ТIабигIятла дармунти пайдаладирни

Шиниша чяйличила
Гьаман дужалли чяйли дяхIла кам ва чарх-бекIла аги гIяхIдулхъахъути сари. ТяхIувиубли зягIипикибси замана кьаркьайзирти вайти агъула секIал дурайули ва кьаркьайзир кадиркути лерилра дарсдешуни ункъдирахъули сари.
Чяйлизир дахъал кьаркьайс пайдалати витаминти, белокуни ва гIявадешуни лер. УркIилис ва тумас гIягIнити кофеин, калий, магний, Р витаминни хIила гъяж дурусбиркахъули саби. Чейхъути излуми, агъулавиъни: шаха хIедиркахъуси, микробуни дубкIахъуси ва цархIилти асурти агардирули сари.
Чяйлизир 7 процент макро ва микроэлементунала лер. Кальций, фтор, фосфор ва цинк гъез, никуби, цулби, лигуби чIуматили калахъес къарауйчир сари.
ГIергъити хIялумцIлабани чебаахъиб шиниша чяй ракла, Паркинсонна, Альцгеймерла, бир-кIанти чIумадиънила (склероз), букIмала (артрит) излумала бегIтасра пайдалати диъниличила. Илкьяйди чяйли вайси холестерин камбирахъули ва дуцти хIи шинкIадирахъули сари. УркIила изала ва инсульт биубтасра убла хIяйчи бикахъес кумекбирули саби.
Амма хъуммартидая илди чяй гьариллис далхIедиркур. ВиштIасилис раибси хьунул адамлис, чимхъа, руди, урцецуни изутас ва кьаркьайзиб железо камти адамтас илди чяй халаси мяхIкамдешличил ва камси кьадарлизир ахIи дужес асухIебирар.
Итан жерши
Ил микробуначи къаршиси дармайзи халбируси саби. Илизиб сера лебни багьандан саби илизибси цIикIси тIем ва гягI. Жерши бибгIянбаралли илизибси аллицин бикIуси секIал дурабулхъуси саби – вирусуначи ва микробуначи къаршили бузуси. Жерши букути адамти, хIялумцIлаби хIясибли, хIяйнали камли зягIипбиркули саби ил хIебукутачиб. Ил багьандан саби тухтуртани гриппла изала тIинтIбиубси манзил ил имцIали пайдалабирахъес маслигIятбируси.
Жяв замунтазиб, бурала хIясибли, Египетла пиргIявай хIябмузанти тIашдалтути лугърас гьар бархIи хурегличил итан жерши бедлугахъусири, илдала цIакь ва арадеш гIеббуцес багьандан. Грекунани итан жерши варъаличил барх хургьрала изала сагъбарес ва мурул адамтала арадешлис пайдалабирусири.
Итан жершилизир дахъал микроэлементуни: калий, кальций, фосфор, селен ва В, С витаминти лер. УркIила туми хIила бертабазирад мяхIкамдирули ва хIила гъяж, холестерин камбирахъули саби. Илкьяйдали илини мурул адамтала арадешличи гIяхIлашал асарбирули, тестостерон бетаахъес кумекбирули саби. Илкьяйдали кабизахъурли саби, илини кьаркьала ракла изайзибад мяхIкамбирули биъни.
Ил лебил дунъяличиб пайдалабирули саби: индусунани иличил астма сагъбирули саби, французунани – грипп, немецунани – туберкулез, америкалантани биалли, уркIила тумала излуми.
Илини гьар биркIайчи гIяхIлашал асарбиру – иммунитет жигарчеббирахъу. Илала гягI хIейгутас ил бибгIянбарили маслализиб берцIили беркахъес маслигIятбирули саби. Илкьяйдали бибгIянбарибси жершиличи масла кертIили чумал бархIи цIябси мерлаб батурли гIур салатунази бархиэсра вирар.