бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бадрула дергъ

Бусурмантани кьасбариб лерилра къуюби кIапIдарили чула мякьлабси цацун батес. Шинна къуюла мякьла гъамбиубти кьурайшитуни кабушибтири. Кьурайшитунала разведкали багьахъур бусурмантала гIяскар 300 - цад адамла биъни ва дяви бехIхIебихьахъес маслигIятбариб. Амма Абу Жагьльли дяви бирниличила багьахъур. ИлхIели кьурайшитуни къуюла мякьла башес ва бургъесбииб. БегI гьалав Асвад дуравхъунхIели иличи къаршили ХIямза дуравхъи ил кавшиб. ГIур УтIба ибну РабигIя сунела узи Шайба ва урши аль-Валидличил дуравхъи бусурманти дергълизи жибариб. Бусурмантала шайзибад ГIубайд ибну аль-Харис, ХIямза ва ГIяли дурабухъун.

 

ХIямзани цагьакIли Шайба кавшиб, ГIялини аль-Валид. ГIубайд ва ГIутIба цали ца бяхъибтири. ГIур илдани ГIутIба кавшили, ГIубайда бусурмантачи арукиб. Идбагли ﷺ буриб сунела хъарбаркь агарли чехIебулхъахъес. Кьурайшитунани алавбуцалли ургачил гьабяхъяхъес буриб ва чятирлизи ацIиб. Илав Абу Бакрцун леври. МухIяммад ﷺ гIуррара улгес вехIихьиб.

Бусурмантазивад бегI гьалав кавшибси Михджа сайри. ГIур дяв бемжур. Бусурмантала къяяназиб малаикунанира бегI гьалаб бутIакьяндеш дирули бургъутири. МухIяммадлис ﷺ Бану Гьашимла кьамлизибадти гужли дявлизи дураибти лебни багьурхIели, илди кабушахъес къадагъабарибсири. Къанчанас булгутала гьавкья ва Идбагла ﷺ бегIлара кьяркьси къаршикар Абу Жагьльли сунела урши Икримачил варх дергълизир бутIакьяндеш дирулри. Ил Бану Салима кьамлизивадси Муаз ибну ГIамрли варгиб ва байхъу кьяш чеббяхъиб. Икримали Муазла някъ чеббяхъиб. ГIур Абу Джагьль ГIябдулла ибну Масудлис чейиб. Абу Джагьльли Маккала манзил ГIябдулла дебаварили, гIязабверкIибсири ва хункIачил итусири. Илдани къантIси ихтилатбарили гIергъира Абу Джагьль мутIигIхIекIиб ва илис децIагахъести дуриб. ГIябдуллагьли илала бекI чеббяхъиб.

Дергълизиб бусурманти чедибикиб. Бадрула дергълизиб бутIакьяндеш дирути бусурмантас асхIяб аль-Бадр бикIутири. Лебил кабушибти кьурайшитунала кьаркьлуми Идбагли ﷺ къуюлизи игьахъес бурили илдачи дугьаизурсири. Илизи хьарбаибхIели илдани тIама бикьулив или, бусягIят бикьули саби ибсири.

Бусурмантала 314 адамлизибад 14 алхунтири, илдазибад 6 мугьажирти сабри, 8 – ансарти. Кьурайшитунала 1000 – лизибад 70 адам кабушибтири, илдицад ясирбуцибтири. Ясиртазибад душмандешла ва гьими-кьясла баркьудлумачил декIарбухъунти Укьба ибну Абу МугIайт ва ан-Надр ибну аль-Харис кабушибтири.

Калунти ясирти МухIяммад Идбагли ﷺ асхIябтачи хъарбариб ва илдачил гIяхIил бирахъес буриб. Ил хъарбаркь таманбарибсири. АсхIябтани саби чумиздагунани (мискинтала яшавлизи халдирути) букухIели илди кьацIли балхутири. Кьурайшитунала бургъантала кьукьяла гьавкьяли калунси Абу ГIязизли кьацI сасес урузкIули чарбирусири. Абу ГIязиз нешли 4 азир диргьам дедили ваткаахъибсири. Ясирти ургав ГIамр ибну Абу Суфьянра леври. Ил акьуватес илала дудеш Абу Суфьян багьа бедес кьабулхIейкиб.

 Ухънаси СагIд ибну аль-НугIман ислам дин кьабулбарили сунела уршиличил хIяж барес аркьухIели, Абу Суфьян чевхъи илди буцибтири. ИлхIели илала гъамти дугьабизурли МухIяммад Идбагличи ﷺ илди Абу Суфьянна уршилис барсбарибтири.

Къанчанас булгантани ясирти акьубатесли ца адамлис азир диргьамличирад авал азир диргьамличи бикайчи багьа бедили акьубатуртири. Багьа гIур бедесли баткаибтани гъай мархIебарибтири. ЦацабехIти Абу ГIазза ГIамргъунти бахъал биштIатачилти ва мискинти багьа агарли хьалли акьубатуртири.

 

(хьарахъуд бирар)

 

Наида Гъуруева

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...