бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Гьарун Идбаг

Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.

 

Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва илдази лерилра къиянти хIянчи дирахъутири. Илди халкь бахъал лебтири, ва даим имцIабикIни багьандан египетланти ва илдала вегIбекI ФиргIяван вачавархилри.

Ца челябкьуси гьала хили буранни багьахъур Израилла дурхIни-ургав ца виштIаси алкIниличила, суненира ФиргIявайс ва илала пачалихълис зарал бируси. ИлхIели ФиргIявай хъарбариб Израилла халкьла акIубти лебилра мурул жинсла биштIати кабуршахъес.

Ил манзил Муса Идбаг акIубсири. Ил каршнила урехили, илала нешли ил кьанилизи катурли, кьани хIеркIлизи лайбакIибсири. ХIеркIли биалли ил хибсири ФиргIява мер-мусаличи ва илав варгибхIели илала кIялгIялизи кили, Аллагьла ﷻ ариличивли илав халаваахъибсири.

Гьарун Идбаг илис гьалав акIубсири, ил Мусачив 3 дусла халасири. Илала у Кьуръайзиб 20 мерличиб къаршибиркули саби. Амма иличила тIинтIти баянти агара.

Гьарунни сунела виштIал узи Муса мурталра гIеввурцусири. Мадьяннизивад Мисрилизи (Египет) аркьухIели, Сина дубурличив Муса идбагдешличи живарибсири. Муса Идбагли ФиргIявайчи вякьи ил бархьси динничи живарахес хъарбарибхIели, ил кьакьавакIиб, гIягIниси тяхIярли ил хъарбаркь таманбарес хIейишагу или. Ил викIар: «Я Аллагьﷻ! Ну урухкIулра илдани къунбарлизи халвирура или, дила михъири кьакьабарили саби ва лезми батхIебулхъан, Гьарун живара».

Муса Идбагли ЧевяхIси Аллагьлизи ﷻ тиладибариб сунес кумеклис халаси узи Гьарун ватахъес, суненира жагали гъайикIес балуси. Аллагьли ﷻ илала тилади бартаахъур ва Гьаруйчи идбагдеш хъардариб. «Нушала уркIецIиличибли илис илала узи Гьарун идбагли варира» (Марьям, 19:53)

Ислам дин тIинтIбируси манзил Гьарун даим сунела узичил варх вирусири. Илди кIиличилра хъарбариб: «Дякьи кIелра ФиргIявайчи бурая: «Нуша Аллагьли ﷻ дархьибтира…»

Илди барх ФиргIявайчи Египетлизи бякьунтири. «Нуша – хIела Аллагьли ﷻ дархьибтира. Нушачил барх Израилла дурхIни бархьа, илди инжитмабирид. Нуша хIела Аллагьличирад ﷻ дакIибтира. Бархьси гьунчи кайзурсилис саби Илала уркIецIи…». Илдани ил бархьси динна гьунчи живариб ва илкьяйдали тиладибариб. Амма илини илди кьабулхIебариб ва халкь гIязаббуркIес даимиуб.

ГIур биалли илдани вегIбекI ФиргIява ихтияр агарли дугели, дигIянали халкь Египетлизибад дураибтири. Илди чIянкI авлахъличиб калунхIели, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ Муса Тур дубураличи живариб. ИлхIели Муса Идбагли Гьарун жугьутIунала вегIбекIли варили ватурсири. Таврат касес аркьухIели, илини узизи буриб: «Дила мерличив нушала халкьличил кален, бархьдешгIевлицун вирен ва бунагьуни тIинтдирнила гьунчибад башутазивадли майруд». Ил мутIигIхIебикIути халкьличил сайцун калун. Гьарун Идбагли дахъал къияндешуни чедаиб. Илала лерилра къайгъначи хIерхIеили, Самири бикIусила бекIдешлиуб илдани мургьила къача барили илис булгутири.

Гьарун илди тIашаэс багьандан жиикIусири: «Ва дила халкь! ХIуша иличирли чердулкIулрая. ХIушала Аллагь ﷻ - УркIецIичевси сай. Наб гIеларад даширая, нуни бурусиличи лехIдизирая!..» Амма илди лехIбилзули ахIенри. Илдани буриб Муса чарухъайчи ил мургьила къачас булгниличила ва суждабирниличила. Муса Идбаг 40 бархIила гIергъи чарухуънхIели, ил дебали гIясивиубсири. Мусани Самиричи лягIнатбушиб ва халкь тавбадарахъес жибариб.

Илала гIергъи Аллагьли ﷻ хъарбариб Ард аль-Мавъудлизи букьяхъес ва амаликитунала ванзурби дуцахъес. Илдани ибси хIебарибхIели, илди танбихIлабарили, илдас къадагъабарибсири 40 дус Ард аль-Мавъудлизи абацIахъес.

Гьарун ва Муса чула халкьличил чIянкI авлахъличиб 40 дус къяйцIбикIули калун. Гьарун Мусас 3 дус гьалав вебкIиб. Илала хIяб Иорданияла Петрализиб чебиахъули саби. Гьарунничила Кьуръайзиб Аллагьла ﷻ марси лагъличила кьяйда бурули саби. Гьарунна наслулизирадси сари ГIиса Идбагла неш Марьям.

 

Наида Гъуруева

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Рамазан базла дурхъадеш

Нушала дурхъаси МухIяммад Идбагли ﷺ буриб: «Чи разивиаллира Рамазан баз бакIниличи, Аллагьли ﷻ илала кьаркьала цIализибад мяхIкамбиру». ГIуррара, Идбагли ﷺ буриб: «Рамазан базла цаибил дуги ЧевяхIси Аллагьли ﷻ иру: «Чи лева нуша дигахъуси, нушабра дигахъес? Чи лева нуша...


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....