бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МУСЛИМАТ

МУСЛИМАТ

Зарал бирантачира уркIи изуси

Идбагла ﷺ замана Мадинализир ца хьунул адам лерри. Илини Идбаг ﷺ валули ахIенри, амма Идбагли ﷺ чула бегIтала дин барсбарнилис, чули гIядатливан дузахъути секIал датахънилис, илди чус гIяхIдешлис биъниличира пикрихIерухъи Идбагличи ﷺ гьимичерлири.

Идбаг ﷺ гьар бархIи мижитла вашусири, илала хъулрала гьалавад. Идбаг ﷺ лявкьули чеваибхIели, ил хьунул адамли къалабарикили, ца тIалхIянала духIна хъулир лерти лерил хясасури дучили, арацIили хъалчи, удивад Идбаг ﷺ шалгIевулхъухIели иличи лайдакIиб. Идбагли ﷺ илди чехIедаибсиниван бекIалра ахъхIебуциб, аркьули левалли, сунечирад илди хяса пяхIдарили, гьуни даимбариб. Хьунул адамлира кьасбариб, гьанналичирад гьар бархIи Идбагличи ﷺ илди лайдикIес.

Марлира, ил анцIбукь тикрарбиуб гьачамцунра ахIи. Мурт Идбаг ﷺ мижитла аркьяллира, ил хьунул адамли илди жярга-зекъ Идбагличи rлайдикIулри, Идбагли ﷺ биалли, авара агарсила дарили, ил чисаял багьесалра бекI ахъбурцули ахIенри. Ца бархIи Идбагличи ﷺ жяргазекъ кахIедикиб, гIергъила бархIира кахIедикиб, итис гIергъила бархIира селра аги. Ил анцIбукьличи Идбаг ﷺ кьакьавикIес вехIихьиб. Идбаглис ﷺ гьанбиркулри асхIябтани ил хьунул адам сунес диргаларулхъни багьурли, илис се биалра барибли бургар или. Идбагли ﷺ сеналра иличи гьаввакIили, се бетаурлил багьес кьасбариб. Идбагли ﷺ илала хъулрала унзализи кьутIдяхъиб, унза циила гьарглири. УхIнаухъес асубирарал хьарбаибхIели, хъулибад рухъна хьунул адамла тIамала бакьиб.

Идбаг ﷺ хъули ухIнаухъун. Илар зягIипли карихьунси рухъна хьунул адам лерри, сунес кумекбаресилра чилра аги. Идбаг ﷺ багьлали илала мякьла кайиб, багьлали някъ буциб, ва малхIямли «неш» или дугьавизур. Рухънала хIулбазирад нургъби гердухъун, сурс-кьакьарлар дарцдикибти бисали гъай дурадулхъахъули ахIенри. Идбагли ﷺ илала изайчила, се дарман дирулил ва чили къулукъбирулил хьарбаиб. «Наб къулукъбирусира чилра агара, дурхIни ва рурсби башули ахIен, дилара сегъунтилра дарман дарес ахъри агара», - иб рухънани.

Идбагли ﷺ вякьи илис дарман хиб, илала хъулразиб умудеш бариб, кьацIли рахун, гIур дарман бедиб. Лебил заманализиб, рисуси рухънала гъай ляркьули ахIенри. Сунени дирули калунтира гьандиркули, сунесра Идбагли ﷺ се чарбарибал гьанбиркули децIлизирси ил чина риркусил балули ахIенри. ГIур рухъна рикIар: «Марлира хIу Аллагьличивад ﷻ вакIибси адам сайри, хIечив гIяхIсира нуни дила гIямрулизив чилра чехIеваира. Нунира бикьридеш дирулра сунес лагъдеш дарес лайкьси ца Аллагь ﷻ ахIенси агнилис, хIура Аллагьла Расул ﷺ сайнилис», - или рухънани бусурмандеш кьабулдариб.

Кьаркьа арадеш ункъбирахъу

Балусив хIушани шоколадли арадешличи халаси асарбирни? Сабира гIяхIлашал. ГIергъити дусмала хIялумцIлаби хIясибли, нушани ил гьаман букес гIягIнили саби. Ил тухтуртала насихIятличи ну халаси разидешличил лехIирхъулра.

Амма гьарил шоколад пайдаласи ахIен. ЦIябси шоколад гьайгьай, шаласи яра ниъличилси шоколадличиб гIяхIси саби. ХIердилзехIе илабси белкIличи: 72 процент какаола биалли, цIябси шоколадлизиб какао имцIали, чакар камли бируси саби. Какао, тIабигIятлизиб кьутIкьуси тIемла биалра, бизидеш бархси саби. КьутIкьуси шоколад пайдаласи саби, сунезиб какао имцIахIели, сенкIун илизи бизибиахъес дархиути гIявадешуни (трансжиры) хIедирни багьандан. Дахъалгъунти шоколадла кампетунази илди дирантани, тIем бизибирахъути секIал, чакар, гIявадешуни дархиули дирар.

ДибгIянхIeдарибти какаола кьукьразир 90 процент флавоноидунала дирути сари, илдани кьаркьайзирти агъулати секIал агардиру. Какаола кьукьри дикьурхIели, сари лертин даталли имцIали пайдалати сари, чузиб магний лебхIели. Магний илцадра хьунул адамла кьаркьа арадешлис хIяжатси саби, хIятта базли гьачам дашути яргала манзилра, илди шоколадличи хьулбикIули бирар. Ил биалли, кьаркьайзиб магний хIебиънила лишан саби. ЦIябси шоколадлизиб ил имцIали бируси саби, илини илкьяйдали гIемсни дуцни (судороги) камдиахъес кумекбиру.

Сунезир пайдалати ферментуни лерни багьандан тухтуртани умухIебарибси какаола гIявадеш пайдалабирахъес маслигIятбирули саби.

Сен пайдаласи шоколад?

ХIялумцIлабани кабизахъни хIясибли, бархIилис 20 грамм шоколадла букалли, кьаркьайзибси бемдри (воспаление), багьесли камбирули саби. Илкьяйдали камси кьадарла шоколад букнили, лебил кьаркьайчи гIяхIлашал асарбируси саби. КьутIкьуси шоколадли, бархьаначи буралли, илизибси какаоли, Р витаминна кумекличил кьаркьайзирти нукьсандикибти клеткаби сагадирули, илди ара-сагъли дузесиандирули сари. УркIила ва бемдрила излумас къаршидеш дирули сари. ЦIябcи шоколадли инсулинна бузери къулайбиру ва хIила гъяж гIяшбирар.

Иличи че, диетологунани бурни хIясибли, какаолизир халаси кьадарлизир зараллати клеткабачи къаршити секIал (антиоксидантуни) лерти сари, шиниша, цIудара чяй, черника ва итан жершилизиричирра имцIати. Антиоксидантуни овощуназир ва цIедешлизирра дахъал дирар, амма нушани илди даарила кьадар дукули ахIенра. Секьяйда декIарбируси шоколад? Наб дебали дигахъис шоколад, амма илизибси чакар ахIенну бизиси кьутIкьудешла тIем багьандан. Бахъалгъунти адамтани шоколадлизиб баарила кьадар чакар хIебиалли, какаола тIем бизили ахIен или мучлахIебиру, хIятта ил какао сабабли биалра бегIлара пайдаласи.

Асубирар, багьла-багьлали хIушара иличи бурсидиэс. Кьаркьа арадеш имцIабарес дигадалли, 45 процент какаола лебси шоколадличирад дехIдихьирая, гIур имцIабиресли. СенахIенну цIябси яра кьутIкьуси шоколад саби бегIлара пайдаласи, сунезирра дахъал гъудурдарибти секIал агарси. Нушала улкализир дураибти шоколадла жураби дахъал сари. ЧянкIли дархаибти секIайчи пикри бяхIчииэная. Хъуммартидая, сецадла гIяхIси биаллира, шоколад хIяжатси кьадарла ахIи пайдаламабиридая, имцIаси беркнили чисалра гIяхIдеш хIебиру. Арали калабая!

БЯХI ХIЯДУРБАРИБСИ - ЛАЮСА ЮСУФОВА

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

УчIанничи кагъар Урши, насихIят бурес гьамадси саби, амма ил кьабулбарес къиянбулхъан, сенахIенну ил кьутIкьусин кабилзан сунела хьуланас гьуни бедлугусилис, уркIилис къадагъаласи дигухIели. Хаслира багьуди касили хьалли нафслис гIелавад вашуси ва дунъялизи вархибси. Илала пикри хIясибли,...


Салат

6 порциялис гIягIни-диркур: гIяргIяла диъ – 300 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; хияр – 300 гр; гидгари – 5; картошка – 400 гр; набадари – 100 гр; шиниша жерши – 20 гр; майонез, зе, исут, кьар – бизидеш хIясибли.   Балкьарахъни: ГIяргIяла...


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


ДехIибала черихъни

Бусурман адам 13 – 14 дус виубхIейчивад балугълаваибси сай: хIебиалли, иличи дехIибала, дуббуцари ва цархIилти Аллагьлис ﷻ дирути гIибадатла жураби (фарзани) хъарти сари. Фарзла (паризала) цадехI дехIибала уркалунси 70 дус жагьаннабла цIализив вирар или цабехIти гIялимтани буруси пикри лебси...