бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби.

- Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи вирхарахъес къадагъабарили саби. Динна шайчиб ил замана мекъ барахъес диргалабулхъуси селра лебси ахIен. ГIяхIсилизи халбируси саби бусурмантала календарьла цаибил байхъайзиб мекъ бирни. Мукъри дирес гIяхIси базлизи халбируси саби Шавваль базра, сенахIенну нушала Идбагли ﷺ ил базлизиб сабри мекъ барибси. ЦархIилти бурхIназибра мекъ барес къадагъабарибси замана лебси ахIен.

- Халаси хъалибаргла вегI ва яшавлизивад нукьсанси (малоимущий) адамли Кьурбан-Байрамлис мас хIебелгьалли, бунагьлизи халбирусив?

- «Кьурбан дебали мягIничебси суннатлизи халбируси саби (сунна-муаккада гIаля аль-кифая). Ил баралли цацабехIти адамтани, цархIилтачибад ил чебла (обязанность) убисули саби», - сунела «Мангьадж аль-кьавим» жузлизиб лукIули сай Ибну ХIаджар АльГьайтамини. ЦархIилра пикри леб, ил чараагарси баркьуди саби ибсира. Хъалибарглизиб ца адамли Кьурбан белгьалли, ил лебтасалра биуси саби, илдазибад гьарилли белгьни гIяхIси биалра. Ил суннат балтни хIейгеси саби.

Кьурбан белгьес чебси саби нагагьладан адамли ил белгьес чеасили виалли (назру). Мисаллис, нигет барили: «Нуни чейсулра Аллагь ﷻ багьандан мас Кьурбайс белгьес» или. Имам ШафигIла мазгьаб хIясибли, Кьурбан белгьни дебали дигеси баркьуди саби. ЦархIил мягIналичил буралли, адамла Кьурбан белгьес ахъри хIебиалли, яра цархIилти багьанаби диубли ил суннат хIебаралли, илис бунагь хIебиур.

- Наб виштIахIели бегIтани хIякьикьатлис мас белгьи ахIен. Гьанна ну хъайчикайилра ва Кьурбан белгьунра. Асубирусив гьанна хIякьикьатлисра белгьес, илкьяйда халбирусив?

- ХIякьикьатлис мас хIебелгьи биалли, ил хIуни бусягIятра белгьес асубирар. Илис гьалаб белгьунси Кьурбанра халбируси саби. Илала хIекьлизиб ишгъуна мягIнала хIядисра леб: «ХIякьикьатлис мас хIебелгьи калунси виштIаси, Кьиямала бархIи сунела бегIтас шапагIятли виэс хIейрар». Ил багьандан, хIякьикьатлис мас хIебелгьи убкалниличила якьинни балуси адамли сунени сунес белгьес вирар.

- Асубирусив хьунул адамтас хIяйван, мазамас яра гIяргIя делгьес?

- Хьунул адам риаб, мурул адам виаб бусурмантас мас-хIяйван белгьес асубируси саби, хIятта илди бунагькарти биаллира. Илкьяйдали жунублизивси (гъуслю барес чевси) адамлисра, хIяйзлизирси (хIилариубси) хьунул адамлисра бархли.

Имам ШагьигIла мазгьабла гIялим МухIяммад Амин аль-Курдини «ТанвиральКьулуб» бикIуси жузлизиб белкIун: «Мас белгьес бегIлара лайикьси сай дагьричевси мурул адам, илис гIергъи дагьричерси бусурман хьунул адам…».

- Хала хIяйван кьял яра унц Кьурбайс чум адамлис белгьес вируси?

- КIел дус биубси хIяйван, унц, гамуш биаб, кьял яра валри 7 адамлис белгьес асубируси саби, мазала мас биалли, ца адамлис. Илди масхIяйван Кьурбайс лугьухIели, чараагарли лерилра Кьурбан лугьнила шуртIри дузахъес чебси саби.

- СекIал хъумхIертес, гьанбиркахъес багьандан се баралли гIяхIси?

- Адамли секIал хъумхIертни (память) беркала камли букнили гIяхIбирахъу. Илкьяйда дахъал дехIибала дирнилира, хаслира дугели (тагьажжудла, суннатла). Илкьяйдали сунечи хIерикIули Кьуръан бучIнили. СекIал гIяхIли балахъа салават бучIнили, чакарличил тIемла гав дашахъуси сид (ладан) пайдалабирнили, гьар бархIи гIянручI бацI уркIиличил 21 къимиз тIутIи дукнили, ахтури камли дашахъуси беркала, чумиздагуни дукили ва бунагьуни камли дирнили.

- Нушаб нушала тухумтани пешкешбарибси мазала мас леб. Ил нушани Кьурбайс белгьес асубирусив?

- Пешкешбарибси мас хIушала вегIдешлизиб саби. Ил Кьурбайс лугьнила шутIрачи балбикибси (чIукьали ахIенси, нукьсандешуни агарси) биалли, асубирар пайдалабарес.

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


Цахтони

ГIягIнидиркур: (4 порциялис) диъ – 500 гр; бурт (яра мацони) – 300 гр; хиви (грецкий) – 200 гр; кинза – 1 хала; укроп – 5 кьяли; итан жерши – 4 цула; хмели-сунели – 0,5 чяйла кьулса; зе, хIунтIена ва цIудара исиут – бизидеш...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...