бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Балусив хIушани?

Балусив хIушани?

Балусив хIушани?

Ислам динничила гъайби-кIухIели, ил байхъу бацличил бархбалсахъули бирар. Ил тамашаласи ахIен, сенкIун дахъалгъунти мижитунала къуббаби байхъу бацличил жагадарили сари. Ил бегI гьалабал Аллагь ца виънила лишан сабрил ва бусурманти-ургаб секьяйда тIинтIбиубсирил баянти гьаладирхьехIе.

Ислам дакIубиубхIели, бусурмантала сегъуналра декIардешла лишанти агартири, сенахIенну я Кьуръайзиб я Суннализиб иличила селра гьанбушили ахIен. МяхIяммад Идбагла ﷺ замана гIяскурти ва вачарла караванти архIяличи дурадулхъухIели, цагъунти байрахъуни дихутири, цIубаби, цIудараби яра шиниша рангла. ГIур чинад бакIибсири байхъу бац? Ил дакIубиъни бархбалсахъули саби ГIусмантала империя акIахъубси Эртугрулла урши ГIусманничил. Бурни хIясибли, 1299 ибил дуслизиб илини муэрлизиб байхъу бац чебаибсири, сабира ца ванзала дубличибад итилличи бетаибси.

Ил муэр гIяхIси лишаннизи халбарили, ГIусманни мирш бац сунела насабла декIарбулхъуси ишаратли барибсири. ИтхIели илини бекIдешдируси Азиялизибси биштIаси пачалихъ сабри лебси. ГIур илала наслули бусурмантас бекIдешдирули, зурбаси пачалихъ акIахъубсири, дахъал улкни алавдуцили халаси мер-мусаличи тIинтIбиубси. 1453 ибил дуслизиб ГIусмантани Константинополь буцибхIели, ил шагьарла лишан бацла мирш ва зубари гIерасибтири. ИлхIейчибад ГIусмантала пачалихъла асарлиуб байхъу бацра зубарира исламла культураличил ва динничил цIацIали бархбасунсири. Илкьяйдали мижитунала хъалчличирти къуббаби жагадарес, цархIилтала мижитуназирад ва киласабазирад декIардарес багьандан ГIусмантани бузахъуси гIядат лебилра бусурмантанира даимбариб.

Гьаннала замана гьарилра-сера мижитла хъарличиб чебаэс вирар байхъу бацра зубарира яра байхъу бац. ЦагьатIира, бусурмантала календарь бац хIясибли бузахъуси сабхIели, ва шел кьялила бегI зубари ислам динна шел хьулчила лишаннизи халдарили, илгъуна барибси саби бикIуси пикрира леб. Ил лишан бусурманталацун саби викIесра хIейрар, сенкIун иличила бусурмантала дурхъати жузазиб селра бурили ахIен, амма, бурес чебиркур, нушала диннизиб илис къадагъа агарли биъни. Иличи че, ил лишан цархIилти динаназибра бузахъули калунси саби, мисаллис, христиантала ва жугьутIунала киласализибра чебаэс вири. Гьаннала замана байхъу бацра зубарира чедаэс вирар Малайзияла, Пакистанна, Тунисла, Азербайжанна, Турцияла, Узбекистанна ва цархIилтира улкнала байрахъуначирра.

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Нясдеш — сен?

Нуни ишбархIи дила белкIлизиб ишгъуна масъала ахъбуцес дигулра. Ил нушала республикализиб дебали челукьусира саби. ХIердизирая алавчарли кьакьурбази — дахъалгъунтазир нясдешуни, жярга-зекъ сари. Илди жярга-зекъ лайдикIути тIакьнази диахъули ахIенну, чус гьамадси мерличи лайдикIули...


Пайдалати

  Апельсин – пергер цIедеш саби, сунезибра халаси кьадарлизиб С, В кьукьяла витаминти, калий, магний, цинк, железо, фосфор ва кальций лерти ва иммунитет гIеббурцуси. Илизир кьаркьайзирти агъулати секIал дурайути антиоксидантуни лерти сари. Илини уркIила-тумала даража чIумабиру,...


Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубдуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.   Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили ца гIяхIси бараллира, илис вецIал илдигъунти дирар...


Буралаби

  Гьарил гъайлис сунела мер. ГIяхIси гъай мурталра кумекли бирар. ГIяхIси гъайли шанда барура ибхьу. Дахъал гъайли асар камли биру. Камти гъай гIяхIти дирар. МалхIямси гъай муриси бирар. МалхIямси гъайли шурмира гъятIиу. ПикрихIевхъи гъай мабурид. ВерхIна пкрибарили гьачам...


Компот

Далкьарахъни: ГIинцбала, хъярбала, дерубти курегала ва кякянтала цаца халати кьулса руржути 2 литрцад шиннизи кадихьили 5-10 минут делхьахъеная. Бизидешлис михикI вава ва апельсинна кам имцIабарая. Чакар хIейгутани варъаличил держес вирар.  Беркала ашагьаб!   Лаюса Юсуфова