бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Цадешла лишан

Цадешла лишан

Цадешла лишан

Ахъушала районна Ахъушала шилизибси жявхIелила 734 ибил дуслизиб тIашбатурси бекIлибиубси мижитлизиб Дагъистан Республикла гIялимтала мажлис бетерхур.

 

Ил дебали мягIничебси балбуц къелгIеббикулри Дагъистан Республикала муфтийла заместитель ГIябдулла Салимовли. ГIядатлибиубливан балбуц Дурхъаси Кьуръа аятуни дучIниличил бехIбихьиб. Мажлис ибхьули ГI.Салимов викIар:

– ХIурматла Муфтий, лебил республикализибад бакIибти гIяхIли, шимала жамигIят! "ГIилмуличил бархбасунси мажлис наб имцIали дигахъуси саби, жамигIятла суннатла дехIибайчиб" ибти дугьбала мягIна иргъахъули Идбаг ﷺ викIар: "Асубирар цалабикибти чили-биалра ца калимат аргъес ва илала гIямру гIяхIлашал дарсдирар".

Наб бегI гьалабси яргализиб гъай бедес дигулра районна имамтала Советла председатель ГIябдуллахIяжи ХIя-жимаргучевлизи.

"Шукру Аллагьлизи ﷻ нуша иша цаладяхъибси. Аллагьла ﷻ уркIецIи чичи гъамси? Гьайгьайрагу ил гъамси саби имцIали гIяхIси бирусиличи. Ил багьандан гIяхIси бирес чебси саби. Гьар хутIбализиб, жумягI бирухIели хъарбирулра Аллагьлизирад ﷻ урухкIеная. ВегIла бунагькар кьаркьайчила пикридикIес гIягIниси саби, бунагь лебал, тавбадарес гIягIнилил хIеризурли, илдигъунти секIал пикридирес гIягIниси саби вегIличивад вехIихьили.

БусягIят мункаратуни дахъдаибси замана саби дигалли мурул-хьуна ургар, унруби-ургар, шила шанти-ургар. Илди датурли дурхъати кунгани хIясибли, нуша ца някъла тIулби кьяйдали уржили диэс гIягIнитира. Кунгазиб я кIарахъан, я лезгин, я къумукълан, я дарган ибси агара. Аллагьлизивад ﷻ урухкIуси ил сай гIяхIси. Гьанна мурул-хьуна къалмакъар хIердаралли, илди сари лебтасалра халадеш дигни: хьунрас халадеш дигули, муйли саби халати сабли хьунрас халадеш дедес хIейгули, иличибли къалмакъар сари. Ил анцIбукь ункъбарес вируси сай кунглизиб буруси барес багьалли. Мурул адамличи хъарси хIекь лебси саби хьунул рихIес, хьунул адамличиб лебси саби хIекь мурул вихIес. Илди дагьес гIягIнити сари. Мурул адамти гIякьлула бегIти биалли, хьунрира бяркъурли, бихIес гIягIнити саби. Эгер вайси хьунул черуркъалли, ил рихIуси адамлис сецад кири биура?

Аюб Идбаг 17 дус изайзи викили, диъби милкъя дерги, лезмира уркIира калунхIели, тиладибарибсири: "Я дила Аллагь ﷻ, хIу хъумхIертахъес уркIира, гьануршахъес лезмира датигу" или. Аллагьли ﷻ ил кьабулбарили, сагъварили, илала даража гьатIира чебяхIбариб. ГIязабти чекаснилис халаси шабагъатличи лайикьикибсири. Вайси хьунул рихIес балуси муруйс итисгъуна кири бируси саби. Вайси мурул вихIуси хьунуйс ФиргIяван Асиятлисгъуна кири бируси саби. Нушачиб се къиян лебал, илис шабагъат бирни хIясиббарили, вегIличи бакIибси вайсира бихIес гIягIниси саби.

Идбагла ﷺ хIядислизиб леб: Набчи ва Кьиямала бархIиличи вирхуси, узичил, унрачил, гIяхIяйчил гIяхIсили виаб".

Пикридухъеная гьари, нушани илкьяйдали барес дирулрав? Нушачил вайтIа гъайикIуси нушани вархьватес асубирару? ГьатIира дебали илис кумекбарес чебси саби. Унрадешла хIекь илгъуна саби. Ил багьандан унра сецадра гIяхIли вихIяллира къалмакъар хIедирар, кирира биур.

Халадешличила, ургар мез дихниличила, хIясаддешличила буралли, илди дархьдатес чебиркур. ВегIлис дигуси секIал цархIил бусурмайс хIейгалли, илала иман тамансили хIебирар.

Дебали халаси баркалла багьахъес дигулра иша бакIибтас, лебталалра бунагьуни черасили, чарбирухIели умули чарбухъес тавфикь бараб. Нуша бусурманти сарра ва чинар диахIелра уржили хIердиахъес кьадарбараб Аллагьли ﷻ. Илкьяйдали нуша бусурман адамти мурталра дарх диэс чебиркур".

Жагьилтачил бархбасунси темаличила буриб ДР – ла муфтийла кумекчи ГIябдуллахIяжи Хидирбековли.

"Нушала ахIерси Ахъушала ва алавти шимала жамигIят, хIушаб Аллагьла ﷻ салам биаб! Иш мажлис дунъялизибра ахиратлизибра манпагIятсили биахъаб. Ахъушала ши сунела гIялимтачибли жявхIейчибад машгьурси саби. Илабад бахъал гIялимти дурабухъунти саби. Ил даргала шимас халаси пахру саби, сенкIун ишаб бучIути ва чули бучIахъули калунти хIушала гIялимтала гIяхIдешличибли цархIилти шимазибра гIялимти дакIубиуб ва дин тIинтIбиуб. Чумал у гьандуршис, ишав Мустапала МяхIяммад левсири, суненира бахъал гIялимти бяркъурси ва исламла дин тIинтIбарибси. ЯкьубхIяжи – иш мижитлизив узусири революциялис гьалав. Илала тамашала тIабигIятличила бурасли, илини хIяж барес багьандан "ТухIфат" жуз белкIунсири ва илди жузи дицили, хIяж барибсири. Илдигъунти гIялимти лебил Дагъистайс пахру саби. ХIясбуллагьла ГIябдуллагь бикIуси мадрасабази вашули, гIилму руркъутачил гьунивиусири. Илини илдази хьарбаиб селис далути гIилму или. Жавабти декIар-декIартири: дин тIинтIбарес, гIилму дагьес ва цархIилтира. ИлхIели ил викIар: "Дин Идбагли ﷺ тIинтIбарили саби ва авал мазгьабли баянбарили саби. ХIуша дучIес гIягIниси саби Дагъиста гIялимтани умули калахъи хIушачи баахъибси дин, хIушала бучIантачи баахъес багьандан сарра хIуша дучIес гIягIнити". ХIера, илдигъунти гIялимти дурабухъунти саби хIушала шилизибад.

ГIялимтала цаличи цала дигиличила бурасли, Ильяс бацI авлахъличи гечварибсири. Илаб 20-ибил махьи акIахъубсири. Ил лебил азиялизиб машгьурси саби. ХIяжлизи вякьунхIели гьаман хьарбиули бирар: 20-ибил махьи балусив, ну илав учIули калунсира МяхIяммадхIябибуллагьличив, будун МяхIяммадличив или...Илабси мадраса Ильясли акIахъубсири. Илала мутагIялимтани бурибсири, нуша кадиили лерли кагъар бакIибсири Каспийсклизибад. Илизиб белкIири: "ХIечибад кагъар касибхIели, нуша разидиубра, ил чуйнара белчIунра ва ил камбизурли нушани ил кагъар баракатлис дяхIличи хIяршбирес дяхIира, Якьубла Юсуфла манзил кьяйдали..." ХIера илгъуна къиянси замана лебсири, гьаргли бучIес ахIенну, булгахъесра хIебалтуси. Или биалра нушаб гьалабти гIялимтани дин нушачи баахъибсири. ИшбархIи нушани ил лайикьси даражаличиб бихIулрав? Нушала дурхIначи биахъулрав?

АхIерти бусурманти, нуша Аллагьли ﷻ ва нушала чебяхIти гIялимтани нушачи даахъибтачи чархIедухъахIелли, нушаб я иш дунъяла, я итил дунъяла талихI хIебирар! Аллагьли ﷻ нушаб ахъри габ нушала дин хъумхIертахъес, гIядатунира динра дархьли чедаахъес. Нуша ишар цахIнадяхъибси кьяйдали Аллагьли ﷻ нуша МяхIяммад Идбагличил ﷺ Жаннатуль Фирдавслизирра цаладикахъес кьадарбараб".

ГIергъиси яргализиб Дагъистан Республикала Муфтий, шайх ГIяхIмад-Апандизи гъай бедиб. "Нуни шукрубирулра Аллагьли ﷻ нушаб имкан гибнилис ишар цаладикахъес. Иша вакIибси гьарилли хьарбаалли сен вакIибсил, гьарилли жаваб луга: "Ну иша вакIибсира Аллагь ﷻ багьандан". Ишгъуна мажлис сабабли ЧевяхIси дахъал вайти мажлисуначивад чеввурхуси сай. Тасаввуфличила бурасли: Имам Гъазалинни белкIун: "ГIилму дяркъес дебали гьамадли буили саби илди багьудлуми гIямрулизир детерхахъесичиб, амма нуни уркIи гьаргбарили, ил гьуни чеббикIира. Ну гьалмагъикира Шайх Юсупличил ва аргъира – дунъяла секIайчи диги, халадеш, хамдеш, хIясаддеш, кIибяхIяндеш – илди уркIила излуми диъни ва илди руркъес ва агардирес чебси саби. Илди уркIила излуми сагъхIедируси Аллагьличи ﷻ лехIхIейхъуси сай".

Имам Абу ХIанифа викIусири ну шайхуначил гьалмагъхIейкибси виасри, ну убкIаси". МягIруфиль Курхи ва ГIяхIмад ХIанбала илди машгьурти гIялимти саби.

Имам Гъазали ва Иззудин ибну ГIябдуссалам чус шайхлигIиб умцIутири, суфийтала гьуни чеббикIес.

ГIяхIмад аль-Фарукьи – ил муршид вирусири накьшубандила тарикьатла. Къуръа хIяфизли ва гIялимли вируси илис ихтияр бедибсири дигути тIарикьатличи, гIилму дигути гIилмуличи бурсибарахъес. Имам Раббани викIар: "Дила бархбас кавлуси саби, дила дурхIначибли". Имам ГIяхIмад, имам Абу ХIянифа, имам ШафигI, Закарья Ансари, МухIяммад Накьшубанди, имам Гъазали ва цархIилтира гIялимтани бурусиличи сен хIебирхути? "Адамти чули хIебалусила душманти саби", – бурибсири ГIяли асхIябли.

Гьайгьайрагу, иш мижитлизибад дурабухъунти гIялимтачи лебилра Дагъистай пахрубируси саби. Илди гIялимтала баракат, чула гIямру урехилизир диалра дин бархьхIебатурти, лебил республикаличира, Россияличира дааб. Нуша Идбагла ﷺ мякьлар цахIнадикес ахъри габ ЧевяхIси Аллагьли ﷻ. Амин.

Илкьяйдали балбуцла спонсорти ГIиса ГIябдуллаевлис ва ГIяли МуртузагIялиевлис Муфтийла шайзирад Баркаллала кагъурти дедиб ва дугIя белчIун.

Ахирличиб ГIумра хIяжлизи чIала кабушили 5 путевка дутIиб ва илаб лебти лебилра эркинси кьумур-алав цалабикиб.

 

Наида Гъуруева

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Капусталичилси салат

ГIягIнидиркур: Капуста – 400 гр; Хияр – 2; помидор черри – 5; гIяргIяла диъ – 200 гр; шиниша хъарала тIакьа – 1; зе, исиут, кьар, майонез – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: Капуста бурсая ва зе какьурли кIантIибиахъес някъбани гъяжбарая. Гьалахили белхьи,...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....