бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЖумягIла дехIибайчила

ЖумягIла дехIибайчила

Чичи хъарти жумягIла дехIибала?

Дурхъаси Кьуръайзиб жумягI бархIила дехIибала фарзла диъни балахъули саби, ил марбирули саби Сунналира, хIядисунанира, ислам динна гIялимтала цаси пикрилира. ЖумягI бархIила дехIибала гьарил балугълавиубси бусурман мурул адамличи хъарти сари. Илди хъарти ахIен виштIасиличи, балугълахIеибсиличи, лагъличи, хьунул адамличи. Илкьяйдали гьункьяличи, хIялалси сапарличив кали виалли. ИлхIелира, виубцад мижитла вакIес къайгъибарес чебиркур.

 

Ислам диннизиб сен къадагъабарибси жумягI бархIи сапарличи дураулхъахъес?

Исламлизиб жумягI бархIила сапар къадагъабарибси саби, гьунчив кали жумягIла дехIибала урхIедатахъес багьандан ибси мягIналичил. СенкIун, гьунчив калунси адамли дехIибала уркалахъес асубирар. Амма сапарличи дураулхъуси адамла бирхауди биалли, ил жумягIла дехIибала дируси мерла кьанхIейубли, заманаличив ветиъниличи, сапарлизиб селра къадагъаласи лебси ахIен. («ФатхIул ГIяллам»).

 

- ЖумягI бархIила суннатла кьаркьа умудеш барни (вазни) муртличи бикайчи халбируси? Ил убкали биалли секьяйда чебихъуси?

- ЖумягI бархIила суннатла умудеш барни бехIбирхьуси саби савлила дехIиба замана бехIбихьибхIейчибад ва таманбируси саби имамли жумягIла дехIибала тамандарили «Ас-Саляму гIялайкум ва рахIматуллагь» ибхIейс. ГIяхIсилизи халбируси саби жумягIла дехIибайчи укьес гьалав вазни, умудеш калахъес багьандан.

 Ил кьаркьа умудеш барни чебихъниличила гъайикIалли, ил суннатси баркьудилизи халбируси саби цархIил журала умудеш барни кьяйдали. Ил бирни иргъахъули саби, адамли ил мягIничебси биъни багьурли бархьхIебалтахъес багьандан, сенкIун ил марбареси сабаб хIебиалли, бархьхIебалтни гIяхIси саби.

 Иличи че ишгъуна мягIнала хIядисра лебси саби: «ЖумягI бархIи чебяхIбирули, чили кьаркьала бирцалра, дазал даралра, умути палтар чегьурли мижитлизи укьялра, имамличи гъамли кайалра, илала гьарил ганзлис ил ца дус дубуцибхIелигъуна савгъат бирар». («ТухIфат аль-МухIтаж»).

ЖумягI бархIила адабуни

– Лебил кьаркьа умудеш барни (вазни);

– Гъез, никуби кьицIдарни;

– Умути палтар чегьни;

– Миск пайдалабарни;

– Жявли мижитлизи ваъни;

– Имамла мякьлаб (мимбарла) мер буцни;

– ЦархIилтас диргалахIевхъни;

– ХутIбала замана гъайхIейкIни;

– ЖумягIла дехIибайс гIергъи 4 ракагIятла ратибатуни дарни;

– Сура «Кагьф» белчIни (гIергъиси жумягI сабаайчи нурли шалавирар);

– Салаватуни душни (Идбагличи ﷺ диути сари);

– Балга-дугIя дарни (жумягI бархIилизиб манзил лебси саби дугIя кьабулбируси).

 

(ахир бирар)

2026-08-01 (Сафар 1448 д.) №8.


ГIяли ибн Абу ТIалибла мижит

Нушани гьалабра нушала белкIаназиб жIявхIелла мижитуначила бурибсири. Иш яргализиб гьанбушес дигулра ГIяли ибн Абу ТIалибла мижитличила. Илала сурат кабяхъили саби гьижрала 1271 ибил дуслизиб дураибси Афганиста 1000 афгани къурушлизиб. Илизиб нушани чебиулра халаси мижит, берхIила нуранани...


БекIлибиубси ва мягIничебси масъала

Нушала улкали гIергъити дусмазир хъалибарг мяхIкамбарес ва гIеббуцес багьандан дурадуркIути сагадешуни дебали дигести сари. Бахъал дурхIначилти халибаргунас дедлугути арц, пособиеби, нешдешла капитал ва цархIилтира кункдешуни лер.   ГIергъиси манзил нушала улкализир 31 хIукму кьабулдарили сари...


Имам аль-Байгьакьи

Абубакр ГIяхIмад ибну аль-ХIусейн ибну ГIяли ибну ГIябдуллагь ибну Муса аль-Хусравжирди аль-Хурасани, аль-Байгьакьи кьяйда валуси, акIубсири гьижрала 384 ибил дусла шягIбан базлизив, аль-Байгьакь мерла Хусравжирди шилизив. Аль-Байгьакь Нисабур (Нишапур) шагьарличибад гьарахъли ахIи мерлабиубсири,...


ДехIибайс ужра

Дархьли, дурусли, чедетаахъили, кьабулдаресли дарибти дехIибайс Аллагьли ﷻ гIеббиахъуси халаси ужраличила бурути дахъал хIядисуни лерти сари. Илди гьаладирхьулра:   «МухIяммадлира ﷺ илала умматлира дарибти савлила дехIиба 2 ракагIят багьандан ил бархIилара ил дугилара бунагьуначивад...


УркIи изутира леб

КIел жумягIцадхIи, улкала цацадехIти регионтазирван, нушала республикализирра цIабикьалала (топливо) багьнала шайчир гIяхIцад дарсдешуни кадикиб. Илди хаслира къячдикун шагьуртазиб хIербирути адамтачи.   Буралли, цIабикьалала багьни дусла бехIбихьудличирадал гIяхIцадла ахъдиублири. Амма...