бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ТягIзият

ТягIзият

БебкIа ил пигьала саби ва гьарил илизивад ужар – хIядис.

 

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلَاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ

 

(Аятла мягIна): эй иман бухибти (дирхути) адамти, хIуша сабурличи ва дехIибайчи гъамдикIеная, сенахIенну Аллагьли ﷻ нушази Кьуръайзиб балахъули сай, нушала хIялумцIни. Урехиличил, гушдешличил, къияндешличил, изайчил, нушаб гъамти адамтала бебкIаличил ва цархIилти къиян-жапаличил. Илди имтихIянти сабурличил ахъалли, нушаб Аллагьли ﷻ халаси кири лугули сай. Къияндешуни дакIибси замана лерилра Аллагьла ﷻ кьадарлизирад сарни багьурли, сабур барили, гьатIира тIагIят имцIабарес къайгъибарахIелли, нуша Алжанала агьлули диэс имкан леб. БакIибси балагьлис сабур хIебирни, гIялимтани бурули кьяйда, халаси бунагь саби. Гъамси адам вебкIили къияндеш яра балагь чебаибси адамлис насихIятбарни дурхъаси Расулуллагьла ﷺ суннат саби.

 

مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُعَزِّي أخَاهُ بِمُصِيبَةٍ إلاَّ كَسَاهُ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ حُلَلِ الْكَرَامَةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

 

ХIядисла мягIна: «Чи бусурман адам виалра, къияндешлизи викибси динна узиличи тягIзият барибси (гIякьлу яра насихIят бурили, гьунчиушни), ил адамличи Аллагьли ﷻ Кьиямала бархIи асилдешла палтар челгьа».

Балагь ва къияндешлизи викибси адамлис суннат саби ишди гъай дучIес:

 

«فّالْحُكْمُ لِلهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ»«إِنَّا لِلهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ»

 

мягIна:

«Нуша лерилра Аллагьли ﷻ акIахъубтира, ва Иличи чардулхъутира»; «Лерилра хIукмурти ЧевяхIси Аллагьла ﷻ сари».

Гьар чуйна нушани тикрарбарахIеллира, нушаб кири бирар, ит къияндеш чебаили сабур барили чекасибсилисгъуна.

Чичи биалра тягIзиятли бакIалли, ишгъуна тяхIярли жаваб чарбиру «Аллагьли ﷻ кьабулбараб хIела тягIзият», «Аллагьли ﷻ вихIяби хIу лерилра вайтазивад».

Адамтала гъай - яра Аллагьлизивад ﷻ урехи.

Гъамси тухум вебкIили нушачи къияндеш бакIалли, мурул адамтас чебиркур исламла кьяйдурти хIисабли бебкIа бекIбарес. Ишаб хаслира хьунул адамтас аргъахъес дигулра, Аллагьли ﷻ нушаб къадагъабарили ахIен пашмандиахъес ва дисахъес, амма вяв-чIяррикIес дяхI ва гъез лутIес, илкьяйдали цархIилтира далхIедикибти секIал дирес къадагъабарибси саби. Идбагли ﷺ лягIнатбушили саби хьунул адамтачи (хаслира биса-ясла устни). Илгъуна адамтани вебкIибсилис къияндеш алкIахъули саби. СенахIенну Бухари ва Муслимлизибад баахъибси хIядис леб ишгъуна мягIнала: «ХIекьси саби вебкIибси адам гIязабуркIни ил вебкIнили бисути адамти багьандан». Рахли илди хьунул адамти бисухIели вявбикIалли, вебкIибсиличила илала агарти сипатуначил, Аллагьли ﷻ ил замана хъарбиру кIел малаиклизи вебкIибсиличивад хIисабдарахъес илди бикIутигъуна сипатуни. «ИкIди адамти бикIутигъуна сайрив хIу?». Ил багьандан илдигъуна хьунул адамти илабад дугIаэс вирар. Рахли илини илдазирад тавба хIедарили ребкIалли ил хьунул адам Кьиямалла бархIи цIали алкунти къирла палтарличил рирар. Нушаб чебиркур илдигъунти хьунри шаригIятла гьунчи бархьбарес. Ислам динни нушазибад тIалаббирули саби низам гьар секIайзиб, илди хьунул адамтази аргъахъес гIягIнибиркур нушаб, илди динничи къаршили хIебашахъес, пикрихIебухъи илди Аллагьличи ﷻ къаршили кабилзули саби. Нушаб урухдикIес ва уруздикIес гIягIниси саби Аллагьу ТагIялализирад, адамтала гъайлизирад ахIенну. ТягIзият барни суннат саби, амма ил гIягIниси тяхIярли барес къайгъибарес чебиркур. Суннат саби вебкIибсила гъамти паргъатдешлизиб батес, цабехIтани биалли ил паргъатдеш булъахъули саби, тягIзиятличи бакIибтас беркеси барес илди кабаркьес мер баргес ва цархIилти авараличил. Илдигъунти масъалабачи пикри бяхIчиаэс чебиркур гъамтас ва унрубас.

СенахIенну гьаннала замана адам хIяриихьни мехъличи мешубиубли саби. БакIибси балагьличи имцIадирули сари гьатIира масс- харжла къияндешуни. Чи сая гIяйибла вегI? Нуша сарра. Сен шаригIят хIясибли вяшхIедикIутира нуша? Адамтала гъайлис гIергъи дашули. Наб балули леб адамти чулира чеблалис арц сасили черахъес хIебирути. Илгъуна сабив гьатIи нушала дин?

 

Чум бархIи тягIзият бируси?

ХIябал бархIи тягIзият бирни суннат саби. Ил заманала гIергъи тягIзият барни шаригIятлизиб хIейгеси саби, сенахIенну тягIзиятла мягIна къияндеш бакIибти паргъатбарни, гьунчибушни саби. ИмцIаливан хIябал бархIила гIергъи дард ва пашмандеш чераркьути сари.

Илди бурхIназиб адамлис багьурли хIейалли сунела динна узи вебкIни, багьурхIели хIябал бархIи сари илис чедаахъибти. БялгIяличи вакIибси адам, урхIла децI бутIили гIергъи чарухъес гIяхIсилизи халбируси саби. Муръаначи кабиибти халкьличи лехIахъахIелли илаб адамти децIлизиб хIебирарну, хабуртазибра масхуртазибра ва цархIилтазибра бархили бирар. Рахли илав гIялим виалли ва илини вягIза насихIят биралли, илгъуна мажлис гIяхIси уббулхъан чус ва вебкIибсилис, яра кабиибти адамти сабира бубкIути сабни гьанбиркахъули децIлизиб биалли. Илгъуна мажлис бетарули хIебиалли, вебкIибсила хъайгIир урхIла адамтас утнира кадихьили адамти башахъес гIягIниси ахIен.

 

Чебаргъибдеш барни

Ишаб муцIурличилара бурес дигулра. МуцIур батни бусурман адамлис суннатла саби, амма нушаб багьес чебиркур вебкIибсиличил бархбасахъес шаригIятлизиб гIяхIсилизи бейгIунси ахIен. ГIилмула жузазиб белкIи саби, нушаб гIягIниси ахIен гъамси вебкIили гIергъи се-биалра бузахъес, адамтас вегIла децI багьахъес багьандан.

ЦабехIти адамтала вайти гIядатуни лер, гьар тягIзиятличи вакIибси адамлис чакар, диъла бутIа яра цархIилти секIал дуртIули сари (вебкIибсила бекIличибад садакьа или). Илди секIал гIядатла кадикахъили дирутас кири агара. Садакьа барес дигалли биреная мискиндешла къияндешлизибти адамтас, мадрасалаб бучIутас яра жамагIятлис пайдалабиэси мерла ва цархIилтира. Нушани уркIи-уркIилабад барибсилис кири бирар, амма «адамтани бируси нунира бирис» бикIутас селра пайда агара. СенахIенну Аллагьли ﷻ кьабулбируси ахIен Аллагь ﷻ багьандан ахIенси барибси секIал. Гьалар гьандушибти гIядатуначила пикридухъеная ва бархьси хIекьси барес къайгъибарая дила динна узби ва рузби. «Нушала дудешхъали дирули нушачи садаибти гIядатуни сари» - или гIеларад нушаб дашес асухIебирар, сенахIенну гьаннала замана гIялимтира, жузира ва цархIилти нигIматуни лер нушаб Аллагьли ﷻ гили, коммунистунала заманаван ахIи. УркIби дархьдиран ца Аллагь ﷻ сай, кумеквиаб нушаб лебилралис. Амин!

 

МухIяммад-хIяжи Давудов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Табализиб пирог

ГIягIнидиркур: Белкьунси диъ – 500 гр; картошка – 3 – 4; жерши – 2 бекI; набадари – 2; ниъ – ¼ стакан; кIема – 70 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; диъ белхьунти нергъ – ½ стакан; зе, исиут – бизидеш...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....