бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

Шин чис гьалар дедиба?

Нушала дурхъаси Идбаг ﷺ сунела рурси ФатIимачи гIяхIладли вакIилри. Илини ФатIимазирад сасили ХIясайс шин дедлугухIели, виштIал ХIусейнра велхIун ва илисра шин дигиаур. Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалар шин ХIясайс дедиб.

Ил секIай ФатIима гъузгъалдириахъуб. Сен дудешли ХIясайс шин гьалар дедиба? Ил халал сайхIелив, яра ил имцIали дигахъулив? Яра илала цархIилти сабабти леру илкьяйда барес?

ФатIимани дудешлизи хьарбаиб:

– Я дудеш, хIед ХIясан имцIали дигахъусирив?

– АхIенра, илди кIелра наб цаван дигахъути саби, илини шин гьалар тиладидарибхIели илис дедира.

Ишабад аргъес гIягIнибиркур Идбагли ﷺ нушаб чебиахъуси гIибрат биштIатачил цаван вирес гIягIнили биъни. «ХIу халал сайри, виштIасилис гьалар лугас», – или бурехIе нушани ил анцIбукьлизиб. «Ил виштIал сай», – или нушани биштIатала ургабси диги агарбирулра. «Ил набчив дебали дигахъули сай» … или илдала нушачира бирхауди беткайхъур илхIели. Илкьяйда дурхIнала ургар кьясдеш ва хIясаддеш акIес асубирар. Амма цацахIели виштIасила хIурматбарили, илис гьалар гес гIягIнисира манзил бируси саби. Нуша халатани илдала ургабси бархбас ва диги калахъес багьандан гьар секIал гIяхIил пикридирес чебси сари.

Балгаличил дурхIни бархьбирес

Нушала Идбагли ﷺ илди чебаибхIели, хъябруцбуцили кIелра сунела кьукьубачи кабалтутири. Ца сунела рурси ФатIимала урши ХIясан сайри, кIиэсил сунела асхIяб Зайдла урши Усама. Илди биштIати зилантира сабри.

ДурхIначи Идбагла ﷺ дигилизиб хIябал секIал чедаэс вири: илди хъябруцбурцни, байбирни ва сунела дигиличила бурни. Илис гIергъи илини дахъал балгнира дири.

ХIясан ва Усама хъябруцбуцили, байбарили, дигили дицIибти дугьби дурили гIергъи ил викIусири:

– Ва дила Аллагь ﷻ! Нуни ХIези тиладибирулра илдачи уркIецIибара, нунира уркIецIибирулрану.

Иш хабарлизиб чебаахъили саби, секьяйда биштIатас улгусирил Идбаг ﷺ. Нуша иш дунъяла лигIматуначила пикридикIухIели, нушала Идбагли ﷺ Аллагьлизи ﷻ тиладибирусири илди дигахъес ва уркIецIибарахъес, Иличи бирхутили биахъес.

Идбагла ﷺ балгни дурхIначила сарри. Илди дугьби дикьути биштIатанира илди аргъили, дунъяла гIямрулизиб бархьси гьуни буцили хIербиэс ва Аллагьлис ﷻ гIибадат биресра бурсибирулри.

Ил чеибси виштIаси гъай-икIесвииб

Гьарил акIубси виштIаси чула нешанани Идбагличи ﷺ викусири илис балга барахъес. Цалра дурхIя илини пикри бяхIчихIеили валтуси ахIенри.

Иш гьакIлисра нешли сунела акIубси виштIаси кили Идбагличи ﷺ ракIиб. Аллагьла Расул ﷺ виштIасиличи гъамиубли иличи хIеръиб… Ил хIер баили виштIаси гъайикIесвииб: – ХIу Аллагьла Расул ﷺ сайри!

«Аллагьли ﷻ баракатлавараби!» – разивиуб Идбагра ﷺ виштIаси бусурмайчи.

Йамамализивадси виштIасилис илала гIергъи, Мубарак ал-Йамама бикIес бехIбихьибтири.

ВиштIахIелил гъайикIес виъни – халаси тамаша саби. Аллагьла Расулра ﷺ акIубхIелил гъайикIусири: «Дила уммат, дила уммат» … или.

Бахъалгъунти идбагунира биш-тIали лебай гъайбикIутири: ГIиса Идбаг , ЯхIъя Идбаг , Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг . Амма нушала дурхъаси МухIяммад Идбаг ﷺ илдазивад декIарулхъусири илгъуна мугIжизат сунелацун ахIи, илала умматлизибталара къаршибиркниличил.

Идбагла ﷺ хIерли ил дурхIя гъайикIескайахъиб, илала куцлизиб багьарбухъун ЧевяхIсила у Мутакаллим (ГъайикIан).

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


ЧевяхIсила хъарбаркьуни дузахъес чебиркур

Кабиили бикути, палтар, тIалхIяна ицути машинаби, компьютерти, телевизорти, хутIличир дузути чяйникуни, печани, яшавла шуртIри кункдирути дахъал ваяхI гьаналла замана дуракаили сари, илди халкьли дузахъули сари. ВаяхI исухIели, илди секьяйда дузахъутил бурути жузира (инструкция по применению)...


Цаибил мер

Школализиб «Къияндешлизибти халкьлис кумекбирни» бикIуси уличил конкурс бетерхур. «…Цаибил мерлис приз бедлугули саби Аслямлис! КIиибил мер сархули сай Рашидли! ХIябъибил – МяхIмудли! Тиладибирулра хIябалра сценаличи абацIахъес ва чула шабагъатуни касахъес»,...


Дурхъати дугьби

ЧевяхIси Кьудратла ВегIли декIарбарибти дурхъати идбагуни адаб хIяяла ва сабурла шайчиб адамтас гIибратли бирутири. Илдазибад гьарилла дугIя лебсири, илала кумекличил Аллагьличи ﷻ дугьабилзутири ва ЧевяхIсини илдас жаваб чарбирусири.   Айюб Идбагла дугIя Айюб Идбагличила нушани газетала...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...