бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

- Унрала адамтала кьукьяличил къалмакъар детаурхIели, илди декIарбируси дила хъяйхъяйлизи чегиб. Тухтурли хъяйхъяй бячни ва шишбухъни кабизахъур. Динна кьанунти хIясибли, нуни илдазибад се тIалаббарес асубируси?

- Ил тяхIярлизиб лига бячнилисра ил мерличибад шишбухънилисра гIяка кабизахъурси саби шел гажа валрила багьала кьадар: 1,5 хIябал дус биубси валрила, 1,5 авал дус биубси валрила ва кIел демгес даибти валрила. ХIебиалли, хIезиб ихтияр леб гIяйибла вегIлизибад вецIал гажа валрила багьала кьадар тIалаббарес: 3 хIябал дус диубти, 3 авал дус диубти ва 4 демгес хIядурти. («Мингьаж ат-Талибин», «ТухIфат альМугьтаж») имам аш-Ширванила субкомментариябачила.

- Се баралли гIяхIси: мижитлизи вякьи жамигIятличил дехIибала дарнив яра хъулив кали нешличил ва хьунуйчил дехIибала дарнив, илдира жамигIятличил дарибти дехIиба кирилизибад хIебухъахъес?

- Мурул адам мижитлизи арякьунхIели илала хъалибарг жамигIятла дехIибайзибад булхъули биалли, илис хъулив кални гьалаб чебиули саби. Эгер ил хъулив калнила сабабли, мижитлабти жамигIятла дехIибала агарли кавлули хIебиалли. Хъалибаргличил дирути жамигIятла дехIибайс мижитлизир дарибтачи цугси яра гьатIира халаси кири биур. Рахли мурул адам мижитларра жамигIятличил дарх дехIибала дарили, хъули чарухъес валкьарули виалли, гьалар мижитлар дарили, гIур хъалибаргличил даралли, гьатIира гIяхIси саби.

- Чеблалис дедибти арцлизибад закат бедлугес чебсив, арцла лугIи халаси биалли?

- Чеблалис дедибти арцлизибадра закат бедес чебси саби. Амма закат бедлугнила шуртIри цацадехIти тяхIяр-кьяйдализирад дигахъути сари. Арц чардарес замана баибхIели, чеблалис дедибсини чебла сасибсилизирад илди сасес хIейрули виалли, итдилла арц агнили, чардарес хIейрнили, яра чеблалис сасибти диъни кабизахъес хIейрули виалли, илдачибад закат бедлугуси ахIен лерилра арцла лугIи чарбарайчи. ХIисаблизи касес гIягIнибиркур, чебла чумал дусла гIергъи чарбаралли, илди дусмасра закат бедес чебси саби. Илгъуна тяхIяр бузуси саби, чебла чарбарес замана хIебаили биаллира. Эгер арц чардарес замана баили биалли ва илди сасибси чардарес хIядурли виалли, някъбази арц хIедаили диаллира, закат бедес чебси саби. («ТухIфат аль-Мугьтаж»).

- Малаикунала жинс лебси ахIен ибси бархьсив? Адамличил барх сегъунти малаикуни бирути ?

- Малаикуни нурлизибад барибти саби, илдала мурул жинсра хьунул жинсра лерти ахIен ва илдазибад чилра алкIуси ахIен. Илди кьацIли хIебукар, шинни хIебужар ва бусхIебусар. Илдазиб декIардекIарти куцани дарсдирес имканра лебси ахIен. Адамтани диру-далтути, дурути ва дикьути лукIути кIел малаик мурталра барх бирути саби. Балуй хъуцIарличиб Ракьиб бикIуси, алгъай хъуцIарличиб ГIатид бикIуси малаикуни лебти саби.

- Фарзла дехIибала дирусини суннатла дирусилис гIергъи дехIибала дарес асубирусив?

- Асубируси саби сунела заманаличир фарзла дехIибала дирусини, черихъусилис гIергъи дарес ва иличи ургIерлира. Илкьяйдали асубируси саби фарзла дехIибала дирусини, суннатла дирусилис гIергъи даресра ва иличи ургIерли, хIерейсла дехIибала дирусини хIери гIергъила дирусилис гIергъи ва иличи ургIерлира. Амма илди декIарли дирни гIяхIсилизи халбирули саби, бахъалгъунти гIялимтала пикри хIясибли, дарх дирути дехIибайчила чумал пикри лерни багьандан. («ТухIфат аль-Мугьтаж»).

- Дила юлдаш цархIил шагьарлизи операцияличи укьес гIягIниси сай, амма илала арц агара. Нуни илис дила вачарла бузерилизибад закат бедес асубирару?

- ХIела юлдашла закат бедес хIяжаттала кIел лишан лер: цаибил – мискиндешлизив виъни, кIиибил – архIяличив виъни. Ил багьандан илис закатлис арц дедес вирар илала гьунилис харждарахъес ва операция барахъесра.

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


Се бируси?

– Адамли урхIла беткахъибси мицIираг баргили виалли се бируси?   – Эгер адамли шила яра шагьарла дураб урхIла мицIираг баргалли, илизиб ихтияр лебси саби ил сунечил барх арбукес, сунес батес ахIи, илала хужаим варгайчи мяхIкамбарес багьандан. Илкьяйдали илини къайгъибарес...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...