бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Ислам динна чебяхIти хьунул адамти

Ислам динна чебяхIти хьунул адамти

Ислам динна чебяхIти хьунул адамти

Зайнаб Аль-Гъазия

 

Ил Сирияла Файха шагьарлизир акIубсири, ил пергерси мер саби, сунезибра бахъал машгьурти гIялимти акIубси. Ил шагьарлизиб гьижрала 10 – ибил дашдуслизир цархIилтира гIялимтала ва факьигьунала рурсби-ургар илини литературала, ислам динна шайчибси юриспруденцияла ва динна шайчирти багьудлуми касибтири. Ил пергер хьунул адамличила чумал сборниклизир баянти кали сари, чузибра Востокла 10 – ибил даршдуслизиб гIилмулизиб ва литературализиб бузути хьунул адамти-гIялимтачила бурибти. ИтхIели илдигъунти хьунул адамтира камтири.

 

Зайнаб бинт МухIаммад ибн АхIмад Аль-Гъази Аш-ШафигIи – сунела манзилла бегIлара рурхIути зубартазирад ца сарри. Илала кьам Луайй ибн Гъалибличи ахъбируси саби. Ил кьурайшитуназирадси ГIамирийяла хъалибарглизирадси сарри. Нажмуддинни белкIунси илала дудешла биографиялизибад багьес вирар илала насаб ГIамир ибн Луайй ибн Гъалибличил бархбасниличила. Ил Гъаза шагьарлизибадси насаб саби. Ил наслулизивадси ца Завий ибн Шаддад Дамасклизи гечиубсири ва ил Аль-Гъазий кьяйдали машгьуриубсири. Илала ил у сунела уршбачил ва гIергъиси наслуличил бархбасунсири.

Зайнаб Аль-Гъазиячила дурути баянтазиб балахъули саби ил литературала, багьудлумала ва адаб-хIяяла чIумаси хьулчи лебси хъулир акIубси риъниличила. Илала хъалибарг халаси хIурматла хъалибаргуназибад ца сабри. Илала хала дудеш сунела манзил Дамасклизив шафигIитунала гIилмула шайчивси гIялим сайри. Тяп ил хъалибарглизир сарри Зайнаб Аль-Гъазияни гIилму ва багьудлуми касибти. Ил белчIудиличи дигиличил ва багьудлуми касес гъираличил халараиб, ва сунела манзилла машгьурти хьунул адамтазирад цали ретаур. Илала багьудлуми имцIадиубтири жагати хатIличилси писательница сарни багьанданра. ИтхIели илдигъунти хьунул адамти дебали камли къаршибиркутири.

ЧебяхIти гIялимти иличила бикIутири: «Ил гIилмула, динна ва гIяхIти къиликъуначилти адамти-ургаб декIарбулхъутазирад ца сарри». Зайнаб Аль-Гъазия сунела манзилла машгьурти гIялимти-хьунул адамтазирад бегIлара адабчерти хIял- тIабигIятличилси сарри. Ил дебали бархьдеш дигахъуси, халадеш агарси, динна кьяйдуртачи чекаризурси рирусири. Илини сунела дудеш МухIаммад бин МухIаммад Аль-Гъазизирад багьудлуми касиб ва динна жузи, илкьяйдали цархIил журала литература сунела дудешличил ва узичил дарх руркъутири. Иличила калунти баянтазиб балахъули саби, сунела дудешла исламла шайчибси юриспруденцияла дахъал жузи делчIниличила, илди-ургар лерри «ТанкьихI аль-Любаб» ва «Аль-Минзадж».

Иличи че Зайнаб Аль-Гъазия писательница сарри, илини назмуртира лукIутири, ва сунела жагати хатIличил дудешла жузира черлукIутири. Ил гьар секIайзир черетаибсири, илала назмурти жагали каргьуртири ва чула насихIятуначил пергертири. Ил гIилмуличи дигиличил ва багьудлумала урунжуназирад ружули халараибсири, сунела динна багьудлумачил, адаб-хIяяличил, жагати хатIличил ва гIяхIти даражабачил машгьурси ретаайчи.

Зайнаб Аль-Гъазия 70 дусличи бикайчи хIерриуб, ил Дамасклизир гьижрала 980 ибил дуслизир ребкIибсири. Аллагьли ﷻ сунечи уркIецIибараб!

 

 

Лаюса Юсуфова

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...