...


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...


Сегъунти дирара бунагьуни

Бунагьуни агарти идбагуницун саби бирути, адамти биалли бунагькарти саби. Адамла гIямрулизир дигу-хIейгули кадиркути дахъал бунагьуни дирули сари, амма Аллагьла ﷻ уркIецIиличи дирхули, илдала черкад тавбара дарили илдачи гIур чархIедулхъес кьасбарес чебиркур.   ХIулбала бунагьуни УрхIла...