бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

РабигIуль-Авваль базличила

РабигIуль-Авваль базличила

РабигIуль-Авваль баз ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дурхъабарибси саби лебил Сунени бархьибти идбагуназивад бегIлара Сунес дигуси Расул ﷺ акIни багьандан. Ил сабабли ил нушаб лебтасалра дебали дигахъес чебсира саби. РабигIуль-Авваль – нушала дурхъаси Идбаг ﷺ акIубси баз саби, нуша жагьаннабла цIализирад дерцахъес узуси, нушачивад Аллагь ﷻ чевверхахъес улгуси, Кьиямала бархIи нушаб шафагIят бируси Аллагьла ХIябиб ﷺ акIниличи разидешли Аллагьли ﷻ нушалара бунагьуни умудирниличи хьул леб. Аллагь ﷻ Кьуръайзив викIули сай (мягIна): «Бура чузи, Аллагьла ﷻ уркIецIичевдешличи саби разибикаб». (Кьуръан, сура 10, аят 59).

 

Нушазибад чилилра багьес хIейрар Кьиямала бархIи сай чичил варх вирарал. Амма Аллагьли ﷻ дунъяличир лерай нушаб ихтияр лугули сай Кьиямала бархIи нушаб дигутачил дарх диахъес. Хаслира Идбагла ﷺ хIядислизиб леб: «Кьиямала бархIи адам сунес дунъяличиб дигути адамтачил варх вирар».

Гьачам шайх МухIяммад ибн ГIялави ибн ГIяббас аль-Маликлизи хьарбаиб: «Сен нушала Идбаг ﷺ бегIла дурхъати Рабазан, Ражаб, ШягIбан бузразив ахIекIубли, РабигIуль-Авваль базлизив акIубси?» Шайх ГIялавинни жаваб бедиб: «Идбаг ﷺ Рабазан яра Ражаб базлизив акIубси виаллири, адамтас гьанбирки илди бузранира Идбагла ﷺ акIни дурхъабируси саби или. Амма Идбаг ﷺ дурхъаварниличиб дурхъаси селра лебсив? Аллагьли ﷻ нушала Идбаг ﷺ акIахъуб РабигIуль-Авваль базлизив, ил баз Идбаг ﷺ акIниличил дурхъабарес багьандан.

Нуша иш дунъяличи дакIудиайчи Аллагьли ﷻ Идбагла ﷺ ура дурхъабарибси саби. Адам Идбаглис  нушала Идбагла ﷺ нур къакъла чIалализи кабихьибхIели, лебил малаикуни илала къакъличи хIербикIутири. ИлхIели Адам  Аллагьлизи ﷻ тиладиухъун ил нур сунела андаличи кабихьахъес, малаикуни сунечи гьалабад хIербикIахъес багьандан. ГIур Адам Идбагли  ил нур сунези чебаахъес тиладибариб, илхIели Аллагьли ﷻ ил нур Адамла  хала тIулбала никубачи шурбатур. ИлхIели Адам  тIулбачи байики, илдачил сунела хIулби суркдарили иб: «Дила хIулбала шала, я Расулуллагь».

ГIурра бикIули саби, дудешли сунела дурхIялис «МухIяммад» ибси у бедалли, ил дурхIя хъули ухIнаулхъухIели, дудешлис тIашкалзес дурхъали бирар или. Илцадра Аллагьли ﷻ дурхъаварибси сай нушала Идбагра ﷺ сунела ура.

Бусурмантани Макка буцибси замана, Идбаг ﷺ вамсурли ца хъа дяхIцIилиув, илала лацличи хъарихьи, бамсри ахъес вализур. Ил замана вакIили ЖабрагIил малаикли иб: «Я Аллагьла Расул ﷺ, ил хъа лацличира хъармалхьад илала дяхIцIиличира хIяжатмаркуд, сенахIенну ил хъулир хьунул адам лер ва илала хIечи халаси гьими леб, хIу я чехIеэс я хIела тIама хIебакьес багьандан илини кьяпIдарили унза-улкьайра, кIапIдарили лихIбира хъули кариили сари». Идбаг ﷺ илавад увизур ва ил заманализив ЖабрагIил малаик гIурра чарухъи викIар: «ХIела къакъ ил хъа лацличи къячбикни багьандан Аллагьли ﷻ ил хьунул адамличи уркIецIибариб ва ил Исламлизи ляркьян». Ил замана хъа унзара абхьили иларад хьунул адам дурарухъун ва Идбаглизи ﷺ рикIар: «Я Аллагьлла Расул ﷺ, ишбархIиличи бикайчи хIуйчив хIейгуси адам аги наб, нуни се бетаурсил балули ахIенра, амма гьанна хIуйчив дигуси адам агара наб». 

 ДурхIялис раибси цаибил базлизив Аминатличи вакIили ахъси кьаркьа вегI адам илизи разиси хабар бурибсири: «ХIела канилавси  дурхIя—идбагунала пачяхI  сай». Аминатли вакIибси чи саял хьарбаибхIели, илини иб: «Ну илала дудеш – Адам  сайра». КIиэсил базлизив цархIил адам вакIили, хIела канилавси дурхIя ил бегIла гьалабталара бегIлара гIергъитала пачяхI сай - баянбариб илинира. Ил Шис  Идбаг  сайри. ХIябэсил базлизив вакIибси НухI Идбаглира  Аминатлизи ил разиси хабар буриб. Авнайс иличи Идрис Идбаг  вакIиб, гIур – Гьуд , урегнайс—Ибрагьим , верхIнайс—ИсмягIил Идбаг , гехIнайс – Муса , урчIемнайс—ГIиса Идбаг . Лебтанилра Аминатла урши идбагуназивад бегIлара гIергъиси – илдала мугьур виъниличила балахъули, ил мубаракрарибсири.

 Илизибадли ашкарли саби Аллагьла ﷻ МухIяммад Идбагличи ﷺ диги. Илбагьандан иш базлизиб Идбагличи ﷺ дигиличил, Идбаг ﷺ дурхъавирули барибси гIямал Аллагьли ﷻ кьабулрабарили, нушала бунагьунира умударили, Кьиямала бархIи Алжанализи хьурабирантачил дарх нушара декIардарахъес хьулдикIехIе. Амин.

 

МухIяммад МяхIяммадов

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Пачас савгъатуни

Гьалабла замана левли уили сай ца пача. Илала биштIати аги, ил багьандан илини кьасбариб ятим урши варгили кIялгIялизив халаваахъес ва сунела мас-мулкла ва лебдешла букьур ветаахъес. Илини аргъиб ца биштIаси шагьарлизиб шел ятим урши хIербирули биъниличила ва илдазивад чи-биалра сунела букьур варес...


Нушала челябкьлали сабти илди мяхIкамбирехIе…

ГIергъиси замана гIулухъабала хIейгидизести адуцала лебтанилра хIясибдирули дургар. Сегъунти сари илди? ИшбархIи бахъалгъунти жагьил адамтани, школала бучIантани урези-хIяяагарли, чина-биалра тIашбизурхIели электронный тяхIярла папрусуни дитIикIули сари, цархIилван илдас вейпуни бикIули...


Овощуназир диъла къяжни

ГIягIнидиркур: Диъ – 600 гр; жерши – 2; гидгари – 1; кинза – 1 хала; зе – 2 ч. кьулса; декь – 1 халаси кьулса; кориандр – 1 ч. Кьулса; цIудара исиут ½ ч.кьулса; гречка – 300 гр; набадари – 1; картошка – 2; хIунтIена...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


ВегIла улка багьандан цIахли саби

ИшбархIи дила белкIлизиб нуни ахъбурцисра, дила бекIлизибцун ахIи, бахъал цархIилтала бургазибра алкIуси суал. Абдал ахIенси, гIядатла адам иличила пикрихIейкIес хIейрар. Ил суал жура-журала зягIипдешуназибад биштIати арабарес или арц учидяхъес кьасли телевидениелизирад чедиахъути передачабачила...