бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

Суалти-жавабти

– Асубирусив жумягI бархIи яра жумягI дуги сапарличи дуравхъес?

– Къадагъабарибси саби (хIярамси) жумягI бархIи савлила дехIиба замана баили гIергъи дуравхъес, жумягIла дехIибала дируси мерличивад илди дарес чебсилис, эгер дехIибала гьунчир яра ваибси мерлар дарес вирниличи бирхауди хIебиалли.

Эгер гьункьяни сегъуна-биалра анцIбукь хIясибли жумягIла дехIибала гьунчир, ваибси мерлар дарес бетарни балули виалли, илис асубируси саби. ЖумягI дугила архIя биалли, хIейгусилизи халбируси саби.

Ишаб имцIабарес чебиркур, гъай асубируси сапарличилацун сари или. Асубирути журала архIяби сари: асубируси вачарла, хIяж дурабуркIнила, гIумра бирнила ва цархIилтира. АсухIебируси сапар биалли (хIярамси), жумягIла дехIибала хIедарили архIяличи дуравхъес къадагъадаласи саби.

(«ТухIфат аль-МухIтаж», ХIашия аль Буржайрами аля аль ХатIыб»).

– Адам хIяж хIебарили ва чебла батурли вебкIили гIергъи гьаланачи се баралли гIяхIси: чараагарси хIяж бирусив яра чебла бедлугусив, эгер илини гIелаб батурси лебдешла мас илди кIелра дурадеркIес биули хIебиалли?

– Илгъуна анцIбукьлизиб шафигIитунала мазгьабла гIялимтани кадизахъурти далилти хIясибли, гьаланачи хIяж дураберкIни гьалаб саби. СенахIенну адамтала гьалабси чеблаличиб ЧевяхIсила гьалабси чебла халаси саби.

– Акбар ва икьамат белчIи гIергъи салават буршни яра цархIил балга бирни суннатлизи халбирусив?

– Муадзинни, илкьяйдали акбар ва икьамат бакьибсини салават буршни дигесилизи ва суннатлизи халбируси саби. Илкьяйдали суннат саби гIергъиси дугIя бучIни:

«Аллагьумма раба гьазигьи – дагIвати – ттаммагь василатиль – кьаммагь, ати саййидина МухIаммаданиль василята валь фазилягь вабгIасгьу макьама – махIмуданиль – ллязи вагIадтагь».

Акбарлис гIергъи салават бучIнила далиль саби имам аль-Бухарини баахъибси Идбагла ﷺ хIядис: «Акбар бакьибхIели, салават ва балга (чедиб гьанбушибси) белчIунсилис, Кьиямала бархIи дила шафагIят бирар». ШафигIитунала мазгьабла гIялимтани, салават ва ил дугIя акбарлис гIергъи кьяйда икьаматлис гIергъи белчIнира гIяхIсилизи халбирули саби.

(«ТухIфат аль-МухIтаж»).

– Чараагарсив гIяврат кIапIбирес (хIижаб челгьес) гIякьлу-дагьрилизивад гIелаухъунси (зягIипдешли) адамла гьалаб?

– Адамличи хъарси саби сунела гIяврат кIапIбирес балугълаваибси, гIякьлу-дагьрилизивад гIелаухъунси ургIебси жинсла адамла гьалаб. Илкьяйдали илгъунабси адамличил цунулхъес къадагъабарибси саби.

Хьунул адамли ва мурул адамли чула гIяврат кIапIбирес чебси саби балугълаваибси, гIякьлу-дагьрилизивад гIелаулхъуси адамла гьалаб. Илгъуна адамла кьайгимли хIеруди бирес гIягIниси саби, ил ургIебси жинсла адамличил цунхIевхъахъес багьандан.

(ТухIфат аль-МухIтаж)

– Муруй ца тIалакь бедили хьунуйчил декIарикили, замана арбукьи гIергъи ил чаррарес дигули сай. Хьунул биалли гIиддала манзил таманбиубли рикIули сари. Илгъуна анцIбукьлизиб чила гъайличи вирхуси?

– Ил тяхIярлизиб хьуна дугьби мартази халдирути сари, амма илини хъя барес гIягIнибиркур, сенкIун муруй цархIилван бурухIели. Мурул къаршили хIейалли, хъя бирнилизиб хIяжатдеш агара. Хьунул хъя барес гIелумризалли, илала буруси халбируси ахIен ва хъя барес ихтияр муруйчиб бируси саби.

Илкьяйдали декIарбикили гIергъи, гIиддала манзил, арбякьунси замана хIясиблира марсили биэс чебиркур. Мисаллис, муруй 15 бархIи ардякьи гIергъи хьунул чарриралли, ил биалли гIиддала манзил таманбиубли саби рикIалли, гьайгьайрагу илала дугьби мартази халхIедиру ва кьабулхIедиру.

– Ниъли ухъахъуси виштIасила жихI палтарличи чегалли, палтар дирцес гIягIнитив?

– Балули кьяйда, жихI нажаслизи халбируси саби ва ил гъамбиубси мер бирцес гIягIниси саби цархIил журала нажас – хIи, шаха гъамдиубси мер кьяйда.

Ил къяйлизи кабурхуси ахIен кIел дус хIейубси, ниълицун валхуси уршила жихI. Илала жихIли шинкIабарибси мер хIебирцили, шин чахьдараллира баибси саби. Илгъуна виштIасила жихIли бяхIунси мер гIянчIакIили, гIур саби шинни чахьбируси. Илгъуна тяхIяр цIакьлизиб кавлуси саби акIубси виштIасилис тахIник дурабуркIухIели чумиздаг кьярааллира. Илкьяйдали виштIасини дармангъуна се-биалра кьярааллира.

Эгер илини шин, сок, кIема, каш ва цархIил журала хурег букули виалли, илала жихIли шинкIабарибси мер шинни бирцес гIягIниси саби. ЧIябарличи жихI кIантIбикили биалли, ил мер бирцес гIягIнибиркур.

– Урши чум дус виубхIели баралли гIяхIси суннат?

– Имам Зайд ад-Дин аль-Малибарини «ФатхI аль-МугIин» жузлизиб лукIули сай: «Урши акIубли гIергъи верхIъибил бархIи барес вирар суннат, ил Аллагьла Расулла ﷺ сунна сабхIели. Сегъуна-биалра багьана лебли гIела арбухалли – авцIаэсил бархIи, илхIелира бетхIеалли, верхIъибил дусличиб». Илкьяйдали ил жузлизиб бурули саби виштIаси назикси ва зягIипкарси виалли, ил халакаили сагъвиайчи хIебарили батес чебиркур или.

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Дурхъати дугьби

Савлила суннатла кIел ракагIятла дехIибайс гIергъи балуй шайчи кайхьи кьиблаличи дяхIчили белчIес гIяхIси саби: «Алагьумма рабба ЖабрагIиля ва МикагIиля ва Исрафиля ва ГIизраиля, ва МухIяммадин ﷺ аджирни мина ннари» - 3-йна.   МягIна: «Я Аллагь ﷻ, Аллагьли ﷻ вируси...


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...


Суалти-жавабти

- Сегъуна сура бучIес гIяхIси убкIуси адамла мякьлаб? - УбкIуси адамла мякьлаб гIяхIсилизи халбируси саби «Ясин» сура бучIни ва «Ар-РагIд». Мисаллис, Дагъистайзиб имцIаливан «Ясин» сура бучIули бирар, хIятта «Ар-РагIд» сура бучIни мягIничебсилизи...


Вайтира лер, гIяхIтира...

- АхIерси редакция, адамти лебси ва цархIилтира мераначир дирути жиндрачила ва шайтIунтачила бурили дигахъира, илдала уми лертив?   - БегI гьалаб бурес чебиркур илдачила гIягIниагаршал гьанбуршес хIейгесилизи халбируси саби. Илдала уми дурес, илдала санигIятуначила ва журабачила гъайикIес -...