Суалти-жавабти
Суалти-жавабти
– Асубирусив дехIибала къантIдирес ва дархдирхъес, эгер адам хIялалси архIяличи дуравхъи виалли, амма гьунчиб бунагьлизи викили виалли?
-– АсухIебируси архIяличивси адамлис дехIибулти къантIдирес ва дархдирхъес къадагъабарибси саби, илини тавба дарайчи. ИлхIелира тавба дарибси мерличибад ветаэс гIягIниси мерличи бикайчи дехIибала дархдяхъес ва къантIдарес асубирахъуси гIеркъадеш биэс гIягIниси саби.
Адамла архIя гьаланачибал асубируси буили биалли, амма илини гьунчив левалли ил асухIебирусили бетаахъалли (архIяла нигет барсбарили бунагь барес кьасличил), дехIибала къантIдирес ва дархдирхъес илис къадагъабарибси саби.
Ил тяхIярли, эгер гьуни асубируси сабли ва архIяликьянали сунела бегI гьалабси пикри барсхIебарили хьалли, бунагьлизи викили виалли, дехIибала дархдяхъес ва къантIдирес асубируси саби, сенкIун саби гьуни асубирусили кавлухIели.
Гьунчибтас дирути цархIилти кункдешунала шайчибси хIукму дехIибала къантIдирнилагъуна саби.
(«ТухIфат аль-МухIтаж»).
– Мурул адамлис кIел ва гьатIира имцIали хьунул адамличил варх ца мерличив цунухъес асубирусив?
–Мурул адамлис сай мяхIрамли ахIенси хьунул адамличил цунухъес асубируси ахIен. Амма мурул адамлис кIел ва гьатIира имцIали хьунул адамтачил цунухъес асубирар, илини илди хьунул адамтала хIурматбирули виалли. Хьунул адамлис биалли я ца, я кIел яра чумал мурул адамличил цунрухъес асубируси ахIен.
(«Бугъятуль мустаршидин»).
– ВиштIасилис умудеш бирухIели, нешла дазала дулъутив?
– ВиштIасилис умудеш бирухIели, илала някъби виштIасила жинсла биркIантачи къячхIедикили гIергъи, дазала дулъути ахIен.
– Сунени цархIил бусурман адам капурдешлизив гIяйиблаируси адамличил варх кайзурли жаназала дехIибала дирес асубирусив?
– АсухIебирар, сенкIун, хIядислизиб бурни хIясибли, бусурман адам капурдешлизив гIяйиблизи урцни хIерхуси виънила (куфрула) лишан саби. Капурлис гIела тIашизурли жаназала дехIибала дарес асубируси ахIен.
– Сукъурси адамли хибат вягIда (лебдеш матъал бедлугнила) бигьес вирусив сунела маслизибад бутIа урхIла адамлис бедесли?
– Сукъурсини вачар-чакарла яра хибат вягIда бигьес вируси ахIен. Илгъуна хIукму тухумтачира ва урхIла адамтачира бархли къячбилкуси саби. Эгер сукъурсини се-биалра бицалли, яра лебдешличи хибат вягIда бигьалли, сабира сай чебиули левалхIелил барибси, илизиб селра хIейгеси агара.
– ЖамигIятличил дарх дехIибала дируси замана булгутала кIиибил къяй чинабад бехIбирхьуси?
– КIиибил къяй бехIбирхьуси саби имамлис гIелабад кабизуртала къяйличил дурусли имамличибад кIелра шайчибяхI.
– Ну 22 дус виублира. Балугълаваили гIергъи нуни ца бархIи шудехI, ца бархIи авдехI яра хIябдехI дехIибала дирули калунра. Нуни гьанна чумдехI дехIибала хIедарили уркалахъунрал белгибарили ахIенра. Илди нуни секьяйда черахъес вирусира?
– БегIлара гIяхIси саби ишгъуна барадли: хIу 14 дусличив дехIибала дирес вехIихьили виадли, гехIел дус вирулри дехIибала дирули. Гьар бархIи шудехIелра дехIибала дирули калунти дусми ураса. 5 дус калунрив, 6 дус калунрив лерилра дехIибала дирули белгибарес кьалли вируд. 5 дус лерилра дехIибала дирули кали виадли, мисаллис, хIед черахъес калунти 3 дусла дехIибала сари.
– ДехIибала дируси замана (черти диаб яра суннатла) мимпяхIличи (подставкаличи) кабихьибси Кьуръайзивад учIес асубирару?
– ХIушала гьала кабихьибси Кьуръайзивад учIни гIяхIси ахIен (макрух). ХIянапила мазгьабла цацабехIти гIялимтани илкьяйда Кьуръайзивад учIнили дехIибала дулъа или булан бурули саби.
– Иш дунъя Аллагьли ﷻ МухIяммад ﷺ багьандан акIахъубси саби бикIули саби. Ил бархьсира?
– Кьуръайзиб бурили саби (мягIна): «Аллагьли ﷻ хIушаб заклизиртира ванзаличиртира лерилра секIал мутIигIдарили сари» («Джасият» сура, аят 13). Илизибад иргъуси саби ГIяршла удир лерти лерилра секIал Кьудратла ВегIли нушаб акIахъубти диъни.
Аллагьли ﷻ Адамлизи иб: «МухIяммад агарси виалри, хIу Нуни алкIахъуси ахIенри» («Хадисуль кьудси»). Эгер Аллагьли ﷻ заклизиртира ванзаличиртира лерилра секIал Адам ва илала къур багьандан акIахъубли виалли, Адам МухIяммад ﷺ багьандан акIахъубсири. ХIебиалли илизибад иргъули саби Аллагьли ﷻ иш дунъя МухIяммад ﷺ багьандан акIахъубси биъни. Илгъуна пикри гIеббурцули саби бахъалгъунти гIялимтанира.