бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Зубейда бинту ЖягIфар

Зубейда бинту ЖягIфар

Зубейда бинту ЖягIфар

Исламла чебяхIти хьунул адамти

 

Ил Аббасидунала халифатла манзилла машгьурси хьунул адам сарри. Зубейда Гьарун ар-Рашидла хьунул рирусири. Ил адабчебси Гьашимхъала кьамлизирадси, Кьурайшунала наслулизирадси сари. Зубейда сунела акIниличирли ахIенрину машгьурси, гIяхIти баркьудлумачирли сарри. Ил дебали Аллагьлизирад ﷻ урухкIуси, чекаризурси, адуцалачерси, Кьуръан дигуси ва балуси сарри.

 

Илала кIялгIялизиб 100 къуллукъчи хьунул адам бири дурхъаси Кьуръан уркIиличиб балути, ва даим ил бучIути. Кьуръан бучIухIели, тIакьализирти мирхъила тIамаличи мешулири.

Зубейда бинту ЖягIфарли халаси пикри бяхIчииусири искусстволичи, гIилмуличи ва юриспруденцияличи. Сунесра поэзия дигахъусири, сунела манзилла пасихIси, устадешличилси лукIан сарри. Зубейдани гIялимти гIеббурцутири, илкьяйдали Багъдадла культура ва гIилму гьаладяхI ардукес кумекбирусири.

Илини гIяхIбаркьла баркьудлумас дахъал арц харждирутири. Муруйчил хIяжлизи рякьунхIели, илини Маккала хIяжликьянабас чедуркъубти къияндешуни чедаибтири. Илди держес шин агарли цIакьагарбиубли, бамсурлири. Зубейдани итмадан хъарбариб дурхъаси Маккализи шин дукес виэсти гьундури дяркъяхъес. Инженертани буриб ил дебали къиянси хIянчи биъниличила ва дахъал харжани гIягIнидиркниличила. Амма Зубейдани хIянчи дехIдихьахъес хъарбариб, ца бардала бяхълис ца динар харжбираллира.

Шин дукес багьандан, гIеркъаси ва халаси къанав абитIунсири, шурмазирадра тIярхъуби дарибтири, халаси замана харжбарили, цIакьани ибкьаибтири. Илис «Зубейдала урунж» ибси у бедибсири. Ил итхIелла манзилла цаибил шинна проектлизи халбируси саби ва урхIмешуахIенси исламла инженертала гIибратли биубсири. Илини халаси пайда ва разидеш хибсири хIяжликьянабас ва лебтасалра кумекли биубсири. Зубейдала хъарбаркь хIясибли, Багъдадлизибад Маккализи аркьуси гьунчир архIяликьянаби тIашбилзахъес ва бамсриихъахъес мерани тIашдатуртири. Зубейда ребкIили гIергъира исламла тарихлизир сунела асилти баркьудлумачирли мурхьти къел датурси хьунул адам сари.

 

Лаюса Юсуфова

2026-04-01 (Шавваль 1447 д.) №4.


Тулкни

Бисмиллагьи РяхIманир РяхIим АлхIямдулиЛлагь шукру, багьахъурил дин «Ислам»   Деза Аллагьлис биаб дин «Ислам» багьахъурси, Сай хIекьли марварили, иманра бухахъибси, Кьалубалализирад бусурманти дарибси. АлхIямдулиЛлагь шукру багьахъурси дин...


Редакциялизи суал

Чи сая Дажжал, иличила бурили дигахъира?   МухIяммад Идбагли ﷺ цархIилти умматуначи бархьибти идбагунани кьяйда лягIнатбушибси Дажжаллизибад сахъдеш барахъес бурибсири. Илини буриб: «Илала куц жяргаси ва цIахси саби. Сунела куц-кабизличил ил шайтIайчи мешуси сай, ва ил-алавтира илала...


Сулайбан Идбаг

Сулайбан сунела дудеш Давуд Идбаг кьяйдали Аллагьла ﷻ жура-журала нигIматуначи лайикьикибсири. Давуд Идбагла 19 урши лебтири. Сулайбайс дудешла пачалихъ ва идбагдеш букьурли даибтири. Илала Аллагьли ﷻ дедибти мугIжизатуни лертири: ил арцантачил гъайикIусири, жиндрази сунела пачалихъ тIашбалтнилизиб...


Салаватла дурхъадеш

Гьачам машгьурси имам ХIясан аль-Басричи ца гьести гIямрула хьунул адам ракIили, пашманни рикIар: - ХIурматла шайх! Бара гьаларван дила цайли–цаси рурси ребкIиб, нура анцIкьила цIализир ратурли. Нуни илгъуна децI чекасес хIерирус. Бурсирарабагу ну балгаличи, наб муэрлизир рурси чераили, дила...


Гьар адамли сай-вегIси гьуни чеббиркIу

ВецIал дус гьалаб сегъунти-биалра сарихибдешуни диахъес багьандан университетлизиб багьуди касес хIяжатсири. Жагьти халкь университетлизи кабурхес, диплом касес, гIур гIяхIси хIянчи баргили, бузес къайгъилизибри.   Амма гьаннала замана аги-кьяйда дебали дарсдиубли сари. Хасти багьудлуми...