бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Насаб мяхIкамбарес

Насаб мяхIкамбарес

Насаб мяхIкамбарес

Ишди бурхIназиб МяхIячкъалализибси Гьалмагъдешла Юртлизиб халкьани-ургабси «Религиозные ценности в деле сохранения традиций: вызовы настоящего и решения для будущего» ибси уличил динна гIялимтала конференция бетерхур.

Илизир бутIакьяндеш дариб Россияла лерилра регионтала муфтийтани, пачалихъла органтала хIянчизартани, Дагъистанна динна, политикала ва жамигIятла вакилтани ва гIяхIлани.

Ил балбуц дураберкIибси саби Дагъистанна Муфтиятла сипталичил, республикала миллатла ва динанала къуллукъунала шайчибси Министерствола ва гIилмула ва багьудила комитетла кумекличил.

Гьаланачи нушала улкала регионтазибад бакIибти муфтийтала бутIакьяндешличил Дагъистанна бекIлидиубти вузаназир конференцияби дурадеркIиб. «Адаб - хIяяла ва рухIлашалти дурхъадешуни ва гIядатуни дунъяла динаназир мяхIкамдарни, илди тIинтIдирнилизиб СМИ - бала пай» бикIуси Дагъистанна пачалихъла университетлизиб ва Дагъистанна пачалихъла педагогикала университетлизиб.

«Хъалибарг ва илала дурхъадешуни дунъяла динаназир» ибси уличил Дагъистанна пачалихъла медицинала университетлизиб ва Дагъистанна пачалихъла технический университетлизиб. «Экстремизмаличи ва терроризмаличи къаршидеш дирнилизиб динна организациябала пай ва чеалкIуси наслу радикалтачил барххIебиркахъес мяхIкамдеш бирнила масъулти» ибси уличил Дагъистанна пачалихъла аграрный университетлизиб ва Дагъистанна пачалихъла шила хозяйствола университетлизиб. Илди лерилра вузаназиб Россияла регионтазибадти муфтийтани, динна гIялимтани ва пачалихъла хIянчизартани студентуначил гьунибаъниби ва ихтилатуни дурадеркIиб. ГIур лебилра гIяхIли МяхIячкъалала бекIлибиубси ЖумягIла мижитлизи баиб ва хIясилти каэс Гьалмагъдешла Юртлизиб цалабикиб. Илаб ахъбуцибси масъала дебали аргъбаибси нушала республикалисцун ахIенну, арагIебли лебилра инсаниятлисра. Лерилра хъалибаргличил дархдасунти дурхъадешуначи Западла улкнани чябхъинти дурадуркIули саби. БусягIятла замана урехи алкIули саби нушаб гIядатлатили детаурти хъалибаргла дурхъадешунас. Иличил бархбасахъи ишбархIи Россияла лерилра Динна Идарабала гьабкьянаби ва вакилти МяхIячкъалализиб цахIнабикили, ил шайчирти масъулти арзес кьасбариб. СенахIенну Дагъистаннизиб хъалибаргла дурхъадешуни черяхIдирули, бегIлара гIяхIти гIядатуни хIясибли хIербирути саби. Дигеси саби илди нушала улкала Конституциялизирра кадизахъни. Ил хIясибли, мурул адамли ва хьунул адамли чула-ургаб хъалибарг алкIахъули саби, иличибли нушала жагьилтала челябкьла мяхIкамбарес имканбикIур.

ГIядатлибиубливан балбуц Кьуръа аятуначил бехIбихьиб.

Гъайулхъули Дагъистанна муфтий, шайх ГIяхIмад Апандини буриб: «...Дебали разилира нушала ванзаличи ишцад гIяхIли бакIниличи. Вирхулра нушала балбуц мягIничебсили ва баракатчебсили бирниличи. Нушала цахIнарти къайгънани ва багьудлумани, динна гIялимтала гIелабад кабизурти бусурмантала умматли кумекбиру ишбархIи ишди масъулти хIердаресра арзесра.

Кьуръайзиб халаси пикри бяхIчиаили саби хъалибарглис. Исламла диннизиб чебаахъили саби гIибратласили биэси хъалибаргла исла, сунезирра мура-хьуна ва бегIталара дурхIналара бархбасуни дурхъадарили чедаахъибти. Илкьяйда хъалибарг мяхIкамбарни - инсаниятла насаб даимбарни саби. Ара-сагъси хъалибарглизибад саби дигахъуси жамигIятла цахIнабик адаб-хIяялашал арасили бирнира. ИлхIели кахIевлан западлизибтигъунти лугIурби хIясибти цаибти ва кIиибти бегIтачила гъай. Хъалибарглизибцун саби адамлис чебетаибси бяркъ бедес вируси ва челябкьлализиб илданира ара-сагъти дурхIни абилкьниличи вирхес вирар, чулира хIязлис кадилзахъути бархбасуни ва «гражданский брак» кьабулхIедирути. Дин вирхуси адамла гIямрула бутIа саби. Динни лерилра адамтала гIямрула шалуби чедиахъули сари, ва бархьси динни жамигIят уржахъуси ва пачалихъ чIумабирахъуси саби. Амма гьарил адамли пачалихъла кумек агарли дин бузахъес хIейрар. Ил багьандан пачалихъличилти бархбасуни чараагарти сари. Нушани чебиулра политикала анцIбукьунира динна дурхъадешунира дарх делсни. Илди дарх дузнили чеалкIуси наслула гъира имцIабирахъу цалис цали кумекбирахъес ва къуллукъбирахъес. ЧевяхIсили икьалабараб иличибли лебтасалра халаси пайда биахъес».

Ил балбуцличи цалабикибтала лугIиличибли ва бутIакьянчибала географияличиблира багьес вирар илала мягIничебдешличила. Карачаево-Черкесияла,Чечняла, Башкортостанна, Татарстанна, Ростовла, Астраханна, Самарала, ЛНР - ла, Крымла, Карачаево-Черкесияла, Ставропольла, Калмыкияла, Беларусьла, Казахстанна, Томскла, Чувашияла, Ханты-Мансийскла, Новосибирскла, Сибирьла ва дахъал цархIилтира регионтала динна вакилтани чула пикруми дуриб. Илкьяйдали республикала жугьутIунала цахIнабикла ва МяхIячкъалала урусла христиантала киласала шайзибадтанира бархли.

Илаб Россияла бусурмантала духовное собраниела муфтий Альбир Рифкатович Кргановличибад саламтала кагъарра белчIун.

Северная Осетия-Аланияла муфтий ХIяжимурад Гацалов сунела яргализив гъайулхъули викIи: «ИшбархIи гьалаб нушани дигIянбируси ва гIяшли буресра цIахбилзуси тема ахъбурцулра. Гьачамалра иличила ахъти трибунабачибад бурибси ахIенри. БегIлара динничи къаршити атеистуни - коммунистунанира хъалибарг - жамигIятла бутIа саби ибсири. Илдани балулри миллатла дурхъадешунала хьулчи селизиб сабрил. Ил бархьсира саби.

Нушани балулра ЛГБТ - убяхIси ва цIахси секIал биъни ва цалра динни ил кьабулхIебирни. Гьанна илди нушала унзализи кIутIбикIесбяхIили саби. Аллагьлизибад урухIебикIути адамти гIур чизибад урухкIути?

Дила дагъистанлан юлдашли гьачам хьарбаибсири, сен илцадра цIахси ва убяхIси секIал къадагъахIебирули, гьаннала баайчи ахъти трибунабачибад политикала ва пачалихъла хIянчизартани ва СМИ – бани селра хIебирули балтуси или. ИлхIели нура пикриухъунра, илкIун бархьси саби. Илизиб нушалара гIяйиб леб. Чис гьанбиркусири 10 дус гьалаб нушани ил хIукмулизи кабиркахъни, илкIун нушани саби ил даражаличи бикахъибси. Хъалибаргла дурхъадешуначила хъумартес асухIебирар. ИшбархIила манзил магьар дихьибти жагьилти чумал базли декIарбиркули саби. Иличи къаршиси се-биалра нушани пикрибарес чебиркур. СенахIенну жагьилти нушала челябкьла саби ва илди мяхIкамбарес гIягIнили саби. Ишар дурибти каргьахъурли нушани цауркIси пикри-резолюция дурасили, чедирти пачалихъла ва динна организациябази нушала пикруми гьаладихьили, улкала БекIличира даахъес чебиркур».

Илди далдуцуни ва гьунибаъниби дебали сабухъчертили дирниличи дилара бирхауди леб. Ил шайчиб икьалавиахъес гьарли-марти бусурманти кьяйда, нуша гьар-мурталраван ЧевяхIсиличи дугьадилзулра.

Наида Гъуруева

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...


ШягIбан базличила баянти

Ил базла хасдешуни: цаибил – ил баз нушала Идбагла ﷺ базлизи халбируси саби; кIиибил - ил базлизив дубурцни гIяхIил чебиули саби;  хIябъибил – ил базлизиб Бараатла дуги леб.   «Аллагьлиﷻ лерил Сунени акIахъубтала кьисматуни ШягIбан базла байхъайзибси дуги...


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....