бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

Исламла тарихла закличир рурхIути урми

 

МухIяммад Идбагла ﷺ асхIябти хьунул адамти

 

Умм ХIарам бинт МильхIан

 

Ил Умм Сулаймала рузи сари, (иличила нушани 2023 ибил дусла 2 – ибил номерлизиб белкIунсири) ва Маликла урши, машгьурси асхIяб Анасла нешла рузи сари.

 

Ил Самитла урши ГIубадла хьунул сари ва Идбагла ﷺ ниъла нешла рузи сари. Илала урши МагIун къуюла мякьлабси дявилизиб шагьидла бебкIали алхун. Ил кьутIкьуси децIлизиб илини сабурбариб, ЧевяхIсила шабагъатличи хьулрикIули.

Умм ХIарам Идбагли ﷺ Мадинализи вакIибхIели тIашбатурси Къуба мижитла магърибла шайчир хIеррирусири. Ил ислам диннизиб бегI гьалаб тIашбатурси мижит саби. МухIяммад Идбаг ﷺ ил мижитлизи вашусири ва илис балгни дирутири, илала хIурматбирули, ва Аллагьличи ﷻ илис дугIяличил дугьаилзусири.

ГьархIели мижитла мякьлавад вашухIели Идбаг ﷺ иличи айцIусири, цацахIели илаб бамсриихъусири ва дехIибала дирутири. Ил ГIубад бинас-Самитла хьунул сарри. Цагьачам Идбаг ﷺ Умм ХIарам бинт МильхIанничи ацIибхIели, илини илис хурег гьалабихьиб ва илала бекI умубиресрииб. Аллагьла Расул ﷺ илхIели усаун ва дукаркIули чеваргъиб. Илини хьарбаиб сен дукаркIусил.

Идбагли ﷺ жаваб бедиб: «Муэрлизиб дила умматла цацабехIти адамти Аллагь ﷻ багьанданси дявилизиб набзи чебаахъиб. Илди ил урхьула дайлаб тахличибти пачни кьяйдали кабиилри».

Умм ХIарамли бурусири: «Нуни илизи тиладибарира: «Я Аллагьла Расул ﷺ, Аллагьличи ﷻ дугIяличил дугьавизи, нура илдала лугIилизирад риахъес!» Илини жаваб гиб: «ХIу – бегI гьаларти къяяназир сарри».

Халиф ГIусманна замана МугIавия бин Абу Суфьянни Кипр буцес ихтияр сасибсири. Илини цаибил бусурмантала урхьула флот акIахъубсири. Ил гамурбала гIяскарлизир Умм ХIарам сунела мурул ГIубада бин Самитличил лерсири. Кипрличи баибхIели, бусурманти душма мер-мусаличи баибтири дявила ахтарди дураберкIес. Умм ХIарам мерличи раэс эмхIеличи ариибхIели, ил селизибадрил урухбиубли, ил уряхIрушиб. КарикибхIели Умм ХIарамла хъяб бячун. Илкьяйдали илини гIязабти чедаиб ва Аллагьла Расулли ﷺ бурибси караматдеш бетаур. Умм ХIарам Кипрличир хIяририхьибси сари, илала хIяб гьаннара кали саби.

Ил бусурмантала цаибил урхьула архIя сабри. Ил дявилизиб римлянтачиб бусурманти чедибикибтири. Сунела рузи кьяйдали Умм ХIарам гIяхIси ва уркIецIичерси рирусири. Илини Идбагличирад ﷺ 5 хIядис даахъибтири. Иличирад биалли, илди чебяхIти асхIябтани ва табигIинтани даахъибтири. Аллагь ﷻ разили калаб cунечи, ва нушара иличил дарх ЧевяхIсила ГIяршлиур Кьиямала бархIи цаладяхъяба. Амин.

 

Наида Гъуруева

 

2026-09-01 (РабигIуль-Авваль 1448 д.) №9.


«Дарга, барая балга»

ГIяллаева ПатIимат БяхIмудовна акIубси сари Дахадаевла районна КьярбачIимахьила шилизир 1981 ибил дуслизир. Илала белчIуди 1987 ибил дуслизиб бехIбихьибсири, Къаякентла районна Сагаси Вихърила школализиб. БелчIудилизир гьаларяхI аррякьунси илини кIел класс тамандариб ва КьярбачIимахьила школализиб...


РабигIуль-авваль базла дурхъадеш

РабигIуль-авваль баз ЧевяхIси Аллагьли ﷻ дурхъабарибси саби лебил Сунени бархьибти идбагуназивад бегIлара Сунес дигуси Расул ﷺ акIни багьандан. Ил сабабли ил нушаб лебтасалра дебали дигахъес чебсира саби. РабигIуль-авваль – нушала дурхъаси Идбаг ﷺ акIубси баз саби, нуша жагьаннабла цIализирад...


Илдигу нушала Гьалжанала умхьни…

БегIтала хIурматбарес хIяжатси биъниличила лебтанилра балуси саби. Ил дурхIнала гьалабси се барили хьалли, ахъес хIейруси кIелра дунъялизибси (иш ва ахиратла) чебла саби. Чебла, ил сели-биалра чебицIахъес хIяжатси, ужра бедили ахIенси ахъес хIейруси ЧевяхIсила аманат саби. БегIтала ва дурхIнала...


ЖумягI бархIила суннатуни

Ассаламу гIялайкум, ахIерти динна узби, жумягI бархIила суннатуначила бирар нушала вягIза.    Аллагь ﷻ нушачи дугьаизурли викIули сай: «Ва дирхути, хIуша жумягI бархIи жидарибхIели хутIбаличи лехIяхъахъес, дехIибала дарахъес, къалабадикирая ва вачурти датирая ил хIушаб гIяхIси...


Садж

Садж азербайжанлантала хурег саби. Ил жура-журала диълизибад барес вируси сай. Нушани гIяргIяла диълизибад гьалабирхьулра. ГIягIнидиркур: гIяргIяла диъ – 300 гр. помидор – 3; жерши – 200 гр; кьяртIалализирти хъара – 250 гр; шайтIа кьапIни – 100 гр; болгарский...