бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ВиштIасилис баибти хьунул адамтас бегIлара пайдалати

ВиштIасилис баибти хьунул адамтас бегIлара пайдалати

Буралли, виштIаси варкьес кьасбарибси хьунул адам гьала хили хIядурриэс гIягIниси саби: арадеш ункъбарили, витаминти пайдаладарили. Багьес чебиркур, нушала кьаркьайзир витаминти гIявадешван учидикили кавлути ахIен, илди даим дукес гIягIнити сари.

9 баз уркIила удив левалли, виштIаси нешла арилизив сай, нешла гьав, уркIила хIялани, гьарил илини букуси ва бирусини виштIасиличи асарбируси саби. Ил багьандан саби неш ретаэс дигусилис букусиличира, арадешличира, гьавличира дебали чекаризес гIягIниси. ВиштIаси ветаахъес кумекбиру магний, йод, фолиевая кислота, марганец, А, В, С, Е витаминти лерти продуктунани. ВиштIаси уркIила удивхIели, чIянкIли илис пайдаласицун букес чебиркур. ДекIар-декIарси ва балбикибси беркала букнилизибад дигахъу нешла ва виштIасила арадеш.

Цаибти хIяббузразиб (триместр) дулекIла диъ, гIяргIяла ва бялихъла диъ, кьехIе, гIинцби, къярх (черника), дерубти цIедеш имцIали дукалли гIяхIси саби. СенкIун цаибти 12 жумягIла бухIнаб виштIасила бекIлидиубти биркIантала хьулчи кабирхьуси саби. Ишар нушани гьаладирхьехIе хьунул адамла ва виштIасила арадешлис бегIлара пайдалати продуктуни.

Диълизиб белок, железо, калий, магний, цинк, хлор, фосфор, В кьукьяла витаминти, протеинти, аминокислотаби ва микроэлементуни лерти сари. Белокла кумекличил виштIаси халавиуси сай. Е витаминни гормонти далдиркахъу, холин – дагьрилашалси арадешлис къарауйчиб бирар, фолиевая кислота нешла ва виштIасила хIилизир дарсдешуни хIедиахъес ва ара-сагътили биахъес бузуси саби.

Бялихълизир нешлис ва дурхIялис пайдалати фосфор ва витамин Д лер.

Ниълизир – А, Д ва В кьукьяла витаминти, Омега -3, кальций лерти сари. Илдани виштIасила иммунитет ва илала лига-кьякьяла, гIемснала ва нервабала цахIнабик алкIахъу.

Гидгури – илдазир 12 витаминра дахъал микроэлементунира лер. Илдани дагьрилишал гIяхIси асарбиру, хромли уркIи далкьни убису, лейцинни холестирин гIяшбирахъу.

Хивазир – грецкий, кешью, сирмуг, миндаль журала Е витамин, селен, магний, Омега – 3, фитиновая кислота, фосфор, йод, кобальт лер.

Илдала кумекличил хIила тумала даража ара-сагъли бихIуси саби, иммунитет ва гемоглобин ахъбирар, лебил кьаркьа бузери ункъбирар. ВиштIасила гIемсни ва нервабала цахIнабик цIакьтили детарахъу.

Арахис журала хиви дебали камли ва мяхIкамдешичил пайдаладирес чебиркур, бахъалгъунтала кьаркьа чехIейсудеш (аллергия) бирни багьандан.

Брокколилизир – фолиевая кислота, железо, кальций, витаминти А, С, Е лер. Ил гьаман букес вирар, илизибси В 9 витаминничибли виштIасила ва нешла арадеш къулайбирар, кьаркьайзирти лерилра агъулати секIал дурайу ва холестерин камбирахъу.

Картошкализибра лебси саби фолиевая кислота, витаминти А, С, В, углеводуни, клетчатка. Калийли ва натрийли уркIила тумала, кьаркьа шинна ва зела даража низамличи буршу, фторли ва кальцийли нешла лига-кьякья, цулби, никуби чIумадирахъу, виштIасила скелет алкIахъу, йодли щитовидная железала бузери ункъбирахъу.

БегIлара пайдалати цIедешлизи халдирули сари: гIинц, хъяр, апельсин, курега, тIутIи, лимон, нар, банан, манго (мяхIкамдешличил цитрусуни ва улелъа: кьаркьа чехIейсудеш бирни сабабли).

Овощуназирад биалли, набадари, картошка, кьехIе, къабакъ, капуста, перец, помидор, хияр, баклажан, жерши, кьар. Илди лерси тяхIярли дукалли, дебали пайдалати сари, яра камси умухIебарибси (нерафинированный) гIявадеш бархаили.

Харбузуни ва пастIанти бабза рудлизир сари ашдирути, ил сабабли, илди хуреглизирад декIарли дукалли, имцIали пайдалачерти сари.

Наида Гъуруева

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


ХIердизирая тарихлизи

Се саби диктатура? Нушала мезличи шурбаталли, ил мягIна аргъахъес чумал дев пайдаладарес чебиркули саби: ца адамла яра чумал адамла някъбази бикибси хIукумат, чучи ва чуни дирутачи чилилра хIеруди барес хIейруси, чучи кьабулагардеш далахъуси, тIутIувируси.   Нуни дила макьалализиб ил мягIна...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


Юсуф Идбаг

(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   Буньяминра ватурли, хъайгIи чарбухъун илди, Якьубли хьаркабаиб, урши чинава, или. - Туснакълизив тевал, - иб, - хъулкидеш багьанали, - Хъулкидеш дирухIели, хIушани чебаадав? Ил секIал бирхIебирни балас дила уршили, Аллагьла ﷻ кьадарличи сабурбирисра...


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...