ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти
ДурхIнас Идбагличила ﷺ хабурти

Шин чис гьалар дедиба?
Нушала дурхъаси Идбаг ﷺ сунела рурси ФатIимачи гIяхIладли вакIилри. Илини ФатIимазирад сасили ХIясайс шин дедлугухIели, виштIал ХIусейнра велхIун ва илисра шин дигиаур. Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалар шин ХIясайс дедиб.
Ил секIай ФатIима гъузгъалдириахъуб. Сен дудешли ХIясайс шин гьалар дедиба? Ил халал сайхIелив, яра ил имцIали дигахъулив? Яра илала цархIилти сабабти леру илкьяйда барес?
ФатIимани дудешлизи хьарбаиб:
– Я дудеш, хIед ХIясан имцIали дигахъусирив?
– АхIенра, илди кIелра наб цаван дигахъути саби, илини шин гьалар тиладидарибхIели илис дедира.
Ишабад аргъес гIягIнибиркур Идбагли ﷺ нушаб чебиахъуси гIибрат биштIатачил цаван вирес гIягIнили биъни. «ХIу халал сайри, виштIасилис гьалар лугас», – или бурехIе нушани ил анцIбукьлизиб. «Ил виштIал сай», – или нушани биштIатала ургабси диги агарбирулра. «Ил набчив дебали дигахъули сай» … или илдала нушачира бирхауди беткайхъур илхIели. Илкьяйда дурхIнала ургар кьясдеш ва хIясаддеш акIес асубирар. Амма цацахIели виштIасила хIурматбарили, илис гьалар гес гIягIнисира манзил бируси саби. Нуша халатани илдала ургабси бархбас ва диги калахъес багьандан гьар секIал гIяхIил пикридирес чебси сари.

Балгаличил дурхIни бархьбирес
Нушала Идбагли ﷺ илди чебаибхIели, хъябруцбуцили кIелра сунела кьукьубачи кабалтутири. Ца сунела рурси ФатIимала урши ХIясан сайри, кIиэсил сунела асхIяб Зайдла урши Усама. Илди биштIати зилантира сабри.
ДурхIначи Идбагла ﷺ дигилизиб хIябал секIал чедаэс вири: илди хъябруцбурцни, байбирни ва сунела дигиличила бурни. Илис гIергъи илини дахъал балгнира дири.
ХIясан ва Усама хъябруцбуцили, байбарили, дигили дицIибти дугьби дурили гIергъи ил викIусири:
– Ва дила Аллагь ﷻ! Нуни ХIези тиладибирулра илдачи уркIецIибара, нунира уркIецIибирулрану.
Иш хабарлизиб чебаахъили саби, секьяйда биштIатас улгусирил Идбаг ﷺ. Нуша иш дунъяла лигIматуначила пикридикIухIели, нушала Идбагли ﷺ Аллагьлизи ﷻ тиладибирусири илди дигахъес ва уркIецIибарахъес, Иличи бирхутили биахъес.
Идбагла ﷺ балгни дурхIначила сарри. Илди дугьби дикьути биштIатанира илди аргъили, дунъяла гIямрулизиб бархьси гьуни буцили хIербиэс ва Аллагьлис ﷻ гIибадат биресра бурсибирулри.
Ил чеибси виштIаси гъай-икIесвииб
Гьарил акIубси виштIаси чула нешанани Идбагличи ﷺ викусири илис балга барахъес. Цалра дурхIя илини пикри бяхIчихIеили валтуси ахIенри.
Иш гьакIлисра нешли сунела акIубси виштIаси кили Идбагличи ﷺ ракIиб. Аллагьла Расул ﷺ виштIасиличи гъамиубли иличи хIеръиб… Ил хIер баили виштIаси гъайикIесвииб: – ХIу Аллагьла Расул ﷺ сайри!
«Аллагьли ﷻ баракатлавараби!» – разивиуб Идбагра ﷺ виштIаси бусурмайчи.
Йамамализивадси виштIасилис илала гIергъи, Мубарак ал-Йамама бикIес бехIбихьибтири.
ВиштIахIелил гъайикIес виъни – халаси тамаша саби. Аллагьла Расулра ﷺ акIубхIелил гъайикIусири: «Дила уммат, дила уммат» … или.
Бахъалгъунти идбагунира биш-тIали лебай гъайбикIутири: ГIиса Идбаг , ЯхIъя Идбаг , Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг . Амма нушала дурхъаси МухIяммад Идбаг ﷺ илдазивад декIарулхъусири илгъуна мугIжизат сунелацун ахIи, илала умматлизибталара къаршибиркниличил.
Идбагла ﷺ хIерли ил дурхIя гъайикIескайахъиб, илала куцлизиб багьарбухъун ЧевяхIсила у Мутакаллим (ГъайикIан).