ТIабигIятла дармунти

Чумиздаг
Ил цIедешла пайдаличила дахъал баянти дирар. Нушани илдачила бурехIе. Чумиздагуни адамтани дашахъути цаибти цIедешуназирадти сари. Сапарличи дурабухъунтас илдани хурегла мер бурцу ва гьунар-цIакь имцIадиру. Дурхъаси Рамазан базличир нуша дубкадалтухIели МяхIяммад Идбагли (с.гI.в.) бегI гьалабси яргализир илди дукахъес маслигIятбирули сай. ГIярабла улкназиб илис «гIямрула кьацI» или бикIар. Дерубти цIедешра дархли пайдалати диънили, илди хъярхъли лебил дунъяличи тIинтIдиубти сари.
Чумиздагуназиб тIабигIятла салицилат лебси саби аспириннизибсигъуна, илкьяйдали адамла кьаркьайзибсиличи мешуси гормонра. Илала дурабад илдазир А,Е,К,В,С витаминти ва тиамин, рибофлавин, ниацин, фолиевая кислота, кальций, калий, магний, железо, фосфор, натрий, цинк микроэлементуни лерти сари. Ил гIемсначи гIяхIлашал асарбирни багьандан спортсментасра маслигIятбиру.
Илди дебали мурили диалра хIилизибси чакарла кьадар ахъхIебирахъу, холестерин биалли, гIяшбирахъу.
1.Чумиздаг бемдриличи, вай изайчи (рак) къаршиси цIедеш саби, ил багьандан сабицунра беркесилизи бархаилира букес вирар.
2.Илдани кьаркьайзи гьунар башахъуси саби, деркунти 2-3 чумиздаг бархIи ахъайчи диур.
3.ХIушани диета бузахъули диадалли, декьлизибад барибси хурег ва муридешунала мерлаб бархIилис 3-5 чумиздаг дукеная. Илдани даргмах умудиру ва имцIаси битIакI лайбакIахъес кумекбиру.
4.Халаси пайда леб чумиздагунала виштIасилис баибти хьунул адамтас. Илдани виштIаси виркьухIели, кункдеш алкIахъа ва валхухIели ниъ имцIадиру.
5.Чумиздагли гьав ахъбурцу ва нервабала ибкьдеш урису. Чумиздагунани адам атерасклерозлизивад, инфарктлизивад ва инсультлизивад мяхIкамиру, хIила тумазир бертаби (тромб) хIедирахъу. ШинкIадешла изала тIашиу, тяхIувяхъили зягIипикибхIели, кьаркьа температура гIяшбирахъу, хъехI агарбирахъу, ангина сагъбирахъу ва изала хIярхIбирахъу. Астмала изала лебтас, уркIила тумала гъяж ахътас, лига-кьякья изутасра дебали багаласи саби. Гьар журала вирусуначи къаршидеш диру.
Чумиздаглизибад компот: чумиздаг – 100 гр, гIинцби – 4, шин – 1,5 литр, бибгIянбарибси корица. ЦIедеш дирцили, кьумазирад умударая, шиннизир 15 минут руржахъеная. ГIур корица имцIабарили, цIаличиб 5 минут батирая. Илала гIергъи компот хIядурси саби. Ил 8 баз биубти биштIатачибад бархли бехIбихьили бужес асубирар, хаслира кани изули вайтIа бусути дурхIни ряхIятбиахъес.
АМИНА АЮБОВА