Ислам динна гIялимти
Ислам динна гIялимти

МагIруф аль-Кархий акIубсири христиантала хъалибарглизив, амма иличи хIерхIеили, виштIахIейчивад хатIалати пикруми кьабулхIедирусири. ВиштIаси ил дудешли динна мугIяллимличи вархьибтири.
МугIяллим викIусири: «Бура: хIяблизивад хIябэсил!» Илини биалли, жаваб чарбалтусири: «АхIен! Ил - ца сай». МугIяллимли ил сецадла танбихIлавиралра, илини сунела пикри бурусири. Гьачам мугIяллимли илис дебали дяхъиб. Гьандуцес хIейубли, урши вебшиб. БегIти илигIиб къяйцIбикIули хьалли, варгес хIебиуб. ГIур илдани чIумали кьасбариб, рахли урши чарухъалли, илини сегъуна дин бузухъаллира, ил кьабулвирехIе или.
Ит манзил МагIруф шайх ГIяли бин Муса ар-Ризачил къаршивикиб ва ислам дин кьабулбариб. Камси замана дикили гIергъи, ил хъули чарухъун. Унзализи кьутIдяхъибхIели, илизи хьарбаиб:
- Чи сайри?
- МагIруф сайра.
- ХIу се диннизивсири?
- БегIлара бархьси. ИлхIели, илала бегIтанира ислам кьабулбарибсири. МагIруф машгьурти ГIяли бин Муса ар-Риза ва Давуд ат-Таи гIялимтачив учIули калун. Илдала бекIдешлиув ил ахъси даражаличи айкиб ва бахъхIи агарли иличила лебил исламла дунъяличиб хабардерхур.
Динна багьудлуми
Гьачам МагIруфли аргъиб машгьурси гIялим Ибн Самакьли Куфализиб барибси вягIзаличир дурибти дугьби: «Аллагьличи I хъарахъибси адам, ЧевяхIсини Сунела уркIецIили алавурцу…» Илди дугьби илала уркIилизи атIун, ва илини кьасбариб лерил сунела гIямру ЧевяхIси Аллагьлис гIибадатлис харждарес, сунела мугIяллим ГIяли бин Муса ар-Ризаc кумекбирнила дурабад. Илала гIергъи Аллагьли I илис дахъал лигIматуни дархьиб, иш дунъяличирра итилличирра. Машгьурти гIялимтасра ил дигахъусири ва халаси хIурматбирусири. Цагьачам иличи Шамлизивад пулан адам вакIиб, чIянкIли салам бедес багьандан. Адамти тамашабиубли хьарбаиб: «Се багьанали гьарахъси гьуни ахъири?»
Ил викIар: «Нуни муэр чебаира, илаб набзи буриб вякьи МагIруфличи салам беда, марлира ил дунъяла ва зубрала агьлули валуси сайну». Имам аль-Гъазалини лукIусири: «Имам ГIяхIмад бин Ханбал ва ЯхIъя Бин МугIин иличи башули насихIятуначи лехIирхъутири, шаригIятла гIилму далнилизиб чучи цугти чилра агара биалра. МагIруфла гIилмула даражаличила бурули бикIутири: «Илала гIилму далнила бегIлара ахъси даража саби – Аллагьлизивад I урухкIни». Машгьурти гIялимтани Багъдадлизивси МагIруфла тяхIяр сена или илабти адамтази хьарбаибхIели, илдас жаваб сабри, ункъли сай или. Илди бикIар: «Ил хIуша-ургав левалцадхIи, шагьарла адамти ряхIятдешлизиб ва баракатлизиб бирар».
МагIруфла балга
ЧевяхIси Аллагьли ﷻ адабчебти гIялимтас дедлугути лигIматуназибад ца саби – илдала балга-дугIя кьабулдирни. Гьайгьайрагу, МагIруф илдигъунтазивад сайри, иличила бурусири ил валутанира. Цагьачам иличи пулан адам вакIили, сунела урши гьарахъли виъниличила ва илала неш иличила дебали децIрикIниличила буриб. ИлхIели, МагIруф Аллагьличи ﷻ дугьаизурли викIар: «Я Аллагь I, ванзара-закра ХIела арилизир сари, илдала ургарти гьар секIалра ХIела арилизир сари, чарвара илдала урши!» Ил адам илдачивад дуравхъун ва вахъхIи агарли сунела урши чеиб. Ил тамашавиубли викIар: «Дудеш, ну бара гьалавван альАнбар мерличив сайригу». Гьачамра МагIруф Багъдадлизив сунела балликьянабачил Тигр хIеркIла дубличив левли, илабад музыкала гIягIниахълумачил держли бужути шалгIеббухъун.
Балликьянаби иличи дугьабизур: «Тиладибара Аллагьлизи ﷻ илди танбихIлабарахъес». ИлхIели МагIруфли гьадуцили някъби балга бариб: «Я Аллагь I, разибара илди иш дунъяличибван итил дунъяличибра!» Тамашабиубли хIербикIути илдази аргъахъиб: «Аллагьлис ﷻ дигули виалли илди ахиратлизиб разибарес, илдази тавбадарахъес имкан луга». МагIруф Аллагьли ﷻ балга кьабулбирантазивадси адам виалра, илини къайгъибирусири цархIилтала балгала гIяхIдеш касесра. Гьачам, ил шин диханна мякьлавад шалгIевулхъухIели, илини бакьиб: «УркIецIибараб Аллагьли ﷻ ишди шин держибсиличи!» МагIруфли сасили илизирад шин держиб. Валликьяна уркIухъи викIар: «ХIукIун дубуцибсири?!» (суннатла дуббуцари). Илини жаваб чарбариб: «ГIе, амма нуни шин держира илала балгала пайда касес багьандан».
ГIур бурусири, ил муэрлизив чеибси адамли илизи хьарбаибхIели: «ХIечивад Аллагь ﷻ се багьандан чевверхура?» МагIруфли жаваб чарбариб: «Ит баягъи шин диханна балга кьабулбарили, чевверхур». МагIруфгъуна адам гIядатла адамла балгала пайда сархес къайгъибирули калалли, нушаб гьатIира халаси къайгъи дакIубарес чебиркур, хаслира илди адабчебдешличил машгьурбарибти биалли. ХIядислизиб бурули саби: «Аллагьличи ﷻ бунагьуназивад урухкIусила умуси уркIиличил, умуси лезмиличил дугьавилзен», мягIна: адабчебти, бунагьагарти адамтачи дугьавилзен, илдази Аллагьлизи ﷻ тиладибарахъес, сенкIун илдала балга кьабулбирниличи бирхауди имцIахIели. Илкьяйдали ЧевяхIси Аллагьличи ﷻ дугьаизес вируси сай МагIруф аль-Кархийгъунти адамтала кумекличил. Илини гьачам сунела узила уршилизи ибсири: «Урши, эгер хIела сегъуна-биалра Аллагьлизи Iтилади лебли биалли, дила ургакьянадеш пайдалабарили тиладибара».
МугIжизат
Адабчебти адамтас ЧевяхIси Аллагьли ﷻ тамашалати секIал дирахъес ахъри бедлугусири. МагIруфла манзил хIербирути адамтани илис бикьридеш дирули саби. Илизи адамтани хьарбиусири: - Марлира, хIу шинна чедивад вашес вирусири бикIулигу, бархьсив?
- АхIен, нуни хIеркI ихъухIели, хIеркIла дубани цаличи ца гъамдирути сари ва наб калунси цархIил дубличи кьяш кацIесцун саби. МагIруфли сунес Аллагьли ﷻ дедибти бегIлара мягIничерти иш дунъяла лигIматуназибад шаригIятличи чекайзни декIарбирусири.
Иш дунъялизивад къябвердни
Гьачам МагIруфла дазала дуунхIели, илини итмадан таяммум дариб, Тигр хIеркI гьарахъли хIебиалра. Сен или биурсири, шинкIун мякьлар сари, ибси суайс ил викIар: «Чили бала, рахли ну хIеркIличи ветаайчи мицIирли кавласал». Ил ЧевяхIсилизивад дебали урухIкIусири, гьеч къадагъаласи секIал хIебирусири ва адамти илкьяйдали хIербиахъес жибирутири. Илала мякьлав чили-биалра цархIилличила гъай-мез дехIдихьалри, ил викIусири: «Пикрибара, хIела хIулби бамбали кIапIдирни».
Илкьяйдали илини бебкIаличила гьанбуршусири, ва итил дунъяличиб бекIмахбухъеси секIал хIебарахъес къайгъилизив вири. БебкIала изай уцибхIели, ил викIар: «Ну вебкIибхIели, дила хIева чис-биалра бедая, ну иш дунъяличи вакIибхIели кьяйда чIянкIули арукьес диги…» Ил муэрлизив чеваибтани бурибсири: «Алжанализи ва жагьаннаблизи адамти декIарбируси Ризваннизи хьарбаибхIели, ГIяршлиу Аллагьла ﷻ мякьла кайибси чи саял, илини ибсири МагIруф аль-Кархий сай или. Илини ЧевяхIсилис гIибадат Алжана сархес яра жагьаннаблизивад урухкIули ахIенрину бируси, Иличи дигили сайри. Ил багьандан илис ихтияр гибси саби Аллагь ﷻ чеваэс».
МагIруф хъайчикахIеибсири. Ил вебкIили гIергъи, муэрлизив чеваибсини хьарбаибхIели Аллагьли ﷻ илала кьисмат севан арзибал, илини бурибсири: «Аллагьли ﷻ наб Алжана кьадарбариб, амма ну хъайчикахIейъниличи пашманиубра». ЧевяхIси Кьудратла ВегIли уркIецIибараб иличи ва ил сабабли нушала бунагьуначивад чевверхаб. Амин!
«ИСЛАМЛА ДУНЪЯЛА МАШГЬУРТИ АДАМТИ» ЖУЗЛИЗИБАД