бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Нигетла пайда

Нигетла пайда

Нигетла пайда

"Аллагьла ﷻ лагъла гIямулти сунела нигет хIисабли кьабулдирути сари", - или бикIули саби Идбагла ﷺ хIядислизиб. Илкьяйда сабхIели нушаб гьар гIяхIси гIямал Аллагьла ﷻ разидеш багьандан бетаахъес къайгъи барес гIягIниси саби.

 

ХIядис леб "Аллагьла лагъла нигет, сунела гIямалличиб гIяхIси саби" - или бикIуси, их хIядислира нушази балахъули саби секьайда халаси пайда лебал нигетлизиб баркьудлуми дирухIели. Нушани дахъал гIямулти дирулра чучи балбикибси нигет хIебарили, амма нушани нигет барибти диахIелри, илди гIямулти дирухIели "Аллагь багьандан" - или имцIали халаси кири бии. СенахIенну адамла баркьудлуми ЧевяхIсини нигет хIясибли сари кьабулдирути. Идбагла ﷺ хIядис леб: "Дахъал сари адамла баркьудлуми, чеди хIерикIес дунъялайчи мешути, амма бархьси нигет лебхIели гIяхIти гIямултазибадли бетаруси саби. ГьатIира лагъла дахъал гIямулти лер чедихIерикIес гIяхIтин кайзурти, амма вайси нигет багьандан сегъуналра кири агарли кавлули сари". Мисаллис, бусурман адамли мекъ бирухIели, "Аллагь ﷻ багьандан" или нигет лебли, илала мягIна сунечир черти хьуна гьалар дирули, сунела дурхIнази Ислам дин балахъули, Аллагьли ﷻ гибти хьулани пайдабирусилизиб дузахъули, хIулбира кьаркьа цархIилти биркIантира хIярамсилизибад дихIес. Илгъуна нигетличибли мекъ биралли, чеди хIерикIес дунъяла гIямултачи мешули биаллира, ахиратла гIямултазибадли саби кирира лукIуси. Нигет биалли хьунул вегIлис мутIигIракIахъес, яра хамвиэс дихIнира масра леб или, сегъуналра баракат ва кири хIебиар, кири биаллира дебали камси бирар.

КайсехIе декIарси мисал нушала гIямрулизибад - укнила. ЦацабехIти букули саби цIерхьбиэс или, цархIилти - беркесила тIягIам багьандан, итдилти леб диета бихIути излумазибадли умубиэс дигули. Илгъуна беркайзибад яра хIевкнилизивад (диета багьандан), чула чарх багьандан ахIенси декIарси пайда агара. Амма "Аллагь ﷻ багьандан" или укалли, кьуват имцIабиахъес Аллагьис ﷻ лагъдеш дирес ва шукрубирес беркайс, ил гIямал чедихIерикIес дунъяла гIямултазибадли саби, амма бархьси нигет лебхIели ахиратла гIямултазибадли бетаруси саби. Илгъуна нигетличиблии гIягIниси саби гьар секIайчи гъамвирес, гьанкIличира, палтар челгьничира, садакьаличира, камси биаллира унралис ва юлдашлис кумекбиресра. Гьар гIямал барес гьлааб нигет биэс гIягIниси саби "Аллагь ﷻ багьандан" - или, илкьайда биралли нигет гьар баркьудилис гьалаб, иншааЛлагь, нушаб халаси кири бирар. Иш мерлаб гIягIнибиркур гьанбикахъес уркIецIиличила, сабира Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбагла ﷺ умматлис хасбарибси. Идбаг ﷺ викIули сай иличила: "ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гIяхIсира вайсира кьадарбариб, кIинайс илала мягIна буриб. Нигет баралли гIяхIси барес или, ва ил бетхIеаллира, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ сунес гьарли-марси гIяхIси гIямал барибсилисгъуна кири лукIа, амма илкьайда нигетра барили ит гIямалра баралли, Аллагьли ﷻ итис вацIнали имцIабарили лукIа, хIятта 700 – нара имцIабиру, нигет хIясибли. ХIярамси барес нигет барили ил хIярамси секIал бархIебарали ЧевяхIси Аллагьли ﷻ баркьудлумала кагъарлизи ца гIяхIси гIямал лукIа. ГIурра ил хIярамси гIямал бараллира илис ца лукIа гьатIи имцахIебарили" (аль-Бухари и Муслим). Их хIядисли бурули саби халаси гIяхIдешичила ва нигIматичила Аллагьли ﷻ нушаб гибси. Кьудратла ВегIли нушаб кумекбараб гьарил камси биаллира гIямал бархьси нигетличибли бирахъес. Амин.

 

Ислам ХIямзатов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....