бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Дигила цIакьдеш

Дигила цIакьдеш

Дигила цIакьдеш

Школализиб яргаличилси белчIудила дус бехIбихьиб. Учительница сунес сагали бедибси 6 – ибил классла гьалар тIашлири. ДурхIни чучи рархьибси жагаси мугIяллимличи шипIбяргIили лехIлири. Учительницани класслизибти дурхIнас салам бедиб. Лебилра хIулбани чедиберкIили ил рикIар: «Мубаракдирулрая сагали бехIбихьибси белчIудила дусличил! Ил нушаб лебтасалра сабухъчебсили бетаурли дигулра! Ну разилира хIуша лерилра чедаэс! ХIушани багьурли дигулра, нуни лебилра цаван чебиути саби ва цацабехIти имцIали дигахъули цархIилтазибад декIархIебирис!»

БучIанти иличи жявли бурсибиуб, ва мугIяллим дигахъулри. ИмцIатигъунти класслизибти дурхIни гIяхIил бучIутири. Амма учительницала дугьби къяналати урдухъун, илис лебилра бучIанти цаван дигахъули ахIенри. Леври класслизив илис хIейгахъуси ученикра…

Ил нясти палтарличилси, лехIкахъибси урши сайри. Ил парталичи сайцун паргъатли кайилри, дурхIначил варххIеркулри, илизибад вайси гягI башулри. Класслизибти дурхIни иличил юлдашхIебиркулрли. 6 – ибил классли ил левни-агни хIисаббирули ахIенри, иличила хъумартурсиванри.

Цагьачам школала завучли классла руководительницаличи хъарбариб ил классла дурхIнала хIял-тIабигIят дяркъурли, характеристикаби делкIахъес. Руководительница хъарбаркь таманбарес хIядурлири, илдачил рузули рахъхIи риубли хIериалра, лебилра дурхIнала тIабигIят гIяхIил бяркъурлири. Илдачила илини къалабали белкIани хIядурдариб. Ил баягъи урши биалли, илцадра хIейгивилзули, иличила белкI бегIла гIелайзи арбухиб. Амма сеналра иличилара белкIес хIяжатлири. МугIяллимли иличила гьаларти дусмазир делкIунти белкIани хIердариб ва хIяйранриуб…

«Ил разиси, духуси, гIяхIил учIуси урши сай… – лукIули сари 1 – ибил классла учительницани, гьар секIал чедетаахъили, жагали лукIули сай, иличил узес дигесли саби…»

2 – ибил классла учительницани лукIули сари: «Ил гьар секIайзив чеветаибси, къайгъичевси, бегIлара гIяхIси учIан сай…»

3 – ибил класслизивхIели илала хъалибарглизи гьанагарси балагь бакIиб, неш декIли зягIиприкиб. Ил сагъхIебируси изай руцили, ребкIиб. Нешла бебкIали уршиличи халаси асар бариб, мурхьси децIлизи викахъиб, уркIи ясирбуциб. Класслизи вакIибхIели ил парталичив усулри. Илала юлдашуни тяйдибиуб, сай биалли, школализи ца ити бурсидеш хIясибли вашанвиуб».

Илди белкIани делчIи, мугIяллимлис урши багьандан дебали децIагиб. Иличила сари вайтIа пикририкIни багьандан биалли, цIахбизур. Амма гьатIира дебали цIахбизур дурхIнани байрамлис савгъатуни хибхIели. ИмцIатала савгъатуни жагати такьназирти ва лямцIдикIути чялли дигьунти сарри. Ил хIейгуси ученикли биалли, савгъат гIядатла цIябси кагъарлизи бергурлири. Ил чебаили, дурхIни дукарбяхIиб. Кагъар гьаргбарили, учительницани илдала дукелцIи тIашаиб: «Севан жагасил!» – рикIар мугIяллим, някъличи илала кулеха баршили, иличир биалли чумал къаркъа хIедиулри. Илабси духила шишара бицIили ахIенри, амма илини касили итмадан сунечи чахьбариб…

Урши пишяхъиб, ил талихIчевлири. Дурсри тамандиубхIели, мугIяллимличи гъамиубли викIар: «ХIу дила нешван тIемрикIулри…», сунела талихIла халадешли, илини мугIяллимла хIулбазирти нургъби хIисабхIедариб. Сари биалли, гьанкI беткахъили, шала дикайчи рисули калун. Савли школализи ракIибхIели, илини дурхIни гIяхIдешличи, ряхIму-уркIецIиличи ва адабдешличи руркъес рехIрихьиб.

Илкьяйдали бурхIни аркьулри, ил урши биалли бегIлара гIяхIси учIан ветаур. Учительницани лебилра дурхIни дигахъулри, амма илала кьиматбирулри. Дусла гIергъи гIямрули илди декIарбариб, илини гьанна цархIилти дурхIни бучIахъулри. Гьачам учительницани иличибад кагъар касиб. Уршили белкIири, ил сунела гIямрулизир бегIлара дигуси ва гIяхIси мугIяллим риъниличила.

Чумал дусла гIергъи гIуррара кагъар касиб. Уршили колледжлизибад лукIулри, гIур биалли университетлизибадра. Амма уршила гъай хIясибли, иличир гIяхIси мугIяллим илала аги. Чумал дус гIуррара ардякьун, студент тухтур ветаур. Бахъал гIяхIти учительти къаршибикиб, амма иличир гIяхIси аги…

Дусми ардашулри, учительницани иличирад къагъурти кайсулри. Урши халавиулри, амма мугIяллим хъумуртули ахIенри. Илис ил нешванри. ГIергъиси кагъарлизиб илини белкIун сунела талихI баргниличила ва гъамли мекъ бирниличила. Илгъуна мягIничебси бархIи сунела мякьлар нешла мерлар риахъес мугIяллимра жирариб … Ил кьабулрикиб.

Савгъат-кулехара баршиб чумал къаркъа агарси, илала нешлагъуна духира асили чахьбариб. Къаршибикили, хъябруцбикиб, уршилис нешла духила тIем багьур. Ил бархIи иличив талихIчевси аги, илини сунела неш кIапIруцилри…

ГIур ил викIар: «Баркалла гьар секIайс: набчи бирхауди бихьнилис, цIакь гибнилис, гIяхIдешличи бурсиварнилис, ну багаласили ветаахънилис, гIямруличи ва адамтачи диги адикьнилис, хIу наб гьар секIайзир гIибратли риради…»

МугIяллимли жаваб чарбатур: «ХIед баркалла! ХIечил къарширикайчи нуни гIяхIдешличи секьяйда бурсибирутил балули ахIенри…»

ХIядурбарибси – Наида Гъуруева

2026-06-01 (Зуль-ХIижжа 1447 д.) №6.


Давла бурчан

Дубурла гьарахъси шилизи башуси дахъал кьячIикIуначилси гьунчиб дугила кьанси замана машина бикуси Мухтар ускаири, ва сунела бархкьябачил бехIемцIлизи викилри. Кункси машиналичибти шел адамлизибадли хIябал алхири, кIел декIли дяхъурбази бикили, аргъала деткахъилри.   ШаладиркухIели вачарличи...


Юсуф Идбаг

Иш дунъяла жагадеш Зулайхас цIябкабиуб, Хурегла тIягIям агу, я хIулбас гьанкI агара: Аррякьи ил туснакъла къапулигIи тIашризур, УркIилизиб дардличил хIулбазир бисаличил, Руржуси тIамаличил Юсуфлизи гъайрухъун: - Туснакълав сайра или вари хIед гьанмабикаб, Иш дунъяла туснакъра, цIябдешра наб...


Сегъунти дирара бунагьуни

Бунагьуни агарти идбагуницун саби бирути, адамти биалли бунагькарти саби. Адамла гIямрулизир дигу-хIейгули кадиркути дахъал бунагьуни дирули сари, амма Аллагьла ﷻ уркIецIиличи дирхули, илдала черкад тавбара дарили илдачи гIур чархIедулхъес кьасбарес чебиркур.   ХIулбала бунагьуни УрхIла...


Динна гIилмула кьани гьаргбарибси

Дагъистайзибси ислам динна тарих дебали давлачебси саби. Нушала динна гIялимти гьар-чинабалра машгьурти ва хIурматла адамти саби. Илдани сабри халкьлис бегIлара къиняси замана пачалихъли бархьбатурхIелира уркIбази берцудила иман минабируси. Лавашала районна Кьакьамахьила шира ил шайчиб дебали...


МухIяммад Идбагла ﷺ суннатуни сегъунти сари?

ХIядислизиб бурули саби: «Чили мицIирбаралра дила сегъуна-биалра суннат, илини шабагъат кайсу, сабира ЧевяхIсила гьунчиб алхунти даршал адамлис бедлугусигъуна».   Ишар нушани цацадехIти суннатуни хIушаб гьаладирхьехIе, сарира гьар бархIи дирес гьамадти.  ЖамигIятла дехIибайчи...