бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Кьуръа дурхъадешличила

Кьуръа дурхъадешличила

Кьуръа дурхъадешличила

Нушала Идбагла ﷺ дурхъаси хIядислизиб бурили саби: «ХIушазибад бегIлара гIяхIти Кьуръан бучIути ва иличи цархIилти руркъути саби» (аль-Бухари).

Кьуръай нушала гIямрулизиб дебали мягIничебси мер бурцули саби. Кьуръан - бусурмантала гIямрулизиб бекIлибиубси шали саби, ил Дурхъаси БелкIлизибкIун адамла гьар бархIила гIямрулизир хIяжатти низам-кьяйда лерти сари. Дурхъаси Кьуръан бегIлара гIергъиси дигIяндеш гьаргбируси, ва гIячихъдеш алкIахъуси белкI саби, сабира МухIяммад Идбагличи ﷺ 23 дусла бухIнаб бурхьули калунси. Илини лерилра гьалар дурхьули калунти дурхъати табтурти мардирули сари.

Марлира, гьарил бусурмай балули бургар Кьуръа ахъси даражаличила. Ил ахирагарси пасихIдешла ва гIяхIдешунала урунж биъни балули хьалли, адамли ил руркъни гIурличи архули сай. Амма ил «гIур» биалли, цацахIели сабиулира ахIен. Адам яра зягIипиркули сай, яра гьатIира хIейгеси, убкIули сай.

Ил багьанданра нушани кьасбарира Дурхъаси Кьуръан бучIниличи адамтала уркIби жидарес. Сели кумекбиру нушази Кьуръан бучIниличи диги акIахъес?

Цаибилгъуна, якьинни иргъни, Кьуръан бучIусилис Кьиямала бархIи ил гьалабизли ва шафагIятли бирни, ва ил бучIуси дигахъни ва мяхIкамирни.

Идбагли ﷺ бурибсири: «БучIеная Кьуръан, гьарли-марли адамти мицIирбирнила БархIи ил бучIанти бусурмантас шафагIятли бируси саби» (Муслим).

КIиибилгъуна, ил Дурхъаси Жуз бучIнилис биркуси шабагъатличила пикриухъни. Гьарил бучIуси хIярплис, гIяхIси баркьуди лукIуси саби, гьарил гIяхIси баркьудилис биалли, вецIнали кири имцIабирар. Кьуръан бучIухIели, къайгъибиреная пикрилизи касес хIушала гIяхIти баркьудлуми имцIадиубли, дахъдикIни.

ХIябъибилгъуна, Кьуръа мягIналичила пикриикIни. Пикрибарая, хIушани бучIуси гьарил аят хIушачицун бяхIчиаибси кьяйда. ЧевяхIсилис дигули сай нуша Илала Дурхъаси БелкIла гьарил девличила пикридухъи. ЦагьатIи хIядис гьанбуршис: «Марлира, хъали гьарзабирар, малаикуни башар ва шайтIунти гьарахъдиркур Кьуръан бучIуси хъулирад» (ад-Дарими). Нушаб Кьиямала бархIи шафагIят ва ЧевяхIсила разидеш сархес дигахIелли, нушани Дурхъаси Кьуръан бучIес къайгъибарес чебиркур. Илабси адабла шайчибси Кьудратла ВегIла аманат гIямрулизиб бетерхахъес багьандан. Кьудратла ВегIли нушаб кумекбараб! Амин!

МяхIяммад Аминтазаев

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...