бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Жузличил тянишбариб

Жузличил тянишбариб

Гьалабван, МяхIячкъалализибси Гьалмагъдешла Юртлизиб Дагъистан Республикала муфтий шайх ГIяхIмад-Апандила «Бархьси гьунчибад башутала адабдеш» бикIуси жуз таджикунала мезличил дураъниличил бархбасахъи балбуц бетерхур. Ил дураберкIнилис сиптакарли биуб Дагъиста миллатла политикала ва динничилти бархбасунала Министерство.

Жузличил тянишбиэс бакIибтиургаб лебри Дагъиста Муфтиятла Председатель Шамил ГIялиханов, пачалихъла органти, писательтала Союзла вакилти, гIилмула хIянчизарти, динна ва жамигIятла организациябала вакилти, журналистуни ва нушачиб бучIути дурала улкназибадти студентуни.

Балбуц ибхьули ДР-ла миллатла политикала ва динна бархбасунала министр Энрик Муслимовли буриб гьанналис ил жуз верхIел мезличи шурбатурси биъниличила. «Илар адаб-хIяяла къиликъуни черяхIдирули, чебиахъули саби бегIлара гIяхIси адамла тIабигIят, ил вирхуси адамла декIарбулхъуси лишан биъни. Сецадла бахъал адаб-хIяялашал бяркъчебти адамти биалра, илцадра адаблашал ахъси даражала бирар умматра. Жузлизирадти Аллагьла Расулла ﷺ гъай гьандуршис, илизи хьарбаили саби: «Чи сая бегIлара гIяхIси адам?» Илини жаваб бедиб: «БегIлара гIяхIси сай, хIялтIабигIятлизив малхIямси». «Се саби талихIагри?» - ибси суайс, илини ибсири, адамла вайси хасият ва хIял-тIабигIят или». Гьайгьайрагу, ил жуз белчIунси гьарил адамли ташмишдеш агарли, сунес пайдаладиэсти насихIятуни дургу», - викIи министр. Илкьяйдали балбуцличир таджикунала мезличил нашидуни ва назмурти зайдухъун.

Дагъиста Муфтиятла Председатель Шамил ГIялихановли муфтийла шайзирад саламти дуриб ва иб: «Ислам даршудешла ва гIяхIдешла дин саби. Нушачи вархьибси Расулуллагьра бегIлара черяхIти адабдешла къиликъуни гIерасахъес сайри. Илини сунела гIибратличил чебаахъибсири гьарли-марси бусурман сегъуна вирусил. ИшбархIи нушаб гьалабихьибси жуз, гьайгьайрагу, дебали халаси къиян кабихьили белкIунси саби. БегI гьалабси яргализиб ил адамтала хасиятуни ва къиликъуни гIяхIдиахъес пикриличил белкIунси саби. Жуз бусурмантаницун ахIенну, цархIилти динна вакилтанира бучIули саби, сенахIенну иларти баянти рухIласиадабласи багьуди касести сари. Илдачила чула пикруми нушази гьаман бучIантани дурули сари. Ил жузли илкьяйдали бяркълашал халаси пайда лебху мугIяллимтас, воспитательтас, бегIтас ва илдала биштIатас, алавчарли кадиркути вайти анцIбукьуназибад мяхIкамбирули».

Балбуцличиб гъайбухъунти ДГИла ректор М.ХIяжидадаевли, ДГМУла проректор Эльмира Абиевани, имам Шамилла уличилси фондла руководитель ГIялиасхIяб Хархачаевли ва цархIилтанира жузла кьадри-кьиматличила буриб. Дагъистайзиб бегIлара бархибси замана, 1999 ибил дусличибад муфтийла хIянчи сунечи чекасили, гьанналаур 20 дусличирра имцIали бусурмантала умматлис бекIдешдируси шайх, ГIяхIмадАпандичила цалабикибтас видеофильм гьалабихьиб.

Таджикунала мезличил дурабулхъуси «Ас-Салам» газетала редактор ва шурбатурси жузла редактор МяхIяммад-Фарук ГIязимовли бурни хIясибли, ил шурбатес халаси замана гIягIнибикибсири, гьала-гьала урус мезличибад шурбалтули, гIур биалли гIяраб мезличибад. «Урус мезличил ил жуз белчIунти нушала узби-таджикуни тиладибикIутири, нушала мезличира шурбатахъес, чула лугъатличил белчIес дигухIели. ЧевяхIсила икьайчибли, нушаб илгъуна имканбакIиб. Ил Россиялизиб хIербирути таджикунасра халаси савгъат саби, миллатла мезличил жуз белчIес бирни. ГIяхIмадАпандила жузлизиб кьяйда, нуни хIушазира бурес дигулра: «ХIушала някъбани сегъуна-биалра хIянчи бирухIели, уркIи-уркIилавад ЧевяхIси Аллагь ﷻ гьануршеная». ГIуррара ил викIар: «Гьарил адам се миллатла ва се динна виаллира, ил цайли цаси ва хIурматличи лайикьси сай. Адамтачил даршули хIердиреная». Нуни халаси баркалла багьахес дигулра лебил таджикунала шайзибад шайх ГIяхIмадлис ва жуз дураахъес кумекбарибтас», - М.ГIязимов. Ишаб бурес гIягIнибиркур, ишди бурхIназиб «Бархьси гьунчибад башутала адабдеш» бикIуси жуз республикала сукъуртас хасбарибси библиотекали, Брайльла система бикIуси тяхIярлира дураибси саби.

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


Суалти-жавабти

– Мурул-хьунул декIарбикили гIергъи хьунуйзиб муруйзибад къиян –хIекь чебахъахъес (компенсация) тIалаббарес ихтияр лебсив, эгер мурул цахIнаб хIербирухIели хьуна арцличил хIерирули кали виалли? – Эгер мурул хьуна арцличил хIерирули кали виалли, илини биалли дугьбачил иличи...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...