бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МяхIяммад Тахсурмановлис – 90 дус

МяхIяммад Тахсурмановлис – 90 дус

МяхIяммад Тахсурмановлис – 90 дус

Тахсурманов МяхIяммад Амирханович акIубси сай 1933 ибил дуслизив Лавашала районна МикIхIила шилизив.

 

1953 ибил дуслизиб илини МикIхIила урга даражала школа, 1957 ибил дуслизиб ДГУ-ла филологияла факультет тамандариб. Дарган мезла ва литературала чебяхIси даражала мугIяллим, школабазив узули, 58 дус дурхIнас багьуди ва бяркъ бедлугули калун. Пергер журналист, фольклорист, публицист сай. Дагъистанна урибси учитель, РФ-ла журналистунала Союзла член, дахъал хабуртала, очеркунала, повестунала, назмуртала автор сай. Илала творчество дигантас ишди назмурти гьаладирхьулра.

 

Дунъяла хIурулгIян

(поэмала къантIбарибси бутIа)

 

Хьунул адамла кьадри

БалхIебала гьарилли,

Алжанала хIурулгIянгу!

Дунъяла духуригу!

ГIямрула хьулчиригу!

Гъабзадешлизир цIакьти,

Адабдешлизир ахъти,

ХIянчилизир гьаларти,

Иманнизир дурхъати.

 

Аманатунас марти

ВерхIел рангла зурхIябван,

Халкьлис, шантас ухути

Дубуртиван зак-гIяршла.

 

Хьунул адамтачибад

Саб берхIи абулхъуси,

Дунъяличиб агара

Жан иличиб дурхъаси.

 

ХIулбала хIер ванати,

Дурити гъай мурити,

Заклизир зубартиван

Гьар мурталра ухути.

 

Я къиян-жапализир,

Яра анцIкьи-децIлизир

БакIиб мусибатлизир

Я мукIурхIейкIудая.

 

ХIуша агар дунъяра

ЦIябси хIябгъуна саби,

ХIуша агарси юртра

ЦIябли цIударли саби.

 

Дунъяла даршудешра

ХIушани калахъулра,

Халкь-ургаб уржибдешра

ХIушани бихIулира.

 

Тудяхъяя хIушани

Байхъу гьаргли башутас,

Держли бужантачи,

Диннис вершабиубтас!

 

Муйлас алжана сарра,

ДурхIнаc – бац-берхIи сарра,

Жагьтас – насихIятчиби,

Халкьлис кьиблама сарра.

 

Халкь рази-шадбирахъес

Мурул адамтас, дурхIнаc

Марси къуллукъбирахъес

Аллагьли акIахъубти.

 

Бузерира дигайра

Цаван кьиматдирулра,

Вай-гIяхIра мусибатра

Цаван гьунчидуршулра.

 

Агь хIушала дурхъадеш,

Агь, хIушала хIялалдеш,

ХункIгъуна уркIилизи

Дунъя кабурцахъути…

 

КьацI

КьацI – хIу агарбиадри,

Дунъяра бирхIебири,

Адамтира камбири.

ХIу – гIямрула хьулчири,

Дунъяла духурири.

КьацI, хIечиб дурхъасира,

КьацI, хIечиб чебяхIсира,

КьацI, хIечиб машгьурсира,

КьацI, хIечиб ахIерсира,

КьацI, хIечиб хIурматлара,

КьацI, хIечиб кьиматлара

Агара дунъяличиб!!!

Агь, ризкьи-кьацI, хIезирти

Караматдеш ва сихIру:

Алавчарти инсанти

ХIуни мицIирбирулри –

Дунъя хIечиб тIашли саб!

КьацIличил, гьеч, сеналра

Мургьи-арцлара битIакI

БекIлилра атхIебиур,

Багьара ахIебиркур.

ГIямрулис, бузерилис,

БелчIудилис, гьунартас,

ГIялимла хIялумцIлабас

КьацI мурталра хьулчи саб.

Улка кьуватчеббирни –

ХIела цIакьлизиб саби,

Улка давлачеббирни –

ХIела хьулчиличиб саб,

Гьалмагъдеш уржахънира –

ХIела къайгъиличил саб,

Чедибдеш сархул цIакьра

ХIезиб сабгу, дурхъал кьацI.

 

 

Арадешлис къарауйчив

Тухтур, хIела чевяхIдеш

Агь, ил девла дурхъадеш,

КIел биркIанна машгьурдеш,

Дурхъал девла пасихIдеш.

 

ЗягIипти сагъбируси,

ГIямру даимдируси,

Сайри тухтур ахIерси

Нурла шала алкунси.

 

Иза кьялшубазибад

Инсанти уцахъуси,

ЗягIипти уркIичеббирути

Сарра хIуша тухтурти.

 

Кахси бебкIалис хIуша

Сарра гьаладилзути,

ЗягIиптала уркIбала

Гьарли-марли дайларти.

 

Изала белгибарес

Даим гъазализирти,

ХIушани бедиб хъялис

Саррагу даим марти.

 

ЗягIиптас къакъбяхъуни,

Сагътас насихIятчиби,

ГIякьлу ва дагьри мурхьти

Гъубзнира ламигъунти.

 

МалхIям уркIила дегIти

Мар-мургьила някъбарти,

СихIру сари хIулбазир

Адам сагъкайрахъути.

 

Адамла жан дерцахъес

ГIямру мяштIхIедирути,

Бамсри ва гьанкI агарли,

Дуги-хIери дуркIанти.

 

Излумачи къаршили,

Дявлизи кадилзанти,

БебкIала бурушлабти

Инсанти уцахъанти.

 

Зубарти ургаб бацван

ЗягIиптачил далгунти,

Халкьла хIурмат сархибти

Сарра хIуша, тухтурти.

 

УркIили чеббикIибси

СанигIятлис дахъ марти,

Адам сагъварибхIели,

Дубурацад дианти.

 

Шимазиб, шагьуртазиб

ГIялам халкьла хIушани

Жан-гIямру дерцахънилис,

ХIушаб хала баркалла!

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ХIижаб бихнила 10 сабаб

Чумал дус гьалаб нуни хIижабла мягIна гьаргбарира, ва ЧевяхIсила уркIецIиличибли гьанна разидешличил ил бихулра. Иш белкIлизиб нуни бусурман хьунул адамтани хIижаб бихнила сабабтачила бурис. Рирхулра ишди баянтани цархIилти рузбира илгъуна баркьуди дураберкIахъес уркIичеббиру.   Се саби...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

(бехIбихьуд 5,6 – ибил номертазиб)   ТIалаб хIясибли декIарбикни Хьунуйзиб ихтияр лебси саби муруйзи магьар кабушахъес тIалаббарес, эгер муруй сунечи шаригIятли хъардарибти таманхIедиралли. ИлхIели илини муруй бедибси магьарла мас чарбарес гIягIниси саби, чула-ургаб гъамдеш бетаурли...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...