бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

НЕШЛА ГIЯНРУЧIЛА АГЬИ

НЕШЛА ГIЯНРУЧIЛА АГЬИ

 

(хабар-айту)

 

Савлила вахтлизиб кIел неш, ЦIуриша къадала дубла кабиили, ярга-яргали бучIулри. Илдани дучIутира децIла цIум иргъути чIиллуйти сарри:

 

Ва дила ванал берхIи,

ХIу аркьяни хабаррив?

Ну децIлизир ратурли,

Ахират чеббикIирив?

 

Ва дила хабарла нарт,

Дила марзла багьадур,

ХIу агар бацIси дунъя

Бетаурли наб цIуръа.

 

Ва дила шаласи бац,

Дила михикIла вава,

ХIечи карцIли дисули,

Сари хIулби дицIули.

 

Ва дила арслан-къаплан,

Дила хабарла гъабза,

Гьалмагъуни багьандан,

Дарибси чумра гъаза.

 

Ва дила мургьила таж,

Талхъа тавханар издаг,

Игули сар цIумлизир

ХIу караркьиб дила дарг.

 

Ва дила къала-батир,

БуцIи-ургаб сартан бецI,

ХIу сунези уцибси

ЦIуриша дубура бацI!

 

Ва дила дурхъал Аллагь,

Чинара дила Сайгьи?

ЧархIерирадли нагагь,

ХIерирус бишес агьи.

 

Ва дила дурхъал Аллагь,

Сен хIед варири Самир?

Чебарбука иш балагь —

ВакIахъа дила батир!

 

Илди бамсайчи яра тIама буайчи бучIи, гIур чула диштIати хункIачил ванзаличи бирхъес бехIбирхьи, цадехI дугьбира тикрардирули.

Ахирра-ахир, берхIи гьаббакIибхIели ва дубурличи сунела нур чахьдарибхIели, кIелра нешли ил мер бархьбалти, цаличи ца хъарихъули, багьлати гунзрачил хъули чарбулхъи.

ЦIуриша къадалабси ил авараг тIабигIятла тамашала ишаратгъуна саби: аварагли-зиб дубура, сунечирра я галгуби, я кьадуби, я кьар агарси сен-сен бетаэс биубсил, чедивяхI хIеризурсини гьамадли бала. Ахъти шурмала удибси халаси ванза хIебла ца бархIи хIусбухъунсири ва удибси авараглизи баибсири. Ил секIал бетаурсира ца ити ахIенри: итхIели кIел жумягI тIашхIедизурли заб дашули калири, ванза шинни белкъа, мер-мерличир рупI-рупIиби дакIудухъири. Тяп илди маркала шинни цахIнаб дубурла бяхI къябкабарибсиван авараглизи баахъилри.

ЦIуриша къадалабси ил авараглизиб гьанна гIянжила дубурацун ахIен. Илини гьака-барибси биштIаси хIеркIлизибад арагIеб шара бархли бетаурли саби.

Чи сари Сайгьи? Чи саю Самир? Сен илдас кIелра нешли ил дубурличиб гьар савли яс бируси?

АнцIбукь биалли ишгъуна сабри, хIятта айтуличира ил мешули саби.

Самирра Сайгьира гьалабван хъайчикабиибти жагьилти сабри. БикIуливан, варъала баз ахъес бажардихIебикибти, дигай-карцIайличиб белкъес бекIхIебиубти.

ХIебла дархибти илди бурхIназив Самир, шантала маза-масла ярга ихъули, дуки ва-шулри. ТIашхIедилзути забла удив бархIехълис ил, шарализи катурсиван, шинкIави-убли, вяргIили хъули чарулхъулри. Биалра, Самир къиян-жапалис гьамадли мукIур-бикIутазивад ахIенри.

— Жан Аллагь, зягIипалра хIейкадри, дила урши, — рикIули рири кьакьаракIибси неш, уршилис гьунириули.

— Жан гIямал, гIур дуки мякьяд! ХIечи лехIли дила уркIи, карилаб хамирван, пикрумани буцIули саби, — децIрикIули сарри илала рархкья Сайгьира.

ИлхIели пиширхъули, Самирли жаваб чарбири:

— КьакьамадикIудая, дила ахIерти! Марка-забли хIебла дяхIиван вицIахъули ахIе-нра кьалли…

— Ишди балагьла аргъ-бархIи сецадхIи кавлутира? БерхIи мурт гьаббикIусира?

— Нура балгна ручIулрагу, ЧевяхIси Аллагьли иргъули ахIен кьадин. Яра дила ти-ладлуми кьабулдирули хIедургар?

— Аргъ вайси лебси ахIен, дила ахIерти, — паргъатли жаваб чарбири Самирли. – Мурт-биалра сеннира ванати аргъ-бархIира ляркьян. СабурбирехIе… Итира наб ка-лунси ца бархIила саби дуки-гьунира.

Ил цацун калунси гIергъиси бархIи Самирла гъай марбиубсиван бетаур. Заб тIашдизур. БерхIи гьаббакIиб. Шинни белкъунси ванза, сихIрула хабарлизибси аждагьаван, ванати гьигьаназиб гьигьбухъун.

ХIерила манзил гъамбиубхIели, Сайгьи пикрирухъун: «Гьаригу дила Самир разиви-рис. Гушиубли ургар, дарили чудни-хинкIира иличи аркьяс…»

Илди ЦIуриша къадалабси авараглизи кабииб. Хабуртази ахъиб. Илабси цацун галгали илдас дяхIцIира бариб.

Маза-мас чедибси дубурла бяхIлизирти зумати кьадубала дяхIцIурбау пяхъдикилри.

— Дила Сайгьи, иши гьарахъли хIеракIибси риадри.

— МайкIуд, гъари. ХIечи раэс багьандан, дунъяла дубличи-дигара ляркьира.

— ХIуни чебиулрив, шбархIи нушала ургуба сен жагабиублил?

— Чебиулра: берхIили жагабарили саби.

— Вари, ахIен! ХIуни саби ил жагабарибси.

— Жан гIямал, Самир, дигахъид хIед къугъати гъай дурес.

— ХIед кьалли, дила ахIерси Сайгьи, Лукьман хIякимла табтарлизирти лерилра дугьби лайикьли сари.

— Баркалла… Гьанна хIела мякьлар сархIели, дила уркIи паргъатли саби.

— Чаррухъен. Нешра хIерли рургар… Гьунира гьарахъли саби…

— ХIерирус. ХIела мякьлаб уркIи паргъатли саби, жан Самир!

— КьакьаракIеси се леба, дила Сайгьи? НукIун дергълизив ахIенра?

— Даг чебаибси муэрли дила паргъатдеш буи саби.

— Иличила сен набзи хIебурири?

— ХIебурира… ХIура кьакьахIекIахъес дигIянбарира.

— Муэртачи ну вирхуси ахIенра, дила Сайгьи.

— Ну рирхусира… УрухкIусира… Белики, илгъуна акIубли рииша…

— Чебиулра: хIед паргъатдеш лугули ахIен муэрли. Бура, гьанбушили гIергъи!

— Жан Аллагь, ил муэр марла мабиаб! ХIура нура, Самир, муэрлизир икI ДейбукIла леслиур сарри, — Сайгьини, някъ гьабатурли, чедибад хIеркабикIуси шурмала лес чебаахъиб. – ХIуни нушала сагаси юртлис къаркъуби адилтIулри, нуни биалли гьар-ил къаркъа бекIализи арбихулри… Рахли хIеррикIулрагу – хIечибяхI лацла бяхIцада шури-къаркъа гербулхъули.

— Ва дила Самир! Вебши! Гьавухъен! Ил къаркъали хIед ламартбиру! – вявбяхъира нуни.

ИлхIели хIу шуряхъири ва, къаркъаличидяхI някъбира гьадатурли, ири:

— Дила ахIерси Сайгьи! Ну вячIеси къаркъа чинабли?! ХIеррикIен, севан ил тIашаэс вирусал?!

ХIу гъай бурес бараван бажардиикири – шури-къаркъа чекабаиб. ХIуни някъби гьадуцири ва камси манзиллис ил тIашаири.

— Жан гIямал, Самир, вебши! Ил къаркъа бахъхIи тIашаэс хIейруд!

ХIу набчи хIеризурри.

— Дила Сайгьи, хIуни мурт ну чеира вебшили?

Илди хIела бегIла гIергъити гъай детаур. Нуни итира балусири хIу урухкIутазивад хIейъни. Балусири я гьавулхъуси хIейъни. ХIукIун мурталра наб къала-батир виру-сири… Сепайда, шури–къаркъали хIед ламартбариб: илини хIу, гьангузли жаназаван, кIапIварири…

Дила чIярла тIамали ДейбукIла лес зер-зербарибсиван кабизур…

ГIур руржули, бяргIибси майализир чераргъира. Аммаки, хIу дила мякьлав паргъат-си гьанкIлизив чеибхIели, паргъатриубра…

— Жан Аллагь, дила муэр гIяхIдешлис биаб!

— Биаб, валлагь, — иб Самирли, алзули ва, андаличи хъатра чебуцили, сунела дур-замличи хIерилзули.

Ил манзил, зубри даргдердибхIеливан, туплагъуна тIама гIеб-гIебагьур. ГIур Самир-лира Сайгьинира чебаиб, секьяйда чедибад арагIеб дубурла бяхI чучибяхI хIу-сбухъунал. Илди селра пиикрибарес я чиналра бикес бажардихIебикиб: зугьати гIянжи-къаркъала хIеркIли илди сунези хIярибихьиб…

БархIехъ маза-мас дукикьяна агарли шилизи чардухъун. ИлхIели ЦIуриша ургубали-зи цахIнаб шанти, чиргъмира дарх касили, дурабухъун. Авараглизиб хIусбухъунси дубура чебаибхIели, шантани кабикибси кахси анцIбукь аргъиб.

ГIергъила бархIи шантани дубура буркъес ва Самирра Сайгьира дурабитIес пикри-барибгу, малла кьабулхIейкиб:

— Илди ЧевяхIси Аллагьли хIярибихьибти саби. Датирая илдала рухI паргъатли!

 

Гьаннара гьар бархIилис ЦIуриша ургуба кIелра нешла агьили савли чебиргъахъули бирар:

 

Ва дила дурхъал Аллагь,

Чинара дила Сайгьи?

ЧархIерирадли нагагь,

ХIерирус бишес агьи.

 

Ва дила дурхъал Аллагь,

Сен хIед варири Самир?

Чебарбука иш балагь —

ВакIахъа дила батир!

 

Ибрагьим Ибрагьимов

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Табализиб пирог

ГIягIнидиркур: Белкьунси диъ – 500 гр; картошка – 3 – 4; жерши – 2 бекI; набадари – 2; ниъ – ¼ стакан; кIема – 70 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; диъ белхьунти нергъ – ½ стакан; зе, исиут – бизидеш...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...