бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

СУАЛТИ-ЖАВАБТИ

- Туснакълизибти такьсирчибачи жумягIла дехIибала дирес чебсив?

- Илдала лугIи 40-йчиб имцIали абиркули биалли, ва илди шуртIри хIясибли, жумягIла дехIибала халдирутала лугIилизибад биалли: балугълабаибти ил мер-мусаличиб хIербирути ва илди мер-мусала дазурбазиб биалли, далилтачилси пикри хIясибли, илдачир черти сари жумягIла дехIибала. ХIебиалли, илдачи чебси саби, дехIибайчи кайзахъес ва хутIба белчIахъес имам декIарваресра. Рахли илабти адамтала лугIи 40-чи абиркули хIебиалли, илдани жумягIла дехIибала дирути сари ва илдас гIергъи, илдачи хъарси саби хIерейсла дехIибалара детерхахъес. («Нигьая аль-МухIтаж», «ХIашия ашШирвани», «Бушра аль-Карим»).

- Асубирусив дарман саблин валрила жихI бужес? Ил суннатлизи халбирусив?

- ШафигIитунала мазгьабла имам ашШирванини «ТухIфат аль-МухIтаж» жуз баянбирули, лукIули сай: «Идбагли ﷺ Ураннийин кьамлизи валрила жихI бужахъес хъарбарниличила буралли, ил дармайс пайдалабирнила тяхIяр асубируси саби чIянкIли, илис бехIсур цархIил умуси дарман хIебиаллицун». «Аллагьла Расулла ﷺ дугьбачила буралли: «Аллагьли ﷻ дила умматлис къадагъасилизи илди арабареси селра кахIебихьиб», ишар гъай чягъирличила сари, хIебиалли, илди сагъиэс дармайс пайдаладарес асухIебирар, цархIилти нясдешуниван ахIи, сарира нясдеш агарси барсур цархIил дарман хIебиалли, асудирути. («ХIашия аш-Ширвани»).

Валрила жихI нясдешлизи ва нажаслизи халбируси саби, ил багьандан ил пайдалабарес асубируси саби чIянкIли, илала мерлаб цархIил нясдеш сунезиб агарси дарман хIебиаллицун саби. Валрила жихIличил дарман барни суннат ахIен, ил асубируси саби пайдалабарес чIянкIли, цархIил умуси дарман баргес хIейаллицун.

- Къадагъабарибсив мурул адамтас хъяб кьяшличир (щиколотка) духъянати кьялубачилси шалбар бихес?

- «ТухIфат аль-МухIтаж» жузлизиб бурили саби палтар яра шалбар хъяб кьяшличиб имцIаси бухъяндешла хIебиъни къулайли чебиъниличила. Уктемдешли илди гIеркъадирес къадагъабарибси саби. Амма ил бухъяндеш хамдешлис хIебиалли, ил асухIебирусилизи халбирули саби. Ил кьяйдализи кахIебурхуси декIарси тяхIяр саби, мисаллис, гIялимтала палтарла, илди духъянти палтар саби гIядатла адамтазибад декIарбухъес, адамтас саби балахъес ва илдани чузи суалти хьардаъниличил дархдасунти диъни.

Имам ан-Нававини сунела «ШархI СахIихIу Муслим» бикIуси жузлизи белкIи сай: «Палтар гIеркъадирес хъяб кьяшличиб имцIякь лайикьхIебируси саби, ил хамдешли ва уктемдешли бируси биалли, ил къадагъабарибси саби. Хамдеш агарли барибси биалли, хIейгесилизи халбирули саби (карагьа-танзигь). ХIядисуначила буралли, чузибра «Хъяб кьяшличиб бухъянси палтар – жагьаннаблизиб» ибси мягIна белкIунси, ишаб хIисаблизи кайсуси саби палтар дихнилизиб халаурхни ва уктемдеш агни. Илди лерилра хIядисунала цаси мягIна саби, хамдешли гIеркъабарибси шалбар бихуси адам жагьаннабличи хъарли сай ибси.

Аль-Кьадини гIялимтала пикри буриб: «Се-биалра, кадизахъурти шаригIятла дазурби дулъуси секIал, палтарла бягIудешла, гъярцIдешла, къантIдешла ва гIеркъадешла шайчиб къадагъаласи саби. «Палтар хIябал журала дирути сари.

Чараагарти – гIяврат кIапIбарес дихути ва бугIярдешлизивад, буцIардешлизивад верцес кьасличил дихути. Дигесилизи, асубирусилизи халдирути – жагати палтар дихули, гIяхIли, умули кайзес ва ЧевяхIсили дедибти лигIматуни чедаахъес.

Къадагъадарибти – дурхъати, жагати палтар, сарира халагьандешлис ва уктемдешлис дихути». («ШархI ТухIфат аль-Мулук»).

- Акбар бучIухIели халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачи суркдирули дирар. ШаригIятлизиб илис сегъуна далил лебси?

- Бусурмай акбар бучIухIели, «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» ибти дугьби дакьибхIели, халати тIулбала никуби байдарили, хIулбачирад суркдарни, фикьгьила гIилму хIясибли «фазалиль гIямаллизи» халбируси саби. ЦархIилван буралли, ахъси даражала, гIяхIси баркьудилизи халбируси саби.

«ИгIянат ат ТIалибин» (1 том, 243 бяхI.) бикIуси жузлизибра бурили саби, азан бучIухIели «…Ашгьаду Анна МухIяммада ррасулюЛлагь…» кIина бакьибхIели, чили байдарили, никуби хIулбачирад суркдараллира, илала гIямрулизир хIулби изхIейзур ва сукъурхIейрар или. Илкьяйдали азан бакьибхIели, бусурмантала цаибил халиф Абу Бакр Сиддикьлира бирусири. Дайламичибад баибси хIядислизиб Идбагли ﷺ бурили саби: «Дила шафагIят бирар Абу Бакр Сиддикьли кьяйда барибсилис». ГIялимтани ил хIядис хIярхIсилизи халбарили биалра, нушани бални хIясибли, даража чебяхIси баркьудилизиб хIярхIти хIядисуни дузахънира гIяхIсилизи халбируси саби.

Сен ахIенну ил хIядис пикрибарибси ахIен, ва ил багьандан ил хIядис бузахъес асубируси саби. Илкьяйдали бегI гьалаб ЖабрагIил малаикли барибсири, МухIяммад Идбаг ﷺ чеибхIели, илала никуби байдарили, сунела хIулбачирад ардукибсири. ГIур Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбагла ﷺ нур Адам Идбагла халати тIулбала никубачи кадатурхIели, илинира сунела тIулбачил илкьяйда барниличила белкIи саби «Идбагунала тарих» жузлизиб (кIелра анцIбукьлизиб акбарличил барххIебасахъи).

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...