бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Балусив хIушани?

Балусив хIушани?

Балусив хIушани?

Ислам динничила гъайби-кIухIели, ил байхъу бацличил бархбалсахъули бирар. Ил тамашаласи ахIен, сенкIун дахъалгъунти мижитунала къуббаби байхъу бацличил жагадарили сари. Ил бегI гьалабал Аллагь ца виънила лишан сабрил ва бусурманти-ургаб секьяйда тIинтIбиубсирил баянти гьаладирхьехIе.

Ислам дакIубиубхIели, бусурмантала сегъуналра декIардешла лишанти агартири, сенахIенну я Кьуръайзиб я Суннализиб иличила селра гьанбушили ахIен. МяхIяммад Идбагла ﷺ замана гIяскурти ва вачарла караванти архIяличи дурадулхъухIели, цагъунти байрахъуни дихутири, цIубаби, цIудараби яра шиниша рангла. ГIур чинад бакIибсири байхъу бац? Ил дакIубиъни бархбалсахъули саби ГIусмантала империя акIахъубси Эртугрулла урши ГIусманничил. Бурни хIясибли, 1299 ибил дуслизиб илини муэрлизиб байхъу бац чебаибсири, сабира ца ванзала дубличибад итилличи бетаибси.

Ил муэр гIяхIси лишаннизи халбарили, ГIусманни мирш бац сунела насабла декIарбулхъуси ишаратли барибсири. ИтхIели илини бекIдешдируси Азиялизибси биштIаси пачалихъ сабри лебси. ГIур илала наслули бусурмантас бекIдешдирули, зурбаси пачалихъ акIахъубсири, дахъал улкни алавдуцили халаси мер-мусаличи тIинтIбиубси. 1453 ибил дуслизиб ГIусмантани Константинополь буцибхIели, ил шагьарла лишан бацла мирш ва зубари гIерасибтири. ИлхIейчибад ГIусмантала пачалихъла асарлиуб байхъу бацра зубарира исламла культураличил ва динничил цIацIали бархбасунсири. Илкьяйдали мижитунала хъалчличирти къуббаби жагадарес, цархIилтала мижитуназирад ва киласабазирад декIардарес багьандан ГIусмантани бузахъуси гIядат лебилра бусурмантанира даимбариб.

Гьаннала замана гьарилра-сера мижитла хъарличиб чебаэс вирар байхъу бацра зубарира яра байхъу бац. ЦагьатIира, бусурмантала календарь бац хIясибли бузахъуси сабхIели, ва шел кьялила бегI зубари ислам динна шел хьулчила лишаннизи халдарили, илгъуна барибси саби бикIуси пикрира леб. Ил лишан бусурманталацун саби викIесра хIейрар, сенкIун иличила бусурмантала дурхъати жузазиб селра бурили ахIен, амма, бурес чебиркур, нушала диннизиб илис къадагъа агарли биъни. Иличи че, ил лишан цархIилти динаназибра бузахъули калунси саби, мисаллис, христиантала ва жугьутIунала киласализибра чебаэс вири. Гьаннала замана байхъу бацра зубарира чедаэс вирар Малайзияла, Пакистанна, Тунисла, Азербайжанна, Турцияла, Узбекистанна ва цархIилтира улкнала байрахъуначирра.

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...