бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

- Туснакълизибти такьсирчибачи жумягIла дехIибала дирес чебсив?

- Илдала лугIи 40-йчиб имцIали абиркули биалли, ва илди шуртIри хIясибли, жумягIла дехIибала халдирутала лугIилизибад биалли: балугълабаибти ил мер-мусаличиб хIербирути ва илди мер-мусала дазурбазиб биалли, далилтачилси пикри хIясибли, илдачир черти сари жумягIла дехIибала. ХIебиалли, илдачи чебси саби, дехIибайчи кайзахъес ва хутIба белчIахъес имам декIарваресра. Рахли илабти адамтала лугIи 40-чи абиркули хIебиалли, илдани жумягIла дехIибала дирути сари ва илдас гIергъи, илдачи хъарси саби хIерейсла дехIибалара детерхахъес. («Нигьая аль-МухIтаж», «ХIашия ашШирвани», «Бушра аль-Карим»).

- Асубирусив дарман саблин валрила жихI бужес? Ил суннатлизи халбирусив?

- ШафигIитунала мазгьабла имам ашШирванини «ТухIфат аль-МухIтаж» жуз баянбирули, лукIули сай: «Идбагли ﷺ Ураннийин кьамлизи валрила жихI бужахъес хъарбарниличила буралли, ил дармайс пайдалабирнила тяхIяр асубируси саби чIянкIли, илис бехIсур цархIил умуси дарман хIебиаллицун». «Аллагьла Расулла ﷺ дугьбачила буралли: «Аллагьли ﷻ дила умматлис къадагъасилизи илди арабареси селра кахIебихьиб», ишар гъай чягъирличила сари, хIебиалли, илди сагъиэс дармайс пайдаладарес асухIебирар, цархIилти нясдешуниван ахIи, сарира нясдеш агарси барсур цархIил дарман хIебиалли, асудирути. («ХIашия аш-Ширвани»).

Валрила жихI нясдешлизи ва нажаслизи халбируси саби, ил багьандан ил пайдалабарес асубируси саби чIянкIли, илала мерлаб цархIил нясдеш сунезиб агарси дарман хIебиаллицун саби. Валрила жихIличил дарман барни суннат ахIен, ил асубируси саби пайдалабарес чIянкIли, цархIил умуси дарман баргес хIейаллицун.

- Къадагъабарибсив мурул адамтас хъяб кьяшличир (щиколотка) духъянати кьялубачилси шалбар бихес?

- «ТухIфат аль-МухIтаж» жузлизиб бурили саби палтар яра шалбар хъяб кьяшличиб имцIаси бухъяндешла хIебиъни къулайли чебиъниличила. Уктемдешли илди гIеркъадирес къадагъабарибси саби. Амма ил бухъяндеш хамдешлис хIебиалли, ил асухIебирусилизи халбирули саби. Ил кьяйдализи кахIебурхуси декIарси тяхIяр саби, мисаллис, гIялимтала палтарла, илди духъянти палтар саби гIядатла адамтазибад декIарбухъес, адамтас саби балахъес ва илдани чузи суалти хьардаъниличил дархдасунти диъни.

Имам ан-Нававини сунела «ШархI СахIихIу Муслим» бикIуси жузлизи белкIи сай: «Палтар гIеркъадирес хъяб кьяшличиб имцIякь лайикьхIебируси саби, ил хамдешли ва уктемдешли бируси биалли, ил къадагъабарибси саби. Хамдеш агарли барибси биалли, хIейгесилизи халбирули саби (карагьа-танзигь). ХIядисуначила буралли, чузибра «Хъяб кьяшличиб бухъянси палтар – жагьаннаблизиб» ибси мягIна белкIунси, ишаб хIисаблизи кайсуси саби палтар дихнилизиб халаурхни ва уктемдеш агни. Илди лерилра хIядисунала цаси мягIна саби, хамдешли гIеркъабарибси шалбар бихуси адам жагьаннабличи хъарли сай ибси.

Аль-Кьадини гIялимтала пикри буриб: «Се-биалра, кадизахъурти шаригIятла дазурби дулъуси секIал, палтарла бягIудешла, гъярцIдешла, къантIдешла ва гIеркъадешла шайчиб къадагъаласи саби. «Палтар хIябал журала дирути сари.

Чараагарти – гIяврат кIапIбарес дихути ва бугIярдешлизивад, буцIардешлизивад верцес кьасличил дихути. Дигесилизи, асубирусилизи халдирути – жагати палтар дихули, гIяхIли, умули кайзес ва ЧевяхIсили дедибти лигIматуни чедаахъес.

Къадагъадарибти – дурхъати, жагати палтар, сарира халагьандешлис ва уктемдешлис дихути». («ШархI ТухIфат аль-Мулук»).

- Акбар бучIухIели халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачи суркдирули дирар. ШаригIятлизиб илис сегъуна далил лебси?

- Бусурмай акбар бучIухIели, «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» ибти дугьби дакьибхIели, халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачирад суркдарни, фикьгьила гIилму хIясибли «фазалиль гIямаллизи» халбируси саби. ЦархIилван буралли, ахъси даражала, гIяхIси баркьудилизи халбируси саби.

«ИгIянат ат ТIалибин» (1 том, 243 бяхI.) бикIуси жузлизибра бурили саби, азан бучIухIели «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» кIина бакьибхIели, чили байдарили, никуби хIулбачирад суркдараллира, илала гIямрулизир хIулби изхIейзур ва сукъурхIейрар или. Илкьяйдали азан бакьибхIели, бусурмантала цаибил халиф Абу Бакр Сиддикьлира бирусири. Дайламичибад баибси хIядислизиб Идбагли ﷺ бурили саби: «Дила шафагIят бирар Абу Бакр Сиддикьли кьяйда барибсилис». ГIялимтани ил хIядис хIярхIсилизи халбарили биалра, нушани бални хIясибли, даража чебяхIси баркьудилизиб хIярхIти хIядисуни дузахънира гIяхIсилизи халбируси саби.

Сен ахIенну ил хIядис пикрибарибси ахIен, ва ил багьандан ил хIядис бузахъес асубируси саби. Илкьяйдали бегI гьалаб ЖабрагIил малаикли барибсири, МухIяммад Идбаг ﷺ чеибхIели, илала никуби байдарили, сунела хIулбачирад ардукибсири. ГIур Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбагла ﷺ нур Адам Идбагла халати тIулбала никубачи кадатурхIели, илинира сунела тIулбачил илкьяйда барниличила белкIи саби «Идбагунала тарих» жузлизиб (кIелра анцIбукьлизиб акбарличил барххIебасахъи).

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...