ТIабигIятла дармунти

Анис
Нушани гьалабра буриливан тIабигIятлизир дахъал антибиотикуни (микробуначи къаршити) дармунти лерти сари. Илдазиб гриппличи ва вирусуначи къаршити дармунти «Тамифлю» ва цархIилти дирухIели пайдалабируси секIал лебси саби. Илдигъунти кьарлизибад ца саби гIинци мура (анис). Анислизирти эфирла маслабани кьаркьа температура гIяшбирахъу ва бемдри чебаркьяхъу. Хургьри умудиру, хъехI агарбиру ва гIяхIси асарбиру илдала чяй дарили варъаличил ва лимонничил дужалли, иммунитетра ахъбурцу. Жяв замана Египетлизиб илди гьеличил кьацI бирусири, грекунани биалли зягIипхIебиркес багьандан илдала шин ва чяй дарили дужутири. Гиппократли ва Авиценнани илини кьаркьала жагькабарили, гIяхIлашал асарбирниличила, гьава умубирниличила, гьанкI гIяхIил башахъниличила ва дахъал цархIилтира хасдешуначила белкIунсири. Илини илкьяйдали чимхъаличи ва дулекIличи гIяхIси асар бирули саби. ВиштIаси ниъли валхуси хьунул адамла ниъ имцIадирули сари. Анисла гье дибгIяндарили бизиси тIем биахъес хуреглизи, салатуназира дархиу.
ТIутIила шин
ТIутIила шиннизиб дебали пайдаласи секIал фитоалексин лебси саби. Духълумира адамти кьяйда зягIипдиркути сари, ил багьандан илдани дурайуси фитоалексин дебали цIакьси антиоксидант саби, микробуначи къаршиси. Ил цархIилти журала духълумазибра лебси саби мамалгIялизиб ва кякянтазиб, амма тIутIилизиб ил имцIали саби, хаслира камлизиб ва кьумазиб. МамалгIялизиб илкьяйдали салициловая кислотара лебси саби, микробуни тIинтIхIедирахъан, ил багьандан саби иличилси мурраба дебали кумекбируси гриппла манзил.
ТIутIила шиннизир 100-личир имцIа пайдалати секIал лерти сари: аминокислотаби, гIинцла, лимонна, аскорбиновая, фолиевая кислотаби, каротин, калий, железо, кальций, К, Р, В ва цархIилтира. ТIутIила шин дужалли уркIила тумачи гIяхIси асар бирули саби. ХIи дуцдирнилисра уркIила хIила гъяж дурусбирнилисра кумекдирули сари илди. ТутIилизирти пектинтани вайси холестерин дурайули саби ва ракличи къаршили дузули сари. Чузир дахъал витаминти лерни багьандан илдани чимхъалис, дулекIлис, хургьрас халаси пайда лебхули саби хаслира виштIасилис раибси хьунул адамлис.