бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Нигетла пайда

Нигетла пайда

Нигетла пайда

"Аллагьла ﷻ лагъла гIямулти сунела нигет хIисабли кьабулдирути сари", - или бикIули саби Идбагла ﷺ хIядислизиб. Илкьяйда сабхIели нушаб гьар гIяхIси гIямал Аллагьла ﷻ разидеш багьандан бетаахъес къайгъи барес гIягIниси саби.

 

ХIядис леб "Аллагьла лагъла нигет, сунела гIямалличиб гIяхIси саби" - или бикIуси, их хIядислира нушази балахъули саби секьайда халаси пайда лебал нигетлизиб баркьудлуми дирухIели. Нушани дахъал гIямулти дирулра чучи балбикибси нигет хIебарили, амма нушани нигет барибти диахIелри, илди гIямулти дирухIели "Аллагь багьандан" - или имцIали халаси кири бии. СенахIенну адамла баркьудлуми ЧевяхIсини нигет хIясибли сари кьабулдирути. Идбагла ﷺ хIядис леб: "Дахъал сари адамла баркьудлуми, чеди хIерикIес дунъялайчи мешути, амма бархьси нигет лебхIели гIяхIти гIямултазибадли бетаруси саби. ГьатIира лагъла дахъал гIямулти лер чедихIерикIес гIяхIтин кайзурти, амма вайси нигет багьандан сегъуналра кири агарли кавлули сари". Мисаллис, бусурман адамли мекъ бирухIели, "Аллагь ﷻ багьандан" или нигет лебли, илала мягIна сунечир черти хьуна гьалар дирули, сунела дурхIнази Ислам дин балахъули, Аллагьли ﷻ гибти хьулани пайдабирусилизиб дузахъули, хIулбира кьаркьа цархIилти биркIантира хIярамсилизибад дихIес. Илгъуна нигетличибли мекъ биралли, чеди хIерикIес дунъяла гIямултачи мешули биаллира, ахиратла гIямултазибадли саби кирира лукIуси. Нигет биалли хьунул вегIлис мутIигIракIахъес, яра хамвиэс дихIнира масра леб или, сегъуналра баракат ва кири хIебиар, кири биаллира дебали камси бирар.

КайсехIе декIарси мисал нушала гIямрулизибад - укнила. ЦацабехIти букули саби цIерхьбиэс или, цархIилти - беркесила тIягIам багьандан, итдилти леб диета бихIути излумазибадли умубиэс дигули. Илгъуна беркайзибад яра хIевкнилизивад (диета багьандан), чула чарх багьандан ахIенси декIарси пайда агара. Амма "Аллагь ﷻ багьандан" или укалли, кьуват имцIабиахъес Аллагьис ﷻ лагъдеш дирес ва шукрубирес беркайс, ил гIямал чедихIерикIес дунъяла гIямултазибадли саби, амма бархьси нигет лебхIели ахиратла гIямултазибадли бетаруси саби. Илгъуна нигетличиблии гIягIниси саби гьар секIайчи гъамвирес, гьанкIличира, палтар челгьничира, садакьаличира, камси биаллира унралис ва юлдашлис кумекбиресра. Гьар гIямал барес гьлааб нигет биэс гIягIниси саби "Аллагь ﷻ багьандан" - или, илкьайда биралли нигет гьар баркьудилис гьалаб, иншааЛлагь, нушаб халаси кири бирар. Иш мерлаб гIягIнибиркур гьанбикахъес уркIецIиличила, сабира Аллагьли ﷻ МухIяммад Идбагла ﷺ умматлис хасбарибси. Идбаг ﷺ викIули сай иличила: "ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гIяхIсира вайсира кьадарбариб, кIинайс илала мягIна буриб. Нигет баралли гIяхIси барес или, ва ил бетхIеаллира, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ сунес гьарли-марси гIяхIси гIямал барибсилисгъуна кири лукIа, амма илкьайда нигетра барили ит гIямалра баралли, Аллагьли ﷻ итис вацIнали имцIабарили лукIа, хIятта 700 – нара имцIабиру, нигет хIясибли. ХIярамси барес нигет барили ил хIярамси секIал бархIебарали ЧевяхIси Аллагьли ﷻ баркьудлумала кагъарлизи ца гIяхIси гIямал лукIа. ГIурра ил хIярамси гIямал бараллира илис ца лукIа гьатIи имцахIебарили" (аль-Бухари и Муслим). Их хIядисли бурули саби халаси гIяхIдешичила ва нигIматичила Аллагьли ﷻ нушаб гибси. Кьудратла ВегIли нушаб кумекбараб гьарил камси биаллира гIямал бархьси нигетличибли бирахъес. Амин.

 

Ислам ХIямзатов

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Бакиличила

Ибн аль-Джаузила уршила урши Абуль Музафарли лукIули сай, Ибн Акильли сунечила буруси: «Гьачам, КягIбалис алав тIаваф барили гIергъи, нуни ванзаличиб жавгьар духрала баки чебаира. Иличиб хIунтIена гьимир лебри бриллигIянтличилси. Нуни ил ахъбуцира ва илала вегI варгес кьасбарира. Камси...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...