бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МАШГЬУРТИ ДИННА ГIЯЛИМТИ

МАШГЬУРТИ ДИННА ГIЯЛИМТИ

МАШГЬУРТИ ДИННА ГIЯЛИМТИ

САРИЙ АС-САКЬАТIИ (9160-253)

Сарий бин аль-Мугъаллас ас-СакьатIи Багъдадла суфийтала шайхли ва имамли вирусири. Илини бучIахъули калунтири машгьурти Жунайд аль-Багъдади, анНурий ва цархIилтира.

ЖагьхIели Сарийли вачар бузахъусири, Багъдадлизиб илала вачарла мер лебри. Цагьачам ила виштIаси дурхIяличил МагIруф вакIиб. МагIруфли ил ятимлис палтар тиладидариб. Сарийли гIяхIти палтар-кьяш декIардарили, илис пешкешдариб. Иличи МагIруф разивиубли, викIар: «Аллагьли ﷻ хIу иш дунъяличи авараагарсили вараби ва хIела санигIятлизивад акьуватаби!» Сарий викIар: «Ну тукейзивад дураухъунмад, иш дунъяла секIал хIейгидилзан виубра, дила сархибдешуни биалли, МагIруфла баракат саби». Ил анцIбукьла гIергъи, Сарийли лебил сунела манзил Аллагьлис ﷻ гIибадатлис харжбиранвиуб. Ил сунела хъулив цункавхъи, чIянкIли мижитларти жамигIятла дехIибайчицун сайри дураулхъуси.

Сарийла цундеш

Ил викIусири: «Мижитлизирти жумягI бархIила ва жамигIятла дехIибала хIедиалри, нуни унза кьяпIдарили, хъуливад дурахIелхъаси». Сарий викIи: «Сунела дин бихIес ва уркIила ряхIятдеш сархес дигусини, адамтачивад тяйдили виаб, сеанхIенну нуша хIердируси манзил цундешла манзил саби». Бурули саби, ГIяли бин ГIябдулхIямид аль-ХIалабийли Сарийличи кьутIдяхъибхIели, Сарий ЧевяхIсиличи дугьавизурли викIар: «Я Аллагь ﷻ, ну ХIечивад чеввердахъибси адам, ХIечила пикрумазив виахъа». Ил балга сабабли, ГIялини авцIайна хIяж барибсири.

ГIибадат бирни

Жунайд викIусири: «Нуни чилра чехIеваира Сарийливан Аллагьлис ﷻ гIибадат бируси. 98 дус виубхIелира, ил гьачамалра бурушла кайхьи чеибси ахIенри, бебкIала иза кьялшубази викибхIели ахIи. Илала дурабад илини кайибхIели кьяшмира далли тIинтIхIедири. Сарий викIи: «Рахли дила вирдлизибад се-биалра уббатасли, нуни ил сеналра чебахъес хIейрус (вирд саби сай гIяхIъулали мурталра гIяхIдешуни дирес чеасни, Аллагь ﷻ гьануршни биаб, Кьуръан бучIни биаб ва цархIилтира). Сарийла акьуси замана кавлуси ахIенри вирдуназибад. Сегъуна биалра багьаналичибли вирд убкалалри, ил чебахъес замана хIебирусири. Ил викIи: «Суфизмлизи хIябал мягIна кадурхути сари: цаибил – багьудила шала, суненира гIяхIдешла шала бишахъес хIебалтуси; кIиибил Кьуръайчи ва Сунналичи балхIебикибси дигIянаси секIал хIебурни; хIябэсил – асубирусила дазурби хIедулъуси мугIжизат.

Аллагьличи ﷻ диги

Гьачам Сарийли Жунайдлизи Аллагьличи ﷻ дигиличила хьарбаибсири. ИлхIели Жунайдли адабчебти адамтани иличила дурибти гьандуршесвяхIиб. Сарийли сунела някъличибси кам битIакIили зузбарес кьасбариб. Амма виъхIейуб, ил илцадра чурхбиубли, берубли лигубачи цIапакири.

Сарий викIар: «Нуни бурасли иш кам Аллагьличи ﷻ дигили берубси саби или, ил бархьсили уббулхъан». Илди дугьбала гIергъи, ил аргъайзивад ухъун, илала вяхI виалли, бицIибси бац кьяйда шалавиуб. Ил анцIбукь иргъахъули, Шайх аль-Ислам Закрия аль–Ансарини лукIули сай, Сарийли сунела мутагIялимлис чебаахъес дигулри, дугьбачилцун гIямалхIебирули, чебетаахъили гIибадат биресра гIягIнили биъниличила.

Аллагьличи ﷻ диги акIубсини, ил гьунчиб чараагарли чеветаибдеш дакIубирули вехIирхьур, илала гьанкI бетихъур, дугели гIибадатличи калзан, пашмансили ветарар ва беркесиличи иштяхI бетихъур. Ахирличибра илала Сарийла кьяйда кам буръар. «Я Аллагь I! – дугьаилзусири Сарий сунела балгназив, - сегъунти гIязабти наб кьадардарадра, ну ХIечивад гьарахъикнила усалдеш чекасес кьадармабирид». Ил гIуррара викIусири: «Кьиямала бархIи гьарил халкьличи чучи вархьибси идбагла уличил дугьабилзути саби. Илдази иру: «Ва Мусала u уммат, ва МухIяммадла ﷺ уммат!»

Аллагь дигутачи ﷻ биалли, дугьабилзан: «Ва Аллагьлис ﷻ диганти, къалабадикирая Аллагьличи!» Разидешли дицIибти илдала уркIби михъирлизирад дурадухъес хIядурли дирар». Жунайд аль-Багъдадини Сарийлизи хьарбаиб: «Аллагьличи ﷻ дигили бицIибтас гIязабтала манзил изахъув?» Илини хIейзахъу или буриб. «Шушкаличил бяхъяллира?» «Шушкаличил 70-цIайна бяхъяллира», - викIар Сарий.

Аллагьлизивад ﷻ урухкIни

Сарийли бурибсилизибад: «ХIера гьанналис 30 дус виублира ну «Шукру Аллагьлис ﷻ ибти дугьбачивад пашманиубли». Сен или викIусири или илизи хьарбаибхIели, илини жаваб чарбариб: «Цагьачам Багъдадлизир цIадикибхIели, ца тянишли набзи хIела тукен берциб или бурибсири. ИлхIели нуни ира: «Шукру Аллагьличи ﷻ!» Ва гьанна 30 дус пашманвирулра, дила тукен кали или разивиъниличи, цархIилти бусурмантала лебдеш цIали бигубли, децIлизибхIели». Сарийли бурули бакьибсири: «Ца бархIила бухIнаб ну чуйнара дила къянкъличи хIерикIусира, дила вяхI цIудархIейъни гIячихъбарес багьандан, сенахIенну ну урухкIулра, нуни дирути сабабли дила дяхI хумардиръур или». «Наб хIейгахъаси, ну Багъдадлизи хIяривихьибли, сенкIун ну урухкIулра ил ванзали ну кьабулхIерили, цIахвирусра или». ИлхIелира илала манзил иличивра адабчевси, динна кьанунти дузахъуси ва Аллагьлизивад ﷻ урухкIуси адам агарсири. ЧевяхIсини Кьуръайзиб бурули сай: «Аллагьлизибад ﷻ урухкIути илала лугъри - багьудила бегIти саби».

Динна кьяйдурти дузахъни

Сарий викIусири: «Иш дунъяличир гьар секIал дугIлати сари, шелцун ахIенти: адам велкъеси кьацIла кесек, милиги ахъес шин, кьаркьала кIапIбарести палтар, хIервиэс хъали ва багьудлуми». Гьачам ил левси мерлаб адабчебтачила гъай детаур, илхIели ил викIар: «Илдала хурег зягIипталайчи мешуси саби, гьанкI биалли, кяйгIутала гьанкIличи мешуси саби». Пулан адам Сарийличи вакIибхIели, ил висули варгиб. Илини се бетаурсил хьарбаибхIели, кIалтIа бячниличила буриб.

ХIед нуни сагаси исис или ибхIели, ил викIар: «ХIуни наб сагаси исид, нуни биалли балулра ил исути арц чинарадтил, ил барибси устара валас, ил барибти гIянжира, хIятта устали ил бирухIели се хурег букусирилра бархли». Сарий камси секIайчил пайдалавикIусири. Ил кIалтIа бячунхIели децIлизи викнила сабаб сабри, тяп илгъуна, Аллагьла ﷻ гьалаб жавабкардеш дихес хIяжатдеш агарси кIалтIа баргес хIейрни. Машгьурси Бишр аль-ХIафи викIусири: «Нуни чизилра селра тиладихIебарира ца Сарийлизи ахIенси, сенахIенну ил гьарли-марси гIябид сай. Нуни баласра, дила тилади сабабли сунези тиладибарибсилизивад акьуухъунхIели ил разивирниличи. Ва дила тилади хIясибли илис кумек бетарули саби.

Сарий викIусири: «Нуни баласра къантIси гьуни, суненира нуша Алжанализи леркуси». Се гьуни саби или хьарбаибхIели, ил викIар: «Чизибадалра селра самайсид, чизилра селра тиладимабирид, ва хIела чис-биалра бедеси селра мабиаб». «Гьарил адамли сунела виштIасиличи бирусигъуна уркIецIи чула кьаркьайчи биралри, илдани даимти гIямрула разидеш бали».

УркIи гьаргдеш

Сарий викIи: «ХIуни уркIиуркIиларад, Аллагь ﷻ багьандан кIел ракагIятла дехIибала дарадли, илди 70 хIядис делкIниличир дурхъати сари. Илди дугьбачи аль-Гъазалини имцIабарибсири: «Ца сягIятла уркIи гьаргси гIибадатлизиб даимси берцуди лебси саби…» Сарий бебкIала изайзи викили, бурушлавхIели, иличи Жунайд аль-Багъдади вакIиб, илала хIулбазирад нургъи гердикIулри. Сарийла дяхIличира кIантI кабикиб. «Чи сайри?», - хьарбаиб илини. «ХIела къуллукъчи Жунайд сайра», - викIар ил ва сунес итил дунъяличиб багалабиэси насихIят бурахъес тиладибариб.

Сарий викIар: «Вайти адамтачил гьалмагъмеркуд ва гIяхIти адамтани хIу Аллагьличивад ﷻ чевхIердахъес, гьарахъхIейкахъесра мяхIкамдеш бара». Ил хIяриирхьухIели, илав калунси пулан адамли Сарий муэрлизив чеили сай. Илини хьарбаиб: «Аллагьли ﷻ хIед се бариба?» Сарийли жаваб чарбариб: «Аллагь ﷻ набчивад ва ну хIяриирхьухIели бакIили, жаназала дехIибала дарибтачивад чевверхур».

Пулан адам викIар, сайра илав левсири или. ИлхIели Сарийли белкI дурасили, ахтардибариб, амма илала у хIебаргиб. Ил адамли сай илав калниличила тикрарбариб. ИлхIели Сарийли гIуррара хIеръиб ва дубличи белкIи илала у баргиб. Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ сунела адабчевси лагъ Сарий ас-СакьатIичи уркIецIи бараб ва нушачира илала баракатра шафагIятра чесабаахъаб. Амин!

«Исламла дунъяла машгьурти гIялимти» бикIуси жузлизибад.

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Урги-дергализивад иртан

Умурия гIяскуртани алавбуцибхIели, душмантала ургъан лацла хъарличи ацIили Аллагьал Расулла ﷺ шайчи децIагести гъайли угьули, вявкайкIулри. Иличиб децIагеси се лебси бусурмантас? Гьарил бусурман ургъаннис дигулри кавшес илгъуна увяхIси адам. Амма ил кавшес къияннири, сенкIун ил ахъси ва гьамадли...


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Янилизир пайдалати

Янилизир нуша бусягIят думсулра, гьанкI хIебиусин билзулра ва жявли зягIипдиркулра. Иличил барх иммунитет гIяшбиъниличибли цIакьагардирулра. Илгъуна аги витаминти хIедиъниличиблира бируси саби. ХIушаб гьаладирхьулра янилизир имцIали пайдалати цIедеш ва овощуни.   Апельсин – пергер...


ЛямцIла манзил

Хъуммартидая: алжана нешла кьяшмауб саби. Хъатлаб хайгина баралра, нешла чебла ахъес хIейрар.   (бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   — Неш, хIура ила рузахъес рархьибси ахIенрив? — Агь, хIябилра ребкIесцад хIейгули рякьунра. Школа таманхIебиахъес багьандан, ца класслизир...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....