бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ХIясайни ГIяппаевлис – 60 дус

ХIясайни ГIяппаевлис – 60 дус

ХIясайни ГIяппаевлис – 60 дус

ХIясайни ГIяппаев акIубси сай 1963 ибил дуслизив Дахадаевла районна Гьунахъарила шилизив. Кьялкнила урга даражала школа таманбарили гIергъи илини Дагъистанна Пачалихъла университетла филологияла факультет белчIун. ГIур Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализив узес вехIихьиб. ХIясайни дурхIнас хасдарибти назмуртала автор сай. Илала чумал жуз дурадухъун. ХI.ГIяппаевла творчество дигантас назмурти гьаладирхьулра.

 

Адамдеш дихIен, урши

Ахъри халал леб или,

Ахмахдеш дати, урши.

Чебаэс агар миршли

Иршули дири арши.

 

Леб или чархла кьуват,

Вари, ветмаруд бекIбяхъ

Хъумартурсила къакъбяхъ

КьутIкьуси бирар кьисмат.

 

Дагьри дугали или,

ДукармакIуд урхIличив,

ДукаркIадли илдачив

Кавлад мучлаагарли.

 

Адамдеш лайдакIили,

ГIямру мадуркIид хIуни

Адамдеш лайдакIибси,

АхIен адам мицIирси.

 

 

ГIямрула жуз абала

Неш, дихIутири нуша,

СархIеливан дяхънуша,

ХIуни сагъдарес кьасли,

Дуги-хIери дуркIули.

 

Неш, дяркъуртири нуша,

Риради хIу карамат,

Мякьлав виалра хъяша,

Илала бирес хIурмат.

 

Неш, хIуниригу нуша

Дагьри дихIес дяркъурти,

Баркьудлуми асилти

Кьиматладирес даршна.

 

ГIямрула бяркъ абала

ГIилму сабри ахъдешла.

Ил жуз бучIес даимли,

ГIямру дуркIулра нуни.

 

Дунъяла нешанала

Дунъяла нешанала

ХIулбазир хIер иргъалри,

Халкьани дяхI шалали

Разили хIеркабири.

 

Дунъяла нешанала

Эгер дагьри иргъалри,

Цалис ца икьаласи

ГIямрула гьуни бурци.

 

Дунъяла нешанала

Хьулани иргъаллири,

Дирули сяхIбат-мукъри,

ХIулкIули хIеркабири.

 

Дунъяла нешанала

УркIила децI иргъалри,

Дургъби, ибгути дурхIни,

Даимлис дулъи пяхIли.

 

МяхIкамбарая дурхIни!

ДурхIни мяхIкамбарая –

Саб нушала челябкьла!

Дунъяла гьарил инса

Ил саб дурхъаси чебла.

 

МяхIкамбарая илди

Изайзибад ишхIелла,

БирцIуну илди гарчли

Излумани манзилла.

 

БирцIур халахардешли,

ЛутIиагар хамдешли.

Бурцуну усалдешли,

Гьалмагъбиру ламартли

 

ДурхIни мяхIкамбарая,

ЛебалхIели биштIали,

ВиштIахIелла изала

СагъхIебирар гьамадли.

 

Кьасбарая дурхIнази

МинахIебарес вайси.

Ил минабиубсила

Хъумкарту гьав азадси.

 

АхIербарая дурхIни –

Саб нушала жагIялла.

Илди биубцад сагъти,

Дебали бира улка.

 

Дигахъеная дурхIни,

Наслу саби гIелабси.

Наслула дебадешли

Улка бирахъу цIакьси.

 

Хъуммартидая кьимат,

Наслула чеалкIуси.

Сагал наслула кьисмат

Илдачи саби хъарси.

 

Бурсибарая илди

Дурсрачи гъабзадешла.

Гъабзадешли вицIибси

Вирар улкалис марси.

 

Бяркъяя, вари, хIекьли

Диэсли адаб-хIяя –

УркIилизир лерсили

ХъумхIерту сунна чебла.

 

МяхIкамбарая дурхIни –

Шаладешла челябкьла!

Шаладешли бицIибта

Биху улка шалали.

 

 

 

 

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Республикализивра цаибси

Дила белкIла игитгъуна адамличила макьала белкIес цазаманализиб къияннира бирар, гьамадлира. Мурхьти багьудлумачилси гIялимличила белкIес, хаслира ил академик виалли, лайикьси тяхIярли бетхIерар или гьанбиркули бирар. ГIялимличил ца даражаличир ихтилатдикIес, гIилмулашал мурхьти илала багьудлумачи...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...