Ну ХIямшимала шилизрадсира
Ну ХIямшимала шилизрадсира
Нурулгьуда Ражабовас – 85 дус
Октябрьла 27-личиб журналист, писатель, тилмаж, публицист, жамигIятла гIямрулизир жигарла бутIакьяндеш дируси Нурулгьуда Ражабовани 85 дус риънила байрам дураберкIиб. ХIейгеси биалра, гIямру къалабали шалгIердулхъули сари, адамличила гьанбикуназиб биалли, баркьудлуми, жузи, бузери кавлули сари гъамти-тухумтала, юлдашунала уркIбазирцунра ахIи.
Нурулгьуда Ражабова акIубси сари 1938 ибил дуслизир Ахъушала районна ХIямшимала шилизир. Тамашала анцIбукь саби, ХIямшима ибси дев белкIасли, яра бурасли, дила гьалаб цагьакIли республикала машгьурси гIялим-хIялумцIан, дила гIилмула шайчивси руководитель, историяла гIилмуртала доктор, профессор Расул МяхIяммадовла сипат гьалабилзан. Нуни биалли кьанни сабри багьурси Нурулгьуда ва Расул МяхIяммадович узи-рузи биъни.
Нурулгьудани ХIямшимала урга даражала школа белчIи, 1957 ибил дуслизир Буйнакъскла кооперативный техникум таманбариб. Ил 15 дус кооперативла кабизлизир рузули калун, илхIелира хъумхIертусири «бегI гьалаб дев буъниличила» ва творчестволизир рузули, очеркуни, макьалаби лукIутири…
1977 ибил дуслизир Дагъистанна пачалихъла педагогикала институтла филологияла факультет таманбарибхIели, «Ленинна байрахъ» газетала корреспондентли рузахъес жирарибсири. Сунезирра 2014 ибил дусличи бикайчи гьабкьятала къяяназир рузули калун, аргъбаибти масъулти ахъдурцули. Ил Вольтерли буруси хIясибли рузулри: «Ну хIушала пикриличил кьабулли хIериасра, нуни жан дедлугас хIушала ихтияр багьандан ил бурахъес...»
Нурулгьуда МяхIяммадовна урус ва дарган мезаначил дурадухъунти жузала автор сари: «Хабар ахIен иш, кахси хIекьдеш саби», «Илди нушала уркIбазиб кавлан», «20 дус даршудешла ва дургъбала хIябкьяйличиб», «ХIеделгъути къел», «Фельетонти», «Творчествола наслу», «Сагати уми», «Гьунчирти белкIани» ва цархIилтира.
Илала бугаси кьалам жамигIятла, прессала ва бучIантала пикри агарли кахIелун. Ил журналистунала ва литературала премиябачи лайикьрикиб: «Мургьила чIака», «Мургьила пяхIул», «Россияла цIуба къургъи» бикIуси халкьани-ургабси орденничил, ДР-ла Пачалихъла Советла ХIурматла Грамоталичил шабагъатларариб, илис «ДАССР-ла культурала рурибси хIянчизар» у бедиб. Илала бутIакьяндешличил фильмаби дурадухъун: «Нешличила гIебшнила тугъи», «Кьисматла къел».
Бурес чебиркур, илини дарган мезличил дурабулхъуси «Ас-салам» газетала цаибил редактор ретаурли, дагъистанланти-ургаб диннашалси багьуди тIинтIбирнилизира белгиси пай кабихьиб. Нурулгьуда Ражабовани къайгъибирусири хIякьикьат лебсиван чебаахъес ва жамигIятличи умуси ислам баахъес. Илала изданиелизибси хIянчи Дагъистайс бегIлара къиянси, радикалтала кьукьни дагьардиубси манзилличи къаршибикибсири.
Илини дарган мезличи динна литература шурбатурси саби, брошюраби дураиб: «Зубартала цахIнабик», «ВебкIили гIергъила гIямру», «Кьияма гъамдикIнила лишанти», «Исламлизиб дурхIни», «ДугIя – бусурмантала ярагъ» ва цархIилтира. Илди изданиебала гIяхIдешличибли, бахъал жагьил уршби бархьси гьунчи кабизурли, вагьабиюнтала асарлизибад берцибтири. Чили аргъиба ва кьиматбариба илала чеалкIуси наслулис багьудлуми тIинтIдирниличи бяхIчиаибси хIяракат?! ЧIянкIли нешанани ва дудешунани радикалтала пикрумачибад чула уршби ва рурсби гьарахъбарес бикибти.
Бурес чебиркур, илала уркIи ил шайчиб изни багьандан, илини бучIантачирад баркаллала ванати дугьбачилти кагъурти кайсниличила. Илдани умут лугусири сари бархьси гьунчир сарнилис.
2014 ибил дусличирад Нурулгьуда пенсияличир сари. Иличи хIерхIеили ишбархIира ил жигарчерли рузули сари, сагати жузи дурайули, жагьилти писательтас кумекбирули. ХIунтIена тугъличил илала творчестволизиб дургъбала тема аркьули саби. Дургъбачила гьарил материал илини уркIилизибад дураибси саби. СенахIенну ВатIа дергъ бехIбихьибси манзил ил хIябал дус риубсири. Дудеш колхозла председательли вирусири, ва шилизиб цайли цаси телефон илдала хъулиб сабри, ила дергъличила лерилра баянти дашутири.
Дагъистайзибадти журналистуназирад Нурулгьудацун сари Польшала, Прибалтикала ва Германияла мер-мусаличирти концлагерьтази раибси. Илдани илала уркIиличир мурхьти къел датур, ва ил багьанданра дургар дургъбала темаличила имцIатигъунти макьалаби.
Илкьяйдали чячянтала мер-мусаличирти дургъбала манзилра, 1999 ибил дуслизиб Дагъистайзи къачагъуни бухIнабухъунхIелира гьариллис якьиннири, Кавказлизиб Россияла кьисмат ирзниличила. Россияла гIярмияли ва Дагъиста ополченцыбани пачалихъла цадеш батахъес биубтири. Гьарил илгъуна макьалализиб адамтани чекасибти къиян-жапа, гIязабти ва ишбархIила дявила хасси балбуцлизибти бутIакьянчибала кьисматуначи, чеалкIуси наслула челябкьлаличи паргъатагардеш ва президент В. Путинничи халаси бирхауди. 2014 ибил дуслизибал илини белкIунсири: «Путин – планетарная личность».
Сунела гIямрулизир ил гьарли-марти дургъбала бутIакьянчибачил чуйнара къарширикибсири ва хIекьдешличила лукIусири.
«Дагъиста шимикад» бикIуси жузлизиб илала узи Р.МяхIммадовли белкIунсири: «Алавти шимазиб хабар бирусири, хIямшиманти бархьдешгIебти, адуцалачебти, хIялалти адамти биъниличила. Ил багьандан дурала шимазибадтицун ахIи Казикумкухла ханстволизибадра бархли илди бикьриби барес ва вягIдурти дигьес башутири. ХIямшимантала къулбасуни ва бикьруми васвасъала агарли кьабулдирутири.
ХIямшиманти мурталра бархьдеш дигути, бяркъчебти, кабизалачебти, хIурмат-хатирла, адамдешла, адаб-хIяяла ва бузерила адамти сабливан сипатбирути саби. Тяп илди къиликъуни букьурли даибси Нурулгьудани сунела гIямрулизирра творчестволизирра дакIудирули сари.
Нуни ил гьачамалра алавчарли кадиркути анцIбукьуначи авараагарсили чехIераира. Илала белкIани хIясибли чебаэсли саби сунес гIяхIдеш касес къяйцIхIерикIниличила. Творчестволизиб бузутала дусмала лугIи бируси ахIен, илди лукIути саби адамтази дурести лералли. БучIанти саби илдала бекIлибиубти диванчиби. Илала макьалаби нушаб хIяжатли сари ва иштяхIличил дучIулра. Гьамадси ахIен илгъуна бархьдешличи имцIали гъирачебти адамтас ишгъуна бархибси дунъяличиб хIербиэс. Илини сунела пенсияла харжанас жузи дурайули сари. Илала ЧевяхIсини бедибси пагьму леб, хIелукIес ил хIерирар, сенкIун илди илала гIямру сари. Нурулгьуда Ражабова жявлил лайикьли сари республикала гьаларти сархибдешунас Орденничи. Амма ил ахъти таханачи кабиибтачи гьачамалра тиладиличил дугьаризурси ахIенри. Дигулра илала юбилейлис Россияла журналистунала ва писательтала Союзунани пикри бIяхIчиаили.
ПатIимат Тазаева
Гlяшикьлизиб чугурван
Улкала тарихлизи
Халал пай кабихьибти,
Бахъал леб Хlябшимабра
Илабси лаг ахъибти.
Пахру сари цаибси
Нурулгьуда духуси,
Дунъяла суратлизи
Рухl дагьрили делкlунси.
Хабарла насаблизир
Акlубси пергер дарган
Хlулбала хlер шаласи
Гlянтlика ва дубурлан.
Хlекьдеш саб, хабар халал
Узи гlялим Расулра,
Хlериубси халкь-ургав
Левра ахъли хlейкlули,
Зурбаси галгалаван
Мякьи мурхьли катурси,
Расуллира цlадалан
Ахъси кьимат бедибси.
Малхlямлири гьар девлис
Пагь уркlила буцили,
Бажардира рикилри
Жузазиб мар бурули,
Духудеш ва устадеш
Мархьлизи кадихьили,
Рузади, рузулири
Даим бамсри агарли.
Ламусра бирид хlуни
Децl лебна гьаррикIули,
Гъайра бурид устали,
Алавти кабатурли.
Делчlунра хlела жузи
Уркlурбази атlести
Рухlла дагьрила давла
Чузир мерладиубти.
Макьлатlисли мегь кьяйда
Битlикlулри адамти,
Девла багьа ахъбарес
Умцlулири пагьмурти.
Гьаннара изур хlела,
Уркlи ятимличира
Илди абикьес тlашси
Ахъри агарличира.
Рашуд хlу мавлидличи
Шаласи уркlиличил,
Дагъиста халкьличибад
Дард арбукес кьасличил.
Гьанбиркур рургуд или,
Аллагьла дурхъал вали,
Ракlили кариасли,
Ну хlела ванал хъули.
Уммайтира гьар гибси
Нешла някъла рикайчи
Кьуватла регlрарили,
Рурхьухlели даргачи.
Дурулири диубти
Гьарахъти манзилтазир,
Гьаларла дурхlядешла
Раили хlябкьяйтачи.
Нурулгьудалагъунти
Насабуни дахъдааб.
Хlугъунтала асилдеш
Бекlлилра шявмадиаб.
Хlуни нушаб дурулри
Дунъяла тарихла хатl,
Аргъесли махрикlулри
Гlямру деркlнила кьимат.
Дигулири хlед дунъя
Ахlерли гlязиз жанван,
Зайдикlахъулри гlямру
Гlяшикьлизиб чугурван.
Шалати пикрумала
Цlуэрили архулра,
Дилкьаб хlелаван дезни
Рикlули ну рулгулра.
Калаби дигуцадхlи
Пагьмули хlяйралтули,
Челябкьлалис савгъатлис
Гlурра жузи лукlули.