бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МигIраж – Идбаг ﷺ зубрачи ахъуцни

МигIраж – Идбаг ﷺ зубрачи ахъуцни

Нушала МухIяммад Идбагличил ﷺ дахъал мугIжизатуни детауртири. Иличил кадикибти анцIбукьуни, цабутIаван, нушала гIямру дархьли деркIахъес гIибратли детарули сари. Илдигъунти машгьурти анцIбукьуназибад ца сабри Исраъ ва МигIраж - ца дугила архIя ва зубрази ахъуцнила гIяжаибдеш. Ил тамашала анцIбукь кабикибсири Ражаб базлизиб. «Исраъ» ибси девли иргъахъуси саби МухIяммад Идбаг ﷺ Иерусалимлизибси Байтуль Мукьаддасла «Аль-Акьса» мижитлизи ваъни. «МигIраж» ибси девли - ил зубрачи ахъуцни.

 

Ил анцIбукь кабикибсири маккалантази ислам дин кьабулбарахъес махикIули 10 дус дикили гIергъи. Илдани биалли, ил мучлаагарвирули, дукелцIиличи вирхьусири. Ит дус Идбагла ﷺ хьунул Хадижа ва адавзи Абу ТIалиб бебкIибтири, ил дуслис децIла дус или бикIутири. ТIаиф шагьарлизи ваили, хIурматла адамтачи дугьаизурхIелира, ислам дин кьабулхIебарили, иличи мехIурти ва биштIати гьирбарибтири. Ил сагъ-саламатли витибсири, хIили дашути кьяшмачил, илавад хIилхIи гьавухъунсири.

ИлхIели Алжанализибад кибси дуклумар мицIираг Буракьличил, ЖабрагIил малаик вакIиб, ва ил мурдаватурли сапарли дурабухъун. Идбаг ﷺ Аль-Акьса мижитлизив вагьарвиъниличила Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ бусурмантала дурхъаси жуз – Кьуръайзиб ишкьяйда бурули сай(мягIна):

«ЧевяхIси сай сунела лагъ ХIярам мижитлизивад Аль-Акьса мижитлизив вагьарвиахъес виубси» (Сура «Исраъ», аят 1).

МухIяммад Идбагли ﷺ Буракь мижитла унзализибси мегьла мявализи бигьи, мижитлизи ацIили, цархIилти идбагуначил дарх дехIибала дариб. ИлхIелира илдас имам виубли гьала тIашизурли. Ил секIай чебиахъули саби ил сунела даража хIясибли лебилра идбагуначив чевяхIси виънира.

ИлхIели сунечи ниъли ва чягъирли дицIибти кIел хъабаличил ЖабрагIил малаик гъамиуб. Идбагли ﷺ ниъ чердикIиб. ИлхIели ЖабрагIил викIули сай: «ХIуни умудеш чеббикIири», - ил мубараквариб ва буриб илала уммат бархьси гьунчиб бирар или.

ГIур илди закличи абацIиб, цаибил закличив Адам, кIиибилличиб - ГIиса ва ЯхIья, хIябъибилличив – Юсуп, авъибилличив – Идрис, шуибилличив – Гьарун, урег-ибилличив – Муса, верхIъибилличив – Ибрагьим идбагуни къаршибикиб.

Илала гIергъи илди нурлизибад барибси халаси галгала гьала бетаиб. ЖабрагIил малаик викIар: «Ишаб набчи хъарси таманбирули саби. Эй, Аллагьлис ﷻ вигахъан, цагьатIи ганз кацIасли ну игусира».

МухIяммад Идбаг ﷺ Аллагьла ﷻ нурли алавуциб, илала гьалар пардавти гьаргдиуб, дахъал дигIяндешуни ва ЧевяхIсила гIяламатуни чедаиб. Ил Аллагьла ﷻ чевяхIдешличи ва жагадешличи хIеризур. ЧевяхIсини ил сунечи гъамиахъуб ва чилра ургакьяна агарли иличил гъайухъун. Илала хIурматбарни чебаахъиб ва умувариб. Аллагь ﷻ заманала ва мерла дурав сайри.

Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ илала лебилра умматличи гьар бархIи 50-дехI дехIибала дирахъес хъарбариб. ГIелавяхI чарулхъухIели Аллагьла Расул ﷺ Муса Идбагличил къаршиикиб. ИлхIели Мусани илизи тиладибариб гIелавяхI чариахъес, ва Кьудратла ВегIлизи чердарибти дехIибултала лугIи камбарахъес маслигIятбариб, сенкIун илала умматли гьар бархIи илдицад дехIибала дирес хIебири. ИлхIели Аллагьла Расул ﷺ гIелавяхI чариуб ва дехIибултала лугIи камбарахъес тиладибариб. Кьудратла ВегIли дехIибултала лугIи 45-личи бикайчи камбариб. Идбаг ﷺ гIурра Мусачи чарухъун. Амма илини гьачам-гьатIи Кьудратла ВегIличи чариахъес ва дехIибултала кьадар камбарахъес тиладибарахъес маслигIятбариб. ИлхIелира Аллагьла Расул ﷺ гIурра гIелавяхI Кьудратла ВегIличи чариуб ва дехIибултала кьадар камбарахъес тиладибариб: «Я Аллагь ﷻ, дила умматличи уркIецIибара». Илкьяйда нушала Идбаг ﷺ Мусачивад Кьудратла ВегIличи вашули калун, умматлис гьар бархIи дирахъес чердарибти дехIибултала кьадар шудехIличи кабаайчи.

Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ илизи иб: «Гьарли-марли биалли, дуги-хIерила духIнар илди шудехI дехIибала сари, цадехIлизиб вецIдехIлизибцад мягIна лебси ва шуцIали дарибсилисцад кири биуси саби. ШудехIелра дехIибала дарни багьандан бируси шуцIалидехI дарниличил цугбиркули саби. Чили гIяхIдеш барес дигули виалра, хIебарили калалра, барибсилизи халбируси саби, илини ил гIяхIдеш баралли – вецIал гIяхIдеш дарибсилизи халбиру. Вайдеш барес кьасбарили, ил хIебарили калахъунсилис илини селра хIебарибсиван кавлуси саби, эгер кьас-кьасли вайбаралли, ца вайси баркьуди дураберкIниван лукIуси саби».

Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбаг ﷺ Сунечи живарнила сабаб, Аллагьлис ﷻ ил чевяхIварес дигни сабри.

Идбаг ﷺ зубрази ахъуцнилизиб бегIлара халаси гIяхIдеш ва дарс – дехIибала хъардарни сабри. ДехIибала – нушала диннизир лерилра баркьудлумала хьулчи сари. Илди чедетаахъили дирнили, Аллагьли ﷻ вегI чейули виъниличи бирхауди бирхьу. ДехIибала заманаличир дируси, ЧевяхIсини лерил секIал чедиъниличила балули, вайсилизивад гIелумилзан: чисалра вайдеш хIебиру, адамтала ихтиюрти хIедулъа, сунела хъалибаргличил, унрубачил, гъамтачил гIяхIли вирар, убяхIси ва лайикьагарси секIал хIебиру.

МяхIяммад Идбагли ﷺ бурибси саби: «ДехIибай адам гIяхIти баркьудлумачи гьуцIхIейрули виалли, ил Аллагьличивад ﷻ гьарахъиркахъу.

Дурхъаси Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ икьалавиаб нушаб бархьси гьунчи кадизахъес ва иличирад дашахъес. Илини хъардарибти тамандирахъес ва къадагъадарибтазирад гьарахъли дуахъес! Амин!

 

М. Давудов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...