бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Зубейда бинту ЖягIфар

Зубейда бинту ЖягIфар

Зубейда бинту ЖягIфар

Исламла чебяхIти хьунул адамти

 

Ил Аббасидунала халифатла манзилла машгьурси хьунул адам сарри. Зубейда Гьарун ар-Рашидла хьунул рирусири. Ил адабчебси Гьашимхъала кьамлизирадси, Кьурайшунала наслулизирадси сари. Зубейда сунела акIниличирли ахIенрину машгьурси, гIяхIти баркьудлумачирли сарри. Ил дебали Аллагьлизирад ﷻ урухкIуси, чекаризурси, адуцалачерси, Кьуръан дигуси ва балуси сарри.

 

Илала кIялгIялизиб 100 къуллукъчи хьунул адам бири дурхъаси Кьуръан уркIиличиб балути, ва даим ил бучIути. Кьуръан бучIухIели, тIакьализирти мирхъила тIамаличи мешулири.

Зубейда бинту ЖягIфарли халаси пикри бяхIчииусири искусстволичи, гIилмуличи ва юриспруденцияличи. Сунесра поэзия дигахъусири, сунела манзилла пасихIси, устадешличилси лукIан сарри. Зубейдани гIялимти гIеббурцутири, илкьяйдали Багъдадла культура ва гIилму гьаладяхI ардукес кумекбирусири.

Илини гIяхIбаркьла баркьудлумас дахъал арц харждирутири. Муруйчил хIяжлизи рякьунхIели, илини Маккала хIяжликьянабас чедуркъубти къияндешуни чедаибтири. Илди держес шин агарли цIакьагарбиубли, бамсурлири. Зубейдани итмадан хъарбариб дурхъаси Маккализи шин дукес виэсти гьундури дяркъяхъес. Инженертани буриб ил дебали къиянси хIянчи биъниличила ва дахъал харжани гIягIнидиркниличила. Амма Зубейдани хIянчи дехIдихьахъес хъарбариб, ца бардала бяхълис ца динар харжбираллира.

Шин дукес багьандан, гIеркъаси ва халаси къанав абитIунсири, шурмазирадра тIярхъуби дарибтири, халаси замана харжбарили, цIакьани ибкьаибтири. Илис «Зубейдала урунж» ибси у бедибсири. Ил итхIелла манзилла цаибил шинна проектлизи халбируси саби ва урхIмешуахIенси исламла инженертала гIибратли биубсири. Илини халаси пайда ва разидеш хибсири хIяжликьянабас ва лебтасалра кумекли биубсири. Зубейдала хъарбаркь хIясибли, Багъдадлизибад Маккализи аркьуси гьунчир архIяликьянаби тIашбилзахъес ва бамсриихъахъес мерани тIашдатуртири. Зубейда ребкIили гIергъира исламла тарихлизир сунела асилти баркьудлумачирли мурхьти къел датурси хьунул адам сари.

 

Лаюса Юсуфова

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...


Азгъинти дурхIначила

Муртрил сахаватси ва бузери дигуси хъубзара адам хIерирули уили сай. Илала азгъинти ва кьиркьирти дурхIни буили саби. ВебкIес гьалаб хъубзарли дурхIни сунечи жибарили сай ва пулан мерличибси хъуличиб кур буркъадалли, хазна бургидая или бурили сай. Хъубзара вебкIибмад, илала дурхIни ургубализи...