бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру:

  1. сунела гIямрулизи баракат хьурабиру;
  2. мас-давла имцIабиру;
  3. хъалибарг балагьуназибад уцахъу;
  4. бунагьуни умудирар;
  5. гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар;
  6. бебкIала излуми кункдирар;
  7. хIяб шаласили бирар;
  8. гIяхIти баркьудлумала умцанти декIдирар;
  9. жагьаннаблизивад верцили вирар;
  10. ахиратлизиб даража имцIабирар».

ГIурра бурули саби, Аллагьли ﷻ дусла духIнар 30 бархIи декIарадариб, Рабазан базла гIергъити вецIал бархIира, чузиб Лайлатуль Кьадрила дуги лебни багьандан, вецIал бархIи Зуль-ХIижжа базлара, чузир тарвиятла бархIи, ГIярафатла бархIи, Кьурбунтала бурхIни, хIяжла ва хIяжличил дархдасунти дурхъати баркьудлуми лерти бурхIни багьандан. ГIурра хIядислизиб бурули саби: «Аллагь ﷻ малаикуначи дугьаилзуси сай: «ХIерая дила лугърачи, гьар мерличибад, къиянти чедаили Ну багьандан бакIибти, хIуша бикьруми детарулра Нуни чула бунагьуни умударнилис». ВецIал бархIи МухIяррам базла, чузир ГIяшурала бархIила баракат лебни багьандан. ХIядислизиб бурули саби: «Чузиб гIяхIси баркьуди дураберкIес гьатIи дурхъати бурхIни агара Зуль-ХIижжа базла вецIал бархIиличир». ИлхIели Идбаглизи ﷺ хьарбаиб Аллагь ﷻ багьанданси гъазаватличирра дурхъатив или, Идбагли ﷺ иб, гъазаватличирра дурхъати сари или. ГIурра хIядис бурули саби: «Чузиб гIибадат барили Аллагьлис ﷻ гьатIи дебали дигути бурхIни лерти ахIен Зуль-ХIижжала вецIал бархIиличир. Илди бурхIназив дубуцибсила лебил дус буцибсиличил цугбиркуси саби. Илди бурхIназиб, гIибадатлизиб мицIирбарибси дуги, Лайлатуль Кьадрила дуги мицIирбарибсиличил цугбиркуси саби».

Аллагь ﷻ викIар Муса Идбаглизи: «Я Муса, марлира илди бурхIназиб гьачам ибси «Ла илагьа иллаЛлагь, умцантала ца кьямла верхIел ванзара, верхIел закра кадихьалри ва декIарси кьямла ил кабихьалри, «Ла илагьа иллаЛлагь декIбири». Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Аллагь ﷻ Адам Идбагличивад Зуль-ХIижжа базла цаэсил бархIи чевверхурсири, ил бархIи дубуцибсилара Аллагьли ﷻ лерил бунагьуни умудиру. КIиэсил бархIи Аллагьли ﷻ Юнус Идбагла балга кьабулбарили кIасла канилавад дурасибсири, ил бархIи дуббуцари буцибси, лебил дус сегъуналра бунагь хIебарили Аллагьлис ﷻ гIибадат барибсигъуна вирар. ХIябъибил бархIи Аллагьли ﷻ Закарияла балга кьабулбарибси саби, ил бархIи дуббуцари буцибсилара балга Аллагьли ﷻ кьабулбиру. Авъибил бархIи ГIиса акIубси бархIи саби, ил бархIи дубуцибси Аллагьли ﷻ балагьуназивадра, мискиндешлизивадра верцахъили вихIу, Кьиямала БархIира дяхIцIилиув ва тяхIудешлизив вирар. Шуибил бархIи Муса акIубси бархIи саби, ил бархIи дубуцибси мунафикьдешлизивадра, хIябла гIязабтазивадра умувирар. Урег-ибил бархIи, Аллагьли ﷻ сунела Идбаглис ﷺ гIяхIдешуни гьаргдарибси бархIи саби, ил бархIи дубуцибсиличира Аллагьла ﷻ уркIецIи тIинтIбирар ва илала гIергъи сеналра гIязаблизи лайхIейкIу. ВерхIъибил бархIи Аллагьли ﷻ Жагьаннабла унза кьяпIдарили, илди вецIалра бархIи ибхьути ахIен, ил бархIи дубуцибсилис Аллагьли ﷻ 30 унза къиянтала кьяпIдиру ва 30 унза кункдешла гьаргдиру. ГехIъибил бархIилис тарвиятла бархIи бикIуси саби, ил бархIи дубуцибсилис кири биуси саби, Аллагьли ﷻ ахIенси чилилра хIебалуси. УрчIемъибил бархIи ГIярафала бархIи саби, ил бархIи дубуцибсила арбякьунси дуслара, лябкьуси дуслара бунагьуни умудирар. ВецIъибил бархIи Кьурбунти лугьуси бархIи саби. Кьурбан белгьунсилара, сунела хъалибарглара, ил белгьунси мицIираглизирад дурадухъунти хIила гьарил кIантIли бунагьуни умудирути сари. Ил бархIи чили бусурман вахаллира, яра садакьа бараллира, Кьиямала БархIи Аллагьли ﷻ сай лерил балагьуназивадли верцахъили алзахъу, умцантачиб сунела гIяхIти баркьудлумала шали УхIудла шурличибра декIли бирар».

 ГIурра Идбаг ﷺ викIули сай: «Зуль-ХIижжа базла бегIла гIергъиси бархIира, МухIяррам базла цаэсил бархIира дуббуцари буцибсини, аркьуси дусра дуббуцарличил таманбиралли, лябкьуси дусра дуббуцарличил бехIбихьалли, Аллагьли ﷻ илди дуббуцари 50 дуслис кафаратли детарахъу». ГIяйшатли (р.гI.) хIядис бурули сари: «Идбаг ﷺ викIар, Аллагьли ﷻ жагьаннаблизибад ГIярафатла бархIи дурайути адамтицад цалра бархIилизиб дурахIейу». Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Илди бурхIназиб нунира, наб гьалаб калунти дила узбанира ирути гъай «Ла илагьа иллаЛлагь вахIдагьу ла шарикалагь» ибти сарри, ил багьандан нушанира илди бурхIназир калимаби имцIадарес къайгъибирехIе. Аллагьли ﷻ нушаб дуббуцари дуцахъес ахърира габ, илди кьабулрадараб! Амин.

 

МухIаммад Давудов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


«Муриси къяналичиб кьутIкьуси бархьдеш гьалаб саби»

Гьалабван набзи бурибси къяна сабни аргъира.   АнцIбукьуни гIямрулизир сегъунти-дигара дирар. ЦацахIели къяна буресра чебиркути манзилти дирули дирар. Диннизибра бикIули бирар гIяхIдешлис къяна буралли, бунагь лебси ахIен или. Нуни аргъира къунба бугьути адамти имцIали биъни. Чули барибси...


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....